HARAR POST

Breaking News
Iraan, Qaxar marii Hormuz kan geggeessan yoo ta’u, mariin US waliin taasifamu akka deebi’ee eegalu abdii qaban gidduutti.

Qondaaltonni tattaaffii waraana hammachuu hir’isuu fi mariidhaaf ‘haala mijaawaa’ uumuuf taasifamaa jiru gamaaggamuu Ministeerri Dhimma Alaa Qaxar ibseera.

Muummichi ministeeraa Qaxar magaalaa guddoo Iraan keessatti walgahii taasisanii, egeree Strait of Hormuz dabalatee dhimmoota ijoo irratti mari’ataniiru, mariin Ameerikaa fi Iraan gidduutti waraana kana xumuruu irratti taasifamu deebi’ee akka eegalu abdii idil-addunyaa irratti.

Ministirri Dhimma Alaa Iraan Abbaas Araghchi fi Qaxar Sheek Mohaammad Bin Abdulrahmaan bin Jaassim Al Thani Kamisa kaleessaa yaada bu’uura yaadame kan yeroof koridoorii doonii karaa Strait of Hormuz uumuu, akkasumas “pirojektii waloo” ta’uu danda’u kan ta’uu danda’u irratti mari’achuu Ministeerri Dhimma Alaa Qaxar ibsa baaseen beeksiseera. Iraan albuudni kun yeroo waraanaa kaa'ame jetti.

Qondaaltonni lamaan kunneenis “haala naannichaa keessatti haala yeroo dhiyootti mul’ate ... hammachuu hir’isuu fi haala marii mijaawaa uumuuf tattaaffii taasifamaa jiru waliin, nageenyaafi tasgabbii naannichaa guddisuuf gumaacha” gamaaggamaniiru, ibsichi dabalee ibseera.

Muummicha ministeeraa fi ministeera haajaa alaa Qaxar kan ta’an Sheek Mohaammad boodarra pirezidaantii Iraan Masoud Pezeshkian fi af-yaa’ii paarlaamaa fi mariisisaa olaanaa Mohammad Bagher Ghalibaf waliin addatti wal argan.

Ghalibaf waldhabdee naannoo sanaa hir’isuun barbaachisaa ta’uu cimsanii dubbataniiru jedha dhaabbati oduu Iraan Tasnim. Inniifi Sheek Mohaammad haala yeroo ammaa naannicha keessatti mul’achaa jiruufi marii deebi’ee eegaluuf haala mijaawaa uumuuf tattaaffii taasifamaa jirurrattis yaada wal jijjiiran jechuun gabaasni kun dabalee ibseera.

“Qataar marii fi furmaanni dippilomaasii falmii furuu fi rakkoolee irra aanuuf daandii gaarii ta’ee akka hafu ni amanta,” jechuun Sheek Mohaammad barreeffama X irratti barreesseen, mariin isaanii Tehran keessatti taasifamu akka “tattaaffii itti fufiinsa qabuun waldhabdee hammeessuudhaaf taasifnu mirkaneessuuf tajaajila ...

balbala furmaata nagaa banuun – barbaachisummaa kabaja bilisummaa doonii Strait of keessatti cimsuu dabalatee” akka tajaajilu ibsaniiru Hormuz akkaataa seera addunyaatiin.”

Sheek Mohaammad itti gaafatamaa nageenyaa Iraan, Mohsen Rezai waliinis mari’ataniiru.

Rezai akka itti himanitti “US dursa haal-duree Iraan guutuuf tarkaanfii qabatamaa fudhachuu qabdi, sana booda Iraan Strait of Hormuz banuuf itti fufti” jechuun Ejensiin Oduu Rippabiliika Islaamaa (IRNA) gabaaseera.

Rezai akkasumas waadaa kanaan dura Tehran Waashingitan “hamaa kamiyyuu yoo jalqabde” Iraan “dantaa waraanaa fi dinagdee ishee irratti balaa fiddi” jechuun irra deebi’anii dubbataniiru.

Daawwannaan Sheek Mohaammad torban tokkoof dippilomaasii cimaa Iraan keessatti gaggeeffame hordofeeti, Ministira Dhimma Alaa Omaan Badr Albusaidi fi qondaaltota olaanoo Paakistaan ​​waliin walgahii adda addaa kanneen waraana Ameerikaa fi Israa’el Iraan irratti raawwatan xumuruu fi daandii bishaanii tarsiimoo boba’aan addunyaa gara dhibbeentaa 20 yeroo nagaa ittiin darbu deebisee banuuf mala barbaadan hordofeeti.

Giddu-galeessituu Paakistaan ​​cinatti Qaxar dhukaasa dhaabuu Ebla fi yaadannoo waliigaltee ji’a Juun Iraan fi US gidduutti taasifamu mirkaneessuu keessatti gahee olaanaa taphatteetti, garuu ergasii waliigalteewwan sun kufaniiru.

HARAR POST
QERRO MEDIA

Breaking News
Dhimmi 'Garee Maafiyaa 120 ummata hiraarsu' eessa gahe?

''Garee Maafiyaa 120'' magaalaa Amboo keessatti gurmaa'uun yakka hojjecha turan 13 irratti qorannoon gaggeeffamuun himanni banamuu Itti gaafatamaa Waajjira Abbaa Alangaa Godina Shawaa Lixaa Obbo Dagaagaa Hundumaa BBCtti himan.

Shakkamtoonni kunneen magaalaa Amboo keessatti gurmaa'uun yakka wanbadummaa raawwachaa turuun himataman jedhan.

Galmee shakkamaa Kaasayi Qananiisaa Bultii jedhamu jalatti namoonni 13 yakka miidhaa qaamaa cimaa fi salphaa geessisuun qabeenya namaa humnaan fudhachuu, ijaarsa seeraan alaa raawwachuu fa'aan himataman jedhan.

Himatamtoota keessaa galmee Kaasayi Qananii jalatti kanneen akka Taakkalaa Darroo Birruu, Abdiisaaa Guddataa, Habtaamuu Alamaayyoo Guutaa jedhaman fa'aa argamu.

Walumaagalatti namoota 13 tahantu yakka kanaan himatame. Hundi isaanii dhira yoo tahan, galmee Kaasayi Qananiisaa jalatti himataman.

Kan ittiin himataman bara 2015 irraa eegalee yakkoota daddabalamuun raawwatamaa turaninidha. Isaanis yakka wanbadummaa cimaadhaan himataman jedhan obbo Dagaagaan.

Namoota doorsisuun Miidhaa qaamaa irraan gahuun, gareedhaan gurmaa'anii qabeenya isaanii irraa fudhachaa turan. Yeroo yakka kana raawwatan viidiyoo waraabuudhaan miidhaa agarsiisaa turan.

Yakka miidhaa qaamaa cimaa fi salphaa, gurmaa'anii qabiyyee lafa nama dhuunfaa humnaan fudhachuu fi lafa mootummaa irratti ammoo ijaarsa seeraan alaa raawwachuun himataman.

Obbo Dagaagaan galmeen qulqullaa'ee Abbaan Alangaa Mana Murtii Shawaa Lixaatti himannaa irratti baneera jedhan.

''Dhimmi isaanii mormii sadarkaa duraa bira darbamee ragaa abbaa alangaa dhiyeessuuf gaafa 18/12/2018tti beellamameera.

Isaan yakka kana guutummaan hin hojjenne jechuun waakkataniiru. Abukaatoo dhaabbachuun falmaa jiru,'' jedhan.

Miidhamtoonni dhuunfaa miidhaa qaamaa cimaa fi salphaa irra gahe, lafti isaanii humnaan irraa fudhatame gara namoota 15 akka tahan kan himan Obbo Dagaagaan lubbuun namaa darbe garuu hin jiru jedhan.

Gareen kun yeroo dheeraaf magaala keessatti yakka yeroo hojjetan qaamni nageenyaa isaan to'ate hin turre.

Guyyaa adii magaala keessatti nama reebu, doorsisu. Kanaaf qaama tika biyyattii waliin hidhata qabu kan jedhan jira.

''Maqaa isaanii kana [himatamtootaa] hawwaasni 120 jechuun beeka. Gareedhaan socho'u. Inni tokko miidhaa yeroo namarraan gahu inni tokko viidiyoo waraaba. Hawwaasnis garee Maafiyaa 120 jechuun isaan beeka,'' jedhan Obbo Dagaagaan.

Garee kana eenyutu hundeesse? Kaayyoon isaa maali kan jedhu bira hin gahamnes jedhan.

Isaan garuu maqaa kanaan of hin waaman kan jedhan Obbo Dagaagaan qaamni nageenyaa isanitti hin bu'u, wal quba qabu kan jedhu hawwaasa keessa jira jedhan.

Obbo Dagaagaan ''yakki isaan raawwatan magaaluma Amboo keessattidha. Guyyaama yakkicha raawwataa turan. Ganama sa'a 3:00, sa'a booda gara sa'a 8:00, 11:00 fa'aa raawatamaa turan.

Mana girooserii keessatti, buufata konkolaataa keessatti raawwatamaa ture. Kana irraa ka'uun qaamni nageenyaa osoo quba qabuu dhiise, kanaaf wal quba qabaachuu hin hafan shakkii jedhu hawwaasa keessatti uumeera'' jedhan.

Garuu dhimma kanaan wal qabatu galmee qorannoo keessatti hin arganne jedhan.

Obbo Dagaagaan himatamtoota kanneen mana murtiittis ''Garee Wanbadootaa 120 jennee waamna. Ragaan keenyas kanuma nuuf mirkaneessa. Galmeen qorannoos akkasitti beeka. Ragaalee namootaas akkasitti isaan beeku,'' jedhan.

Miidhamtoota dabalatee ragaalee hedduu isaan irratti dhiyeessuuf beellamani Wiixata dhufutti qabamuus himan.

Miidhaa gareen kun namoota nagaa irra gahaa ture jedhamu miiidyaa hawwaasaa irratti erga akka malee qoodamaa turee to'annoo jala ooluun isaanii ni yaadatama.

Garee 120...
Reebichawwan magaalaa Amboo keessatti raawwataman kunneen duuba gareen maqaa '120' jedhuun waamamu akka jiru jiraattonni BBC'n haasofsiise ni himu.

Shakkamaan Kaasayee Qananiisaa jedhamuufii to'annoo jala ooluunsaa himame ammoo hogganaa garichaa akka ta'e dubbatu jiraattonni magaalaa Amboo.

Jiraataan magaalaa Amboo reebichi irratti raawwatame inni biraaniifi nageenyasaaniif jecha maqaansaanii akka hin eeramne gaafatan torbee muraasa dura bilbilaan waamamanii garee kanaan reebamuu himan.

"Hiriyaakee faana jirra koottu" jedhanii waamamuu kan himan jiraataan kun, "iddoo nawaaman sana deemee gadi taa'uuf yeroon jedhu bunyaadhaan na eegalan," jedhan.

Reebichi kunis garee namoota saddeet of keessaa qabuun irratti raawwatamuufi wayita reebamanis viidiyoo waraabamuu himaniiru.

Gareen magaalaa Amboo keessatti reebichawwan akkanaa raawwachuun beekamu kun waggoota dura hundaa'uusaa kan himan jiraataan kun, caasichi jiraachuusaa malee eenyuuniifi akkamitti akka hundeeffame akka hin beekne dubbatan.

Jirataan magaalaa Amboo BBC'n haasofsiise inni biraanis sochiin garee kanaa magaalicha keessatti mul'achuu erga eegalee kan ture ta'uu dubbatan.

"Caasaa caasaadhaan ijaaramanii iddoo iddoo taa'u. Yeroo rakkoon ka'u walirratti birmatu" jechuunis ibsan.

Jiraattonni BBC'n haasofsiise miseensonni garee kanaa angawoota mootummaa magaalichaa tokko tokko waliin hariiroo qabaachuusaanii himu.

Kanaafis osuma yakkawwan garagaraa raawwatanuu to'atamanii kan hin gaafatamne ta'uu dubbatu.

Reebichi erga irratti raawwatamee booda gara Waajjira Poolisii deemuun iyyachuusaanii kan himan Obbo Qana'aa Chuuchee, "mucaa kana qabanii akka nama kaaniitti dafanii tarkaanfii irratti fudhatanii, dokimantoota bilbilasaa keessa jiru fuudhanii gara seeraatti dhiyeessuurratti laafinni guddaan mul'ateera" jedhan.

Jiraataan magaalichaa inni biraan immoo "biyya qaamni nageenyaa jiru keessatti yeroo namni nama 15'niin irra taa'amee tumamu, yeroo hawaasa walakkaatti reebanii deeman dhuguma qaamni nageenyaa hin aggarremoo? Abbaan siyaasaa hin agarremoo? Maaliif callisanii taa'an?" jechuun gaafatu.

kantiibaa Magaalaa Amboo Obbo Haacaaluu Gammachuu kana dura OBN irratti gochaan isaanii kun magaalaa keenya bakka bu'u jedhanii ture.

HARAR POST
QERRO MEDIA

Breaking News
Traamp ammas suuraa Strait of Hormuz ‘naannoo haaraa Ameerikaa’ jechuun qoodaniiru.

Pirezidaantiin Ameerikaa Doonaald Tiraamp Dilbata darbe ammas suuraa Truth Social irratti kan Strait of Hormuz “NEW U.S. Territory” jedhanii moggaasan qoodaniiru, erga jalqaba suuraa walfakkaatu Hagayya 18 maxxansanii booda.

Hagayya 14 akkaadaamii poolisii Long Island, New York keessatti argamutti Tiraamp haasawa taasisaniin, “Yeroo dhiyootti Strait of Hormuz naannoo Ameerikaa ta’uu nan labsa.”

HARAR POST
QERRO MEDIA

Breaking News
Iran dooniiwwan boba'aa Iraq tokko tokko Hormuz keessa akka darban hayyama kennite

Pireezidaantiin Iraaq Nizaar Amidi akka jedhanitti lafti biyya isaanii mootummaa biraa irratti haleellaa banuuf hin oolu.

Iraan ⁠Bagdaad irraa karaa adda addaatiin irra deddeebiin gaaffii dhiyaate hordofuun dooniiwwan boba’aa Iraaq hedduun Strait of Hormuz keessa akka darban ⁠hayyama kenniteetti jedha miidiyaaleen mootummaa Iraan.

Tajaajilli oduu mootummaa IRNA Dilbata darbe akka gabaasetti, taankeroota Iraaq hayyama addaa argachuun gaaffii ijoo Bagdaad torban kana daawwannaa af-yaa’iin paarlaamaa Iraan Mohammad Bagher Ghalibaf Iraaqitti taasisan keessaa tokko ta’uu ibseera.

Pirezidaantiin Iraaq Nizar Amidi Dilbata darbe akka jedhanitti, Iraan guyyoota darban keessa “doonii boba’aa Iraaq fe’an tokko tokko qarqara galaanaa keessatti” akka darban haala mijeessiteetti, Bagdaad ammoo boba’aa Iraaq karaa Hormuz erguuf qondaaltota Iraan waliin mari’atteetti.

Amidiin ⁠konfiraansii imaammataa Marii Bagdaad irratti kan dubbatan yoo ta’u, mootummaan lafa Iraaq biyya biraa irratti haleellaa banuuf itti fayyadamuu hin fudhatu jedhan.

Pirezidaantiin Iraaq haleellaan Iraaq keessaa biyyoota naannichaa irratti baname ''sababaa hin qabu'' jedhan.

“Iraaq waraana naannicha keessatti deemaa jiru keessatti akka hin harkifamne namni hundi fedhii guddaa qaba,” jechuun, bu’aan isaa “biyya keenya irratti cimaa ta’eera” jedhan.

Strait of Hormuz ilaalchisee, Amidiin “Iraaq qofa osoo hin taane addunyaa guutuu irratti dhiibbaa qaba” jechuun, Bagdaad waan “rakkina walxaxaa” strait kana keessatti ibse irratti Iraan waliin mari’achaa akka turte ibsaniiru.”

Gaazexaan Al Jazeera’s Tohid Asadi, Tehran irraa gabaase, haala naannoo strait kanaa “akkaataa qabachuu Iraaq qofa osoo hin taane biyyoota hunda ilaallatu” jechuun ibsaniiru.

“Iraan qophii strait of Hormuz irra deebiin banamuuf Omaan waliin mari’achaa waan turteef ammallee ifa hin taane,” jedhan Asadi.

“Hanga ammaatti, adeemsa gaarii Iraan haasa’aa turte osoo hin ilaalin, waliigaltee irra ga’amee hin jiru.

Akkasumas ifaadha – haala guddaa yoo dubbannu – Ameerikaan murteessaa biraa ta’uu ishee yeroo cufamuu strait kanaa dhufu, sababiin isaas Iraanoonni hanga uggurri galaanaa itti fufetti, strait cufamee turuuf akka jiru dubbachaa jiru,” jechuun dabalaniiru.

Yunivarsiitii Saayinsii Hojiirra Oolmaa Tehran keessatti piroofeesara kan ta’an Mostafa Khoshcheshm Al Jazeera waliin haasawa taasisaniin, Iraan dooniiwwan boba’aa Iraaq Strait of Hormuz keessa akka darban murteessiteetti, sababiin isaas Bagdaad “yeroo hunda Ameerikaa dura waan dhaabbatteef” jedhan.

Khoshcheshm Iraan biyyoota Galoo Galaanaa adabuu akka ilaaltu yaada dhiyeessan, humnoonni Ameerikaa buufata waraanaa isaaniitti fayyadamuun Iraan irratti haleellaa akka raawwatan hayyamaniiru – himannaa biyyoonni naannichaa ni haalu – Iraaq akka “biyyoota michuutti” ilaalan.

“Iraan mootummoonni biroos akkasuma akka godhan [fi] US naannoo isaanii akka hin fayyadamne akka dhorkan gaafattee jirti,” jechuun xiinxalaan kun dabalaniiru.

Iraaq ⁠biyyoota Iraan Strait of Hormuz bu’a qabeessa ta’een cufuu isheetiin baay’ee miidhaman keessaa tokkodha. Tiraafikoonni strait kanaa haalaan ⁠sadarkaa waraana duraa gadi taʼee kan jiru siʼa taʼu, dooniiwwan naannoo ⁠tti haleellaan isaan mudachuu itti fufeera.

Iraaq lola Ameerikaa fi Israa’el Iraan irratti banamuun dura guyyaatti tilmaamaan boba’aa ⁠barmeela miliyoona 4 oomishtee turte.

Garuu Bagdaad al-ergii ishee karaa buufata doonii Turkiye’s Ceyhan babal’isuuf akkasumas karaa buufata doonii Baniyas kan Siiriyaa fi buufata doonii Aqaba Joordaantiin boba’aa erguu jalqabuuf hojjechaa jirti jedhan Ministirri Muummee Alii al-Zaidi Jimaata darbe.

HARAR POST
QERRO MEDIA

Breaking News
Hogganaan Iraan dhabamuun isaa imaammata bocuuf bakka kaampii waraanaa kenna

Mojtaba Khamenei ifatti hin mul’anne, hin dhaga’amne, qondaaltonni maqaa isaatiin bulchanii, ergaawwan isaaf maddan hiikuu fi gaaffilee marii Waashingitan waliin godhame irraa kaasee hanga gaggeessuu waraannichaa irratti aangoo isaa waamuun haala isaa fi haalli isaa ifa hin taane taasiseera.

Khamenei ija ummataa jalaa bahuun isaa gareewwan dorgoman deeggarsa isaa akka hin gaafanne hin dhowwine. Ergaawwan barreeffamaa isa irraa maddan, gariin hiika dorgommiidhaaf banaa ta’an, leelliftootaa fi mormitoota mariitiif meeshaa ta’aniiru. Garuu dorgommiin hogganaan olaanaa maal akka barbaadu ibsuuf taasifamu wal qixa ta’uun dirqama miti.

Yeroo waraanaa dhaabbileen waraanaa fi nageenyaa leelliftoota araarama caalaa humna guddaa kan qaban yoo ta’u, fedhii isaa irratti hiika isaanii gara hojiitti jijjiiruuf. Ajajoonni olaanoo bakka murtee kennuu ijoo qabatu, humnoota waraana gaggeessan to’achuu fi filannoo waraanaa fi siyaasaa ibsuu keessatti aangoo hogganaa irra deddeebi’anii waamu.

Madaalliin dhabuun sun ergaawwan isaaf maddan marii kan hayyamuu fi haaloo ba'uu kan gaafatan ta'us, lakkoofsi hawkish Mojtaba akka araarama faallaa ta'etti agarsiisuuf bakka guddaa kenneera.

Hogganaan Iraan murtii waraanaa fi nagaa irratti kennamu qofa osoo hin taane akka ajajaa olaanaa humnoota hidhateetti yeroo rakkoo giddugala caasaa aangoo biyyattii ta’a.

Waraanni Iraan fi Iraaq fi waraanni bara darbe Israa’elii fi Ameerikaa waliin guyyoota 12f gaggeeffame, gaheen hogganaa olaanaa ajaja waraanaa bira darbee walitti hidhamiinsa siyaasaa, sochii ummataa fi murtii dirree waraanaa hawaasa waliin walqabsiisuutti akkamitti akka babal’atu agarsiise.

Mojtabaan ilaalcha ummataa irraa hafuun isaa gaaffii adda ta’e kaase: yeroo waraanaa yeroo hogganaan ofii isaatii hin mul’anne, hin dhaga’amnetti aangoo olaanaa akkamitti hojiirra oola.

Ergaawwan barreeffamaa Mojtabaaf maddan, qondaaltonni ilaalchaa fi fedhii isaa irra deddeebiin eeruun cinaatti, murtii irratti aangoo isaa mirkaneessuu fi deeggartoota Rippabiliika Islaamaa gidduutti walitti dhufeenya eeguuf mala ta’aniiru.

Akkasumas itti gaafatamummaa hojiirra oolchuu fi bu’aa isaa dhaabbata siyaasaa fi waraanaa keessatti faca’ee osoo jiruu illee, maqaa hogganaa gara madda aangoo murtii gatii guddaa baasu jalatti hordofamuu danda’utti jijjiiru.

HARAR POST
QERRO MEDIA

Breaking News
Sirna cufinsaa Marii Biyyaalessaarratti aanga'oonni maal jedhan?

Sirni cufinsaa Marii biyyaalessaa bakka hirmaattotni 4000 ta'aniifi keessummootni hedduun argamanitti yeroo gaggeeffamu mariin kun bu'ura badhaadhina Itoophiyaa ta'uun dubbatame.

Itoophiyaan muuxannoo marii haaraa kanarraa hedduu barachuufi bu'aa dhalootaaf ta'u argachuu dubbatan.

Pireezidantiin Itoophiyaa Ambaasaaddar Taayyee Asqasillaasee haasaa godhaniin Komishinii mariin kun akka gaggeeffamu hojjetaa ture galateeffatan.

''Wal-amantaa, iftoominaa fi aadaa walkabajuun Itoophiyaan akka mariyattee milkooftu gootaniittu'' jedhan.

''Hirmaattootni waadaa wal-amantaa kana bakka uummata miliyoona 130 ta'uu buutanii raawwattaniittu'' jedhan.

''Mugguttaniittu, mormitaniittu, jalaalaanis mariyattaniittu jedhan. Yaada murtee kana qopheessuun keessan seenaa qabeessa. Ashaaraa dhaloota dhufuuf darbu lafa keessan'' jedhan Pirezidant Taayyeen.

Seenaa Itoophiyaa keessatti ija jabina marii akkasii gochuu hin qabaanne keessatti murannoo agarsiisaniif Ministira Muummee Abiy Ahimad galateeffatan.

Yaddoofi abdii samii Itoophiyaa jala jiru hundarratti yaadaan mugguttanii yaada murtee dhiyeessitaniittu jechuun fayidaa marii kanaa shan tarreessan.

Fayidaansaa jalqabaa hiree waloo akka qabaannu godha jedhan. Lamaffaarratti Itoophiyaanotni marii tasgabbiifi muddamaan ala ta'e gaggeessuu akka danda'an agarsiise. Sadaffaan siyaasni Itoophiyaa diinummaarraa bahee mariirratti kan xiyyeeffate akka ta'u taasisa.

Arfaffaan ''siyaasni keenya maraammartoo diddaa fi meeshaa waraanaan waldura dhaabachurraa akka baanu godha.'' jedhan

Shanaffaan ammoo walkabajuu fi mariyachuuf dandeettii qabaachuu keenya agarsiisa jedhan.

''Itoophiyaan kufuufi diigamuufi jedhamaa turtee jechuun sun daandii warra siyaasaa gaggeessuu malee daandii Itoophiyaa miti'' jechuun himan.

Mariin kun hirmaachisaa akka hin taane kaasuun busheessuuf tattaaffiin godhaamaa ture hedduun akka tures yaadachiisan.

Yaadni murtee dhiyaate sanada qophaayee dhumeef osoo hin taane jalqabbii gaarii bu'uura kaahuudha jedhaniiru.

''Mariyachuu akka dandeenyu agarsiisneerra. Mariyachaa biyya ijaarra, biyya ijaaraa mariyanna.''

Walitti qabaan Komishinii Marii Biyyaalessaa Prof. Masfin Arayaa guyyoota 46 darbaniif ''uummatni 4000 dhuguma walgahee mariyataa jedhamee osoo shakkamuu milkoofne'' jedhan.

Murteen yaa'iin kun dabarse bakka dhimmi ilaalutti qajeelfamee deebi'ee naannooleefi bulchiinsota magaalaa bira gahaa jedhan.

Yaa'iin kun xumuramuuf guyyoota muraasni yeroo hafuufi dhimma Finfinneerratti muddamni cimuun wayita gabaafamaa turetti gara Ameerikaa deemuun isaanii akka baqatanitti dubbatamaa ture.

''Biyyaa baqatee isa jedhamuuf ani yeroon humna qabuyyuu biyyaa hin baqanne hin baqadhus'' jedhan komishinarichi.

''Mariin kun waraanni fala akka hin taane agarsiisa'' jedhan.

Itti aantuun komishinichaa Dr Hiruut Gabrasillaasee gama isaaniin ''mariin gaggeeffame salphaa miti. Garaagartummaan yaada bal'aan mul'ateera. Injifannoo guddaan garaagartummaa keessattis mariyachuu danda'uudha'' Hiruut.

''Marii kanarraa yaadni murtee Itoophiyaa rakkoo keessaa baasu burqeera'' jechuun kana raawwachiisuun gahee hunda keenyaa barbaada jedhan.

''Kuni aadaa haaraadha. Marii kaaniifis bu'ura kaaha. Gargaartummaan keenya kan hin furamne akka hin taane agarsiisa jedhaniiru.

Pireezidantiin duraanii Keeniyaa Uhuuruu Keeniyaattaa hunda keessaniinuu ''baga gammadaniin jedha'' jechuun haasaa isaanii eegalan.

''Komishinichi dhibee Itoophiyaa duriifi ammaa ilaaluuf osoo hin saalfatiin murannoon hojjetuutti dinqisiifatan. Seenaan Itoophiyaa rakkoo keessoo fi alaan qoramee ammoo Itoophiyaan Afrikaaf waa gumachuu dandeesseetti jechuun dubbatan.

''Adawaan seenaa Itoophiyaati. Adawaan seenaa Afrikaatis jedhe.''

Injifannoon Adawaaf sabootni aarsaa kaffaluufi kunis saba ofiif osoo hin taane Itoophiyaa tokkoof akka ta'e yaadachiisan

1963 Finfinneen teessoo Afikaa taate, Afrikaanotaaf qe'ee taate jedhan.

Kutaalee Itoophiyaa adda addaa keessa hambaalee qaroomina Afrikaa hedduu qabdus tarreesse.

Miidhaginni Itoophiyaa walitti hidhaminsa sabaafisablammiileen tolfame jechuun waayee sabdaneessummaa Itoophiyaa himan. Garaagartummaa siyaasaa qofa osoo hin taane cimina biyyattii ta'uu himan.

Rakkoo Afrikaa Afrikaanoraan furuu yaadni jedhu sababa beekumsi gahaan dandeetti waan jiruufi jedhan.

Uhuuruun hawwiin Itoophiyaaf qaban biyya nagaa qabdu akka taatu, sabdaneessummaanshee madda waldura dhaabbannaa osoo hin taane madda ciminashee akka ta'u ta'uu dubbatan.

Mariin kun warra asitti hin argamne biras akka gahu, Afrikaa kaan biras akka gahu dhaame.

Pirezidantiin duraanii Naayiriyaa fi Ergamaan addaa Gaanfa Afrikaa Oliseegoon Obasaanjoo ammoo rakkoo adda addaa kutaalee Itoophiyaa kaan keessa jiru kaasuun marii biyyaalessaa fi nagaan dhufu kana keessaa kan hafuu akka hin jiraanne fi hirmaachisaa ta'uun barbaachisa jedhan.

Ammoo mariin kun badhaanina Itoophiyaa dhufaa jiraachuun mul'atuuf bu'uura kaaha jedhan.

HARAR POST
QERRO MEDIA

Breaking News
Guyyoota dhumaa lamaan Marii Biyyaalessaarratti wanti mudate maali?

Mariin Biyyaalessaa guyyoota 40 ta'aniif gaggeeffamaa tureefi dhimma siyaasaa falmisiisoo hedduu keessummeessaa ture yaadota murtee jajjabaa dabarsuun xumuramaa jira.

Adeemsi dhimma magaalaa Finfinnee ilaalchisee yaadni murtee darbe ijoo dubbii ta'ee ture.

Akka hirmaattuu marii kanaa kan taate gaazexessituu Masarat Dhaabaa BBCtti himtetti, magaalaan Finfinnee magaalaa guddoo naannoo Oromiyaa fi teessoo mootummaa Oromiyaa akka taatu waliigalameera.

Maddeen BBCn eenyummaansaanii ifa akka hin taane gaafatanis yaadni murtee kun darbuu mirkaneessan.

Aadde Masarat Afaan Oromoo Afaan hojii federaalaa akka ta'u yaadni murtoo dhiyaatee irratti waliigalamuus ibsiteetti. Dabalataan afaan hojii magaalaa Finfinnees akka ta'u waliigalamuus BBCtti himteetti.

Ammoo mariin kun dhuma jala kallattii addaa qabachuu maddeen BBCtti himaniiru.

Ofii guyyoota dhumaa lamaan wanti mudate maali?

Walgahii ariifachiisaa Roobii galgalaa
Maddi BBC Amaariffaaf yaada kennan tokko yaa'ichi hanga Roobiitti miira gaariin adeemaa ture jedhan.

Ajandaan Kamisaaf qabamee ture ammoo yaada murtee miseensonni 50 walitti qabuun qopheessan hirmaattotni 4000 akka dhagahan ture.

Kun kanaan osoo jiruu dhimmoota falmiin addaa irratti ka'eef yaada furmaataa akka dhiyeessu ''yaa'iin naannolee'' hundaa'eefi miseensota 230 qabu Roobii galgala tasa walgahii ariifachiisaa waamame.

Dhimmi walgahiin ariifachiisaa kun irratti waamame ifa ta'uu baatus dhimma magaalaa Finfinnee ilaalchisee akka ta'e oduun dhagaahamuus himaniiru.

Kamisa ganama sa'aa afurii kaasee hirmaattotni sa'aatiiwwan itti aanan lamaaf osoo homaa hin dhagahiin muddamaan turanii jedhaniiru.

''Hirmaattoni 4000 garee gareen taa'anii walitti asaasu, waan dhagahan, waan shakkan walitti dubbataa turan'' jedhan maddi tokko.

Yaa'iin hirmaattota 4000 kun barfatee sa'aa jahatti yoo eegalu komishinarootni torba gara waltajjii bahanii ergaa hin eegamne dabarsanii jedhu maddi BBC kun.

''Teessoo magaalaa guddoo mootummaa naannoo Oromiyaa Finfinnee gochuu wajjin walqabatee yaa'iin waliigalteerra waan hin geenyeef bakka buutota Oromiyaarraa komiin dhiyaateera'' jedhamee jedhan.

Aadde Masarat dhimma magaalaa Finfinnee ilaalchisee yaadni murtee jaarsummaadhaan jijjiiramuu yaada akeeku BBCtti himte.

''Duraan akka hin taanetti dhiyaatee boodammoo jaarsummaan akka sirraa'u ta'ee'' jette.

Komishinarrootni yaa'ii Kamisaa sanarratti ''komishinichi dhimmichaaf furmaata kennuuf waan rakkateef kallattiin akka irratti kennamu ajandicha gara kanatti fidneerra jedhanii'' jedha maddi BBC Amaariffaaf yaada kennan.

Achiis pirezidantoota naannoleefi kantiibota magaalaa lamaan teessoo fuulduraarra taa'aniif carraan jalqabaa kennamuu himan.

Dhimmi Finfinnee ajandaawwan marii hirmaattoonni naannoolee garaa garaa irraa dhufan deeggaran akka ture hirmaataa maqaasaa akka hin ibsamne gaafate BBC'f mirkanneesseera.

Fakkeenyaaf, pirezidantiin Naannoo Amaaraa Obbo Araggaa Kabbadaa mataansaanii ''ani Finfinneen qabeenya Oromoo ta'u hin mormu. Garuu yeroo kanatti nageenyi waan hin jirreef rakkoonis kan ka'e sababii Finfinneetiin waan ta'eef, inni kaan haa murtaa'utii ajandaan Finfinnee haa turuu'' yaada jedhu dhiyeessuu isaanii maddi keenya keessoo BBCtti himeera.

Pirezidantiin naannoo Somaalee Obbo Musixaffeen ammoo yaada kana mormuudhaan, ''dhimmi Finfinnee yeroo biraatti dabarfamuu hin qabu'' jechuun murtaa'ee akka golabamu deeggasuusaanii dubbatan maddi keessoo kun.

'Pirezidanti naannoo Amaaraan alatti hundi Finfinneen magaalaa guddoo Oromiyaa akka taatu jedhan'
Akka maddii kun jedhanitti, pirezidanti naannoo Amaaraan alatti pirezidantootni naannolee kaanii dabaree dabareen ka'anii Finfinneen magaalaa guddoo naannoo Oromiyaa akka taatu ibsa bal'aa wliin yaada murtee kennan'' jedhaniiru.

Achiis hirmaattoni naannoleerraa dhufan yaada murtee pirezidantootni dhiyeessan deeggaruun yaada kennuu himan.

Hirmaattotni eenyummaa isaanii osoo hin ibsiin yaada kennan kunneen, adeemsi itti yaadni murtee kun kenname adeema marichaan kan hin hoogganamneefi komishinaroota gidduuttis garaagartummaa kan uumedha jedhaniiru.

Wayita Finfinneen magaalaa guddoo naannoo Oromiyaa haaa taatu yaada jedhurratti yaadi deeggarsaa dhiyaatu komishinarri tokko gidduu seenuun yaada dhiyaate tokkicha deeggaruu qofa osoo hin taane filannoo biraas dhiyeessuun akka barbaachisu gaafachuu akka fakkeenyaatti kaasan.

Sana booda pirezidantiin naannoo Amaaraafi itti aanaan isaanii adeemsicha mormuun haasaa gochuu dhageenye.

Akka maddeen kunneen jedhanitti, pirezidantichi haasaa isaaniin ''komishinichi yaada miira garee tokkoo qofa adda baasee dhiyeessuun dogoggora ta'uu, dhimmichi dhimma lammiilee hundaa ta'ee osoo jiruu waldhibdee uummata obbolaa lamaa qofa akka ta'etti dhiyeessuun akka hin barbaachifne, haasaan pirezidantootni dhageessisan kan loogummaan guute ta'uun akka gaddisiisu dubbatan.''

Dhimmichi ammaaf akkasumatti hafee yeroo biraa akka gaaritti irratti mariyatamee akka murtaahu gaafachuus gabaasan.

Dhuma irrattis koreen pirezidantoota naannolee 12, kantiibota magaalaalee lamaanii, jaarsolii biyyaafi ogeeyyiirraa walitti qabame hundaa'ee yaada furmaataa akka dhiyeessu murteehee yaa'iin Kamisaa sun goolabame.

Yaa'ichi xumuramuu dura garuu bakka buutotni gariin yaa'icha dhiisanii bahaniiru. Kaanis gaddaan guutamanii mul'ataniiru jedhan maddeen.

Maddeen BBC Amaariffaa lamaan haalli ture Mariin Biyyaalessaa mootumaadhaan butameera'' jedhanii akka yaadan gochuu himaniiru.

''Ifatti harka micciiruufi olaantummaa siyaasaa qabaachuutu mul'ate'' jedhaniiru.

Adde Masarat Jimaata wayita gareen addaa dhimmicharratti yaada murtee dhumaa Finfinneen magaalaa guddoo Oromiyaa akka taatuufi kaanis dabarsuu dura haala ture BBCtti himteetti.

Bakka buutotni naannoo Amaaraa muraasni yeroof mufatanii walgahii keessaa bahanii turan. Ergasiimmoo deebi'anii seenanii yaadicha walumaan mirkaneessinee baane.''

Bakka buutotni naannichaa wayita walgahii gatanii bahan pireezidantii naannoo Amaaraa waliin bakkeetti mariyatanii akka deebi''anis himte.

HARAR POST
QERRO MEDIA

Breaking News
"Meeshaan humni injifate hin jiru; injifachuun kan danda'amu mariinidha," -Prof. Masifn Araayaa

Sirni cufiinsa Mnarii Biyyaalessaa Itoophiyaa Hagayya 22, 2026 yeroo gaggeeffamaa jirutti, Komishinariin Olaanaa Piroofeesar Masifin Araayaa "wal mariyannaan, waliin dubbannaan, wal dhaggeeffannaan, bu'a qabeessa akka taanu kan itti arginedha," jechuun ibse.

Namoonni kuma afur ta'an " guyyoota kana hunda as turuu" kan jedhu gaaffiin ka'ullee marii kana xumuruun danda'uu eeruun, ajandaawwan maricharratti ka'an naannolee fi bulchiinsawwan magaala alamaan keessatti marii taasifamaniif ka'umsa akka ta'an ibseera.

Adeemsi marichaa, "kun gaaffii lagaa miti... kun gaaffii walooti," miira jedhu keessatti akka gaggeeffame ta'uu kan dubbate Prof. Masfin "humni meeshaan mo'ate hin jiru. Ijnjifachuun kan danda'amu mariinidha,: jechuun dubbate.

HARAR POST
QERRO MEDIA

Breaking News
Pirezidant Tiraamp Hormuuz "daangaa bulchiinsa Ameerikaadha" jedhe

Reuters
Pirezidantiin Ameerikaa Doonaald Tiraamp kan bakki dhimma ijoo waraana Iraan ta'e, Ulaan Hormuuz "daangaa bulchiinsa Ameerikaadha" jedhe. "Ani yeroo ammaa Ulaa Hormuuz akka daangaa bulchiinsa Ameerikaattin ilaala," jechuun ummata Kaarolaayinaa Kibbaatti duulaaf filannnoof walitti qabamanitti dubbate. "Qaama bulchiinsa Ameerikaati," jechuun deeggartootatti dubbate.

Boba'aan addunyaa dhibbentaa 20 ta'e kan keessa darbu Ulaan Hormuuz toora galanaan murteessaa iraan fi Omaan gidduutti argamudha. Guraandhala Ameerikaa fi Israa'eliin waraanni kan irratti baname Iraan, tarkaanfii deebii kennuu fudhatte keessaa tokko ulaa galaanaa baayyee murteessaa ta'e kana cufuudha.

Sababa kanarraa kan ka'een gabaa boba'aa (annisaa) addunyaa irratti rakkoon uumameera.

Gatiin boba'aas baayyee akka dabalu taasiseera.

Tiraamp haasaa isaa kaleessaatiin, "Rippabilika Islaamaa iraan waliin akkuma xumurreen gatiin boba'aa bakka dhiyeenya kana irra turee kan gadi bu'u ta'a," jedheera.

Dabalataan Tiraamp biyyi isaa Iraan meeshaa waraanaa nukilaraa akka hin hidhanne taasisuushee ibseera. "Iraan meeshaa waraanaa nukilaraa akka hidhattu hayyamuu hin dandeenyu. [Meeshaa kana hidhannaan garuu] waan baayyee badaa ta'e argiti. Kanaafidha kan deemnee dhaabsisfneef," jechuun dubbate.

Humna meeshaa waraanaa nukilaraa hojjechuu qabdi jedhamuun kan himatamtu Iraan, sagantaa nukilaraa ishee kaayyoo misoomaaf akka gargaaramtu irra deddeebiin ibsiteetti.

Pirezidant kana kan dubbate muddamni biyyoota lamaan gidduutti deebiyee yeroo ka'aa jiruttidha. Bulchiisni Tiraamp qoqqobbiin dinagdee kan dinagdee Iraan "burkuteessuu" fi "kan diigu" akka itti fufu beeksiseera.

Tiraamp turtii Jimaata gaazexeessitoota waliin taasiseen, ameerikaan gara dhiibbaa dinagdee Iraanirratti uumuutti caalsiftulleen, duulli waraanaa Teehiraan irratti fudhatamus ammallee filannoo ta'uu dubbateera.

Itti dabaluun Iraan, "waliigaltee taasisuu baayyistee barbaaddi, haata'u malee akka amantaa kootti waliigaltee isa sirrii gochuuf hin qophoofne," jedheera.

"Maallaqa hin qaban, humna galaanaa hin qaban. Loltoota isaaniif, miseensota poolisii isaaniif miindaa kaffalaa hin jiran. Qaala'insi jireenya %350 keessa jiru. Kanaaf, waan ta'uuf jiru kan ilaallu ta'a," jedhe Tiraamp.

Iraan gamasheetiin tarkaanfii Ameerikaan irratti fudhattuuf deebiin kennitu "kan barbadeessu" akka ta'e akeekkachiifteetti.

HARAR POST
QERRO MEDIA