Stevia public mission

On the way to Karnataka
Assam Stevia - Healthy Start to Your day.

चीनी का प्राकृतिक विकल्प – स्टीविया
डॉ. हरि शंकर काकती
सेवानिवृत्त एसोसिएट प्रोफेसर
साउथ कामरूप कॉलेज, मिर्ज़ा
फोन नंबर: 9435141721
स्टीविया, जिसे कैंडी लीफ, स्वीट लीफ या स्वीट तुलसी भी कहा जाता है, आज विश्व-भर में चीनी के प्राकृतिक विकल्प के रूप में पहचाना जाता है। इसका वैज्ञानिक नाम Stevia rebaudiana है। यह सूर्यमुखी कुल (Asteraceae) के स्टीविया वंश का एक पौधा है। दक्षिण अमेरिका के ब्राज़ील, पराग्वे, कोलंबिया और वेनेज़ुएला जैसे देशों के गुआरानी लोग इसे 1,500 वर्षों से अधिक समय से उपयोग में लाते आ रहे हैं और इसे का’आ हे’ẽ (मीठी जड़ी-बूटी) कहते थे। पारंपरिक रूप से ब्राज़ील और पराग्वे के लोग इसकी पत्तियों का उपयोग स्थानीय चाय, पेय, कुछ औषधियों तथा मीठे खाद्य पदार्थों में मिठास के लिए करते थे।
स्पेनिश वनस्पतिशास्त्री और चिकित्सक पेद्रो जैमे एस्तेव (1500–1556) इस पौधे पर शोध करने वाले पहले व्यक्ति थे और उनके सम्मान में इसका नाम स्टीविया रखा गया। 1899 में वनस्पतिशास्त्री मोइसेस सैंटियागो बर्टोनी ने पूर्वी पराग्वे में उगने वाले इस पौधे का पहली बार वर्णन किया और इसके मीठे स्वाद का विस्तृत विवरण दिया। उनके कार्य को मान्यता मिलने के बाद दुनिया भर में लोग इसके अस्तित्व और गुणों से परिचित हुए। सीमित शोध के कारण 1931 तक स्टीविया के रासायनिक घटकों की पहचान नहीं हो सकी। उसी वर्ष दो फ्रांसीसी रसायनशास्त्रियों—एम. ब्रिडेल और आर. लैविए—ने स्टीविया में पाए जाने वाले दो मीठे यौगिकों, स्टेविओल ग्लाइकोसाइड्स (मुख्यतः स्टेवियोसाइड और रेबाउडियोसाइड) को अलग-थलग कर पहचाना, जो चीनी से 200–300 गुना अधिक मीठे पाए गए। स्टीविया की पत्तियों में लगभग 9.1% स्टेवियोसाइड और 3.8% रेबाउडियोसाइड होता है।
अमेरिकन हार्ट एसोसिएशन (AHA) की सिफारिशों के अनुसार, सुरक्षित दैनिक चीनी सेवन पुरुषों के लिए लगभग 9 चम्मच या 36 ग्राम (150 कैलोरी) और महिलाओं के लिए लगभग 6 चम्मच या 24 ग्राम (100 कैलोरी) है। हालांकि इसमें फलों, सब्ज़ियों और अन्य खाद्य पदार्थों से प्राकृतिक रूप से मिलने वाली शर्करा शामिल नहीं होती। प्राकृतिक खाद्य पदार्थों में पानी, रेशा और सूक्ष्म पोषक तत्व होते हैं, इसलिए उनमें मौजूद शर्करा शरीर को अधिक नुकसान नहीं पहुँचाती। इसके विपरीत, अत्यधिक चीनी सेवन से कोई पोषण लाभ नहीं मिलता और यह मधुमेह, हृदय रोग, प्रतिरक्षा में कमी, दाँतों की सड़न, समय से पहले बुढ़ापा, वजन बढ़ना, कैंसर, अवसाद, अल्ज़ाइमर, यकृत रोग, गुर्दा रोग, जोड़ों की समस्याएँ, ऑस्टियोपोरोसिस, डिमेंशिया आदि जैसी समस्याएँ पैदा कर सकता है।
इसी कारण, विशेषकर मधुमेह रोगियों के लिए, चीनी के विकल्प के रूप में कृत्रिम स्वीटनरों का उपयोग लोकप्रिय हुआ। ये बिना कैलोरी या शर्करा के मिठास प्रदान करते हैं और चीनी से 200 से 600 गुना अधिक मीठे होते हैं। अधिकांश कृत्रिम स्वीटनर प्रयोगशालाओं में रासायनिक रूप से बनाए जाते हैं, जैसे सैकरिन, एस्पार्टेम, सुक्रालोज़, नियोतैम, एसेसल्फेम पोटैशियम और साइक्लेमेट। इनमें एस्पार्टेम सबसे अधिक उपयोग किया जाता है। एक अन्य समूह में शुगर अल्कोहल—एरिथ्रिटोल, ज़ायलिटोल और सोर्बिटोल—शामिल हैं। हालांकि कई अध्ययनों से पता चला है कि ये चीनी से भी अधिक हानिकारक हो सकते हैं और सिरदर्द, अवसाद, कैंसर का जोखिम, भूख और वजन में वृद्धि, दस्त, यकृत विकार, हाइपोथायरॉइडिज़्म, गुर्दे की समस्याएँ, तंत्रिका क्षति और फेफड़ों की बीमारियाँ जैसी समस्याएँ पैदा कर सकते हैं।
इस प्रकार स्पष्ट है कि न तो चीनी और न ही कृत्रिम स्वीटनर स्वास्थ्य के लिए लाभकारी हैं, विशेषकर मधुमेह रोगियों के लिए। स्टीविया विश्व-भर में एकमात्र व्यापक रूप से स्वीकार्य विकल्प के रूप में उभरा है, यद्यपि इस पर शोध अभी भी जारी है। विश्व स्वास्थ्य संगठन (WHO) द्वारा अनुमोदित स्टीविया एक प्राकृतिक चीनी विकल्प है, जिसे बच्चों, बुज़ुर्गों, रोगियों और सभी आयु वर्ग के लोग बिना किसी महत्वपूर्ण दुष्प्रभाव के सुरक्षित रूप से सेवन कर सकते हैं। विटामिन A, विटामिन C, आयरन, मैंगनीज़, कैल्शियम, क्रोमियम, सोडियम, ज़िंक, कैफिक एसिड तथा अनेक औषधीय गुणों से भरपूर स्टीविया में कोई हानिकारक खाद्य तत्व नहीं होता। इसके अलावा इसमें शून्य कैलोरी, शून्य कार्बोहाइड्रेट और शून्य कोलेस्ट्रॉल होता है।
संयुक्त FAO/WHO खाद्य योज्य विशेषज्ञ समिति (JECFA) की स्वीकृति के अनुसार, स्वस्थ व्यक्ति के लिए स्टेविओल ग्लाइकोसाइड्स की सुरक्षित दैनिक मात्रा शरीर के प्रति किलोग्राम वजन पर 4 मिलीग्राम है, जिसे WHO ने भी अनुमोदित किया है। यूरोप में 2011 में यूरोपीय आयोग ने खाद्य पदार्थों में इसके उपयोग को मंज़ूरी दी। संयुक्त राज्य अमेरिका ने भी स्टेविओल ग्लाइकोसाइड्स को चीनी विकल्प के रूप में मान्यता दी है।
विकसित देशों में स्टीविया लंबे समय से लोकप्रिय है। यद्यपि इसकी उत्पत्ति दक्षिण अमेरिका में हुई, परंतु इसका सर्वाधिक उपयोग जापान में देखा जाता है। जापान में 1970 के दशक में स्टीविया की खेती शुरू हुई और 1971 में मोरिता कागाकु कोग्यो कंपनी लिमिटेड ने पहला व्यावसायिक स्टीविया उत्पाद बनाया। 2006 से जापान को स्टीविया का सबसे बड़ा उपभोक्ता माना जाता है। व्यावहारिक उपयोग में अग्रणी जापान स्टीविया का प्रयोग विभिन्न खाद्य उत्पादों और सॉफ्ट ड्रिंक्स—यहाँ तक कि कोका-कोला—में भी करता है। भारत में खाद्य पदार्थों में स्टीविया का उपयोग नवंबर 2015 से शुरू हुआ।
स्टीविया लगभग 200°C तक के उच्च तापमान पर भी अपनी गुणवत्ता नहीं खोता, इसलिए चाय, कॉफी, पुडिंग आदि बनाते समय इसे उबाला जा सकता है। यह किण्वित भी नहीं होता। स्टीविया में जीवाणुरोधी, कवकरोधी और विषाणुरोधी गुण होते हैं। इसके लाभों में रक्त शर्करा कम करना, उच्च रक्तचाप घटाना, पाचन सुधारना, वजन कम करना, हड्डियाँ मजबूत करना, दाँतों की सड़न रोकना, घाव भरना, कैंसर के जोखिम को कम करना और त्वचा रोगों का उपचार शामिल है। वर्तमान में मधुमेह रोगियों के लिए विशेष रूप से बनाए गए मिठाइयों, केक और सॉफ्ट ड्रिंक्स में स्टीविया का उपयोग बढ़ रहा है और ये ऑनलाइन साइट्स पर उपलब्ध हैं। हालांकि इनमें सूखी पत्तियों के बजाय प्रोसेस्ड सफेद स्टीविया पाउडर का उपयोग होता है, जो अपेक्षाकृत महँगा है।
असम में स्टीविया की खेती
स्टीविया एक बहुवर्षीय पौधा है। अब तक इसकी 200 से अधिक प्रजातियाँ पहचानी गई हैं, जिनमें Stevia rebaudiana और Stevia phlebophylla की पत्तियों में स्टेविओल ग्लाइकोसाइड्स की मात्रा अधिक होती है। भारतीय जलवायु के लिए उपयुक्त किस्मों में MDS-13, MDS-14, SRB-123 (ग्लाइकोसाइड 9–12%), SRB-128 (14–15%) और SRB-512 (9–12%) शामिल हैं। हाल के वर्षों में असम सहित भारत के अन्य राज्यों में भी स्टीविया की बड़े पैमाने पर खेती शुरू हुई है। असम में मुख्यतः मोरिता-II किस्म की व्यावसायिक खेती होती है।
स्टीविया की खेती के लिए ऊँची, अच्छी जल-निकास वाली, रेतीली दोमट मिट्टी उपयुक्त होती है। रोपण के लगभग दो महीनों में पौधे परिपक्व हो जाते हैं और पत्तियों की कटाई की जा सकती है। एक ही पौधे से छह वर्षों तक पत्तियाँ ली जा सकती हैं। व्यावसायिक खेती में सिंचाई सुविधा लाभदायक रहती है। मिट्टी की नमी 65–85% बनाए रखनी चाहिए। मार्च और अप्रैल रोपण के सर्वोत्तम महीने हैं। मिट्टी का pH 5 से 7.5 के बीच होना चाहिए। 30–32°C तापमान और धूप वाला मौसम उपयुक्त है; पौधा 5°C से नीचे या 45°C से ऊपर का तापमान सहन नहीं कर पाता।
चूँकि स्टीविया औषधीय पौधा है, इसलिए रासायनिक उर्वरकों के बजाय गोबर खाद, कम्पोस्ट और वर्मी-कम्पोस्ट जैसी जैविक विधियाँ अपनाई जाती हैं। सेप्टोरिया नामक फफूंद रोग से बचाव के लिए नीम जल का उपयोग किया जाता है। पौधा सामान्यतः 40–80 सेमी (अधिकतम 1 मीटर) तक बढ़ता है। पत्तियाँ लगभग 5 सेमी लंबी और 2 सेमी चौड़ी होती हैं। फूल आते ही उन्हें हटा देना चाहिए। हर दो महीने में पौधों को जमीन से थोड़ा ऊपर काटकर पत्तियाँ ली जाती हैं, जिससे नई शाखाएँ निकलती हैं और फिर से कटाई संभव होती है। पत्तियाँ प्राकृतिक रूप से सुखाई जाती हैं; कुछ को महीन पाउडर बनाकर पैक किया जाता है। सूखी पत्तियाँ और पाउडर—दोनों का उपयोग मिठास के लिए किया जा सकता है। स्टीविया को घर में गमलों में भी उगाया जा सकता है; एक-दो पौधे परिवार के लिए पर्याप्त होते हैं।
व्यावसायिक खेती के लिए प्रति बीघा लगभग 15,000 पौधे लगाए जा सकते हैं। प्रत्येक उन्नत पौधे की कीमत लगभग ₹3–4 होती है। गुवाहाटी के पंकज कलिता और राहुल रंजन बशिष्ठ तथा नलबाड़ी के युवा उद्यमी सोंधन डेका असम, उत्तर-पूर्वी राज्यों, भूटान और नेपाल में स्टीविया की खेती को सक्रिय रूप से बढ़ावा दे रहे हैं। उनकी टीम इच्छुक किसानों को प्रशिक्षण देती है और व्यावसायिक खेती के लिए प्रोत्साहित करती है। डेका के अनुसार, पिछले नौ वर्षों में उत्तर-पूर्व भारत के 300 से अधिक किसान स्टीविया की खेती से जुड़े हैं। उचित देखभाल से प्रति बीघा प्रति वर्ष ₹50,000 से अधिक की आय संभव है। पहले वर्ष लागत अधिक होती है, पर बाद के वर्षों में खर्च घटने से लाभ बढ़ता है। स्टीविया पत्तियों की बाज़ार माँग में कोई कमी नहीं है।
गुवाहाटी के बेलटोला स्थित Wubitu Agritech नामक कंपनी किसानों से उचित मूल्य पर उत्पाद खरीदती है। स्टीविया के पौधों और खेती की जानकारी के लिए सोंधन डेका (मोबाइल: 6001460084) से संपर्क किया जा सकता है। सूखी स्टीविया पत्तियाँ और प्राकृतिक रूप से तैयार पाउडर कूरियर से भी उपलब्ध हैं। कम मात्रा के पौधों के लिए कामरूप मेट्रोपॉलिटन ज़िले के खेथरी स्थित NEDFI R&D सेंटर से संपर्क किया जा सकता है। बाज़ार से स्टीविया खरीदते समय सूखी पत्तियाँ या पत्ती-पाउडर ही लें, क्योंकि प्रोसेस्ड पाउडर, टैबलेट या तरल रूप में गुणवत्ता समान नहीं हो सकती।
स्टीविया हर्बल चाय की तैयारी
लगभग 200 मिली पानी में 1 चम्मच या 5–6 सूखी स्टीविया पत्तियाँ डालकर 3–4 मिनट उबालें। स्वादानुसार चायपत्ती, कॉफी, अदरक, नींबू, पुदीना या दूध मिलाया जा सकता है। कई लोग केवल स्टीविया पत्तियों से भी हर्बल चाय बनाते हैं।
वैकल्पिक रूप से, 1 लीटर पानी में 30–40 सूखी पत्तियाँ डालकर उबालें, मात्रा आधी होने पर छानकर बोतल में भरें और फ्रिज में रखें। इस तरल का उपयोग पेय या अन्य खाद्य पदार्थों में चीनी के स्थान पर किया जा सकता है।
स्टीविया का ग्लाइसेमिक इंडेक्स: 0
सफेद चीनी का ग्लाइसेमिक इंडेक्स: 65
‌
Call 🤙 6001460084

The Many Skin Care Benefits of Stevia Leaf .👉👉👉Stevia offers skin benefits like fighting aging (antioxidants), soothing irritation (anti-inflammatory), and improving hydration by reducing sugar-induced inflammation and acting as a humectant, making it great for acne, eczema, and fine lines, with topical extracts helping with blemishes and wound healing. Its natural properties calm redness, tighten skin, and promote a clearer, softer complexion, appearing in various skincare products for hydration, cleansing, and anti-aging.
Key Skin Benefits 👉👉☕☕☕
Anti-Aging: Antioxidants in stevia combat free radicals, reducing premature aging, fine lines, and wrinkles.
Anti-Inflammatory: Soothes redness, irritation, and conditions like eczema and dermatitis, calming sensitive skin.
Hydration Boost: Acts as a humectant, attracting and locking moisture into the skin for softness.
Acne & Blemishes: Antibacterial and antiseptic properties help manage acne, breakouts, and skin blemishes.
Wound Healing: Promotes faster healing of cuts and wounds and can help reduce scarring.
Pore Minimizing: Natural astringent alcohols in stevia can help tone and minimize enlarged pores, balancing oily skin.
How It's Used in Skincare
Topical Products: Found in moisturizers, masks, lotions, and cleansers to provide hydration and soothing effects.
Lip Care: Used in lip products for its moisturizing feel and sweet taste.
Internal Benefits (via sugar replacement): Swapping sugar for stevia can reduce inflammation and hormonal acne flare-ups, leading to clearer skin from within.
What to Look For
Look for products containing stevia extract for topical application.
Consider it as a natural sugar substitute to replace white sugar , artificial sweeteners which contained chemicals at all .
Assam STEVIA ☕☕☕☕
💪💪 Healthy Start to Your Day 👍👍💚💚💚💚💚
Source - Google

চেনীৰ এক প্ৰাকৃতিক বিকল্প- ষ্টেভিয়া / Stevia

ড৹ হৰি শংকৰ কাকতী

অৱসৰ প্ৰাপ্ত সহযোগী অধ্যাপক

দক্ষিণ কামৰূপ মহাবিদ্যালয়, মিৰ্জা

ফোন নং- ৯৪৩৫১৪১৭২১



ষ্টেভিয়া (Stevia) যাক Candy leaf), মিঠাপাত বা মিঠা তুলসী বুলিও কোৱা হয়, আজিকালি চেনীৰ এক প্ৰাকৃতিক বিকল্প হিচাপে সমগ্ৰ বিশ্বতে চিহ্নিত হৈছে। ইয়াৰ বৈজ্ঞানিক নাম হ’ল ষ্টেভিয়া ৰেবাউডিয়ানা (Stevia Rebaudiana)। ই সুৰ্য্যমুখী (এষ্টেৰেচি- Asteraceae) পৰিয়ালৰ ষ্টেভিয়া প্ৰজাতিৰ এটি উদ্ভিদ। এই উদ্ভিদটো দক্ষিণ আমেৰিকাৰ ব্ৰাজিল, পাৰাগুৱে, কলম্বিয়া আৰু ভেনেজুৱালাৰ গুৱাৰানী (Guarani) লোক সকলে ১৫০০ বছৰৰো অধিক কাল ধৰি ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে, যিয়ে ইয়াক ka`a he`a (মিঠা ভেষজ) বুলি অভিহিত কৰিছিল। স্থানীয় চাহ, পানীয় আৰু কিছুমান ঔষধ মিঠা কৰিবলৈ লগতে মিঠা আহাৰ হিচাপে ব্ৰাজিল আৰু পাৰাগুৱেৰ লোকসকলে পৰম্পৰাগত ভাবে ইয়াৰ পাতবোৰ ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে। স্পেনিছ উদ্ভিদ বিজ্ঞানী আৰু চিকিৎসক পেদ্ৰো জেইম্ এষ্টিভ্ ( Pedro Jaime Esteve- 1500-1556) এ ইয়াৰ ওপৰত প্ৰথমে কৰা গৱেষণাৰ বাবে তেওঁৰ নামেৰে এই উদ্ভিদ বিধৰ নাম ষ্টেভিয়া দিয়া হৈছিল। ১৮৯৯ চনত উদ্ভিদ বিজ্ঞানী মইচেছ্ ছান্টিয়েগ’ বাৰ্টনি ( Moises Santiago Bertoni) য়ে প্ৰথমে উদ্ভিদটো পূব পাৰাগুৱেত বৃদ্ধি হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰে আৰু তাত গৱেষণা চলাই থকা সময়তে প্ৰথমে ইয়াৰ মিঠা সোৱাদৰ বিষয়ে বিতংভাৱে বৰ্ণনা কৰে। তেওঁৰ এই স্বীকৃতিৰ পিছতেই গোটেই বিশ্বৰ জনসাধাৰণে ইয়াৰ অৱস্হিতি আৰু গুণাগুণৰ বিষয়ে সম্যক জ্ঞান লভিবলৈ সক্ষম হয়। কেৱল সীমিত গৱেষণাৰ বাবে ১৯৩১ চনৰ আগলৈকে ইয়াত থকা ৰাসায়নিক উপাদান সমূহ চিনাক্ত কৰিব পৰা নগৈছিল। ১৯৩১ চনত দুজন ফৰাচী ৰসায়নবিদ এম ব্ৰাইডেল (M Bridel) আৰু আৰ লাভিয়েল (R Lavielle) এ ইয়াত থকা দুবিধ মিঠা জাতীয় পদাৰ্থ ষ্টেভিয়ল গ্লাইকছাইড্ (Steviol Glycoside), মুখ্যতঃ – ষ্টেভিঅ’চাইড্ (Stevioside) আৰু ৰেবাউডিঅ’চাইড্ (Rebaudioside) চিনাক্ত কৰি পৃথক কৰে, য’ত চেনীতকৈ ২০০-৩০০ গুণ মিঠা বুলি প্ৰমানিত হয়। ষ্টেভিয়াৰ পাতত ৯.১% ষ্টেভিঅ’চাইড্ আৰু ৩.৮% ৰেবাউডিঅ’চাইড্ থাকে।

আমেৰিকান হাৰ্ট এছচিয়েছন (AHA) পৰামৰ্শ অনুসৰি এজন পুৰুষৰ বাবে দৈনিক প্ৰায় ৯ চাহ চামুচ বা ৩৬ গ্ৰাম (১৫০ কেলৰি) আৰু এজনী মহিলাৰ বাবে দৈনিক প্ৰায় ৬ চাহ চামুচ ২৪ গ্ৰাম (১০০ কেলৰি) চেনী খোৱাটো নিৰাপদ। অৱশ্যে ইয়াত প্ৰাকৃতিক ফল-মূল, পাচলি আৰু অন্যান্য খাদ্যবস্তুৰ পৰা পোৱা চেনীৰ কথা ধৰা হোৱা নাই। প্ৰাকৃতিক ভাবে পোৱা খাদ্য বস্তু সমূহত পানী, আহ আৰু বিভিন্ন মাইক্ৰনিউট্ৰিয়েন্ট থাকে। ইয়াত থকা চেনীয়ে দেহৰ সিমান ক্ষতি নকৰে। কিন্তু অতিৰিক্ত পৰিমাণৰ চেনী গ্ৰহণ কৰাৰ ফলত আমাৰ দেহে কোনো পুষ্টিৰ প্ৰয়োজনীয়তা বা লাভালাভ অনুভৱ নকৰে। বৰঞ্চ ই মধুমেহ, হৃদৰোগ, দেহৰ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা হ্ৰাস হোৱা, দন্তক্ষয়, অকাল বাৰ্দ্ধক্য, ওজন বৃদ্ধি, কৰ্কট ৰোগ, হতাশা, আলঝেইমাৰ ৰোগ, যকৃতৰ ৰোগ, বৃক্কৰ ৰোগ, হাতৰ গাঠিৰ ৰোগ, কৰ্কট ৰোগ, হাড়ৰ গাঠিৰ ৰোগ, ডিমেনচিয়া আদি নানান সমস্যাৰহে সৃষ্টি কৰে। গতিকে চেনীৰ বিকল্প হিচাপে, বিশেষকৈ মধুমেহ ৰোগীৰ বাবে কৃত্ৰিম মিঠা (Artificial Sweetener) ৰ প্ৰচলন আৰম্ভ হ’ল, যিয়ে কোনো কেলৰি বা চেনী অবিহনে মিঠা সোৱাদ সৃষ্টি কৰে। এই কৃত্ৰিম মিঠাবোৰ চেনীতকৈ ২০০ৰ পৰা ৬০০ গুন পৰ্যন্ত মিঠা। ইয়াৰ বেছিভাগেই পৰীক্ষাগাৰত ৰাসায়নিক প্ৰক্ৰিয়াৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়। বিভিন্ন কৃত্ৰিম মিঠা পদাৰ্থ বোৰ হ’ল- ছেকাৰিন (Saccharin), এচপাৰটেম্ (Aspartame), চুক্ৰালজ্ (Sucralose), নিঅ’টেম্ (Neotame), এচিচুলফেম্ পটাছিয়াম (Acesulfame Potassium), চাইক্লামেট্ (Cyclamate) আদি। সচৰাচৰ ব্যৱহৃত বিধ হ’ল এচপাৰটেম্। ইয়াৰ বাহিৰেও আন কৃত্ৰিম মিঠা হ’ল- চেনী এলকহল জাতীয়। যেনে- এৰিথ্ৰল (Erithrol), জাইলিটল (Xylitol) আৰু চৰবিটল্ (Sorbitol)। কিন্তু এইবোৰৰ ওপৰত চলোৱা বিভিন্ন গৱেষণাৰ পৰা দেখা গৈছে ইহঁতবোৰ চেনীতকৈও ক্ষতিকাৰক। এইবোৰৰ ব্যৱহাৰৰ ফলত আমাৰ স্বাস্থ্যৰ ওপৰত বিভিন্ন নেতিবাচক প্ৰভাৱ পৰে। যেনে- মূৰৰ বিষ, হতাশা, কৰ্কট ৰোগৰ সৃষ্টি, ভোকবৃদ্ধিৰ ফলত ওজন বৃদ্ধি, ডায়েৰীয়া, যকৃতৰ অসুখ, হাইপথাইৰয়ডিজিম্, বৃক্কৰ সমস্যা, স্নায়ুৰ ক্ষতিসাধন, হাওঁফাওঁৰ অসুখ ইত্যাদি।

গতিকে দেখা গ’ল যে চেনী বা কৃত্ৰিম মিঠা কোনোটোৱেই আমাৰ স্বাস্থ্যৰ বাবে সুবিধা জনক নহয়, বিশেষকৈ মধুমেহ ৰোগী ক্ষেত্ৰত। একমাত্ৰ বিকল্প হিচাপে এই ষ্টভিয়া গোটেই বিশ্বজুৰি সমাদৃত হৈছে, যদিও ইয়াৰ গৱেষণা এতিয়াও চলি আছে। WHO ৰ দ্বাৰা অনুমোদিত চেনীৰ এক প্ৰাকৃতিক বিকল্প হ’ল এই ষ্টেভিয়া, যাক শিশু, বৃদ্ধ, ৰোগী আৰু সকলো বয়সৰ পুৰুষ মহিলাই বিশেষ একো পাৰ্শ্বক্ৰিয়া নোহোৱাকৈ গ্ৰহন কৰিব পাৰে। ভিটামিন-এ, ভিটামিন-চি, আইৰন, মেংগানিজ, কেলছিয়াম, ক্ৰমিয়াম, ছডিয়াম, জিংক, কেফেইক এছিড আৰু নানান ঔষধি গুনেৰে সমৃদ্ধ এই ষ্টভিয়াত কোনো খাদ্য হানিকাৰক পদাৰ্থ নাথাকে। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াত কেলৰি, কাৰ্বহাইদ্ৰেট্ আৰু কলেষ্টৰলৰ পৰিমান শূণ্য। Joint FAO/WHO Expert Committee on Food Additives বা চমুকৈ JECFA ৰ অনুমোদনৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি এজন সুস্থ মানুহৰ বাবে দৈনিক ষ্টেভিঅ’ল গ্লাইক’ছাইডৰ সুৰক্ষিত ব্যৱহাৰ হ’ল তেওঁৰ শৰীৰৰ প্ৰতি কি:গ্ৰা: ওজনৰ বিপৰীতে ৪ মি:গ্ৰা: কৰাটো, যিটো WHO ৰ দ্বাৰাইও অনুমোদিত। ইউৰোপীয় দেশ সমূহত ইয়াক খাদ্যত ব্যৱহাৰৰ বাবে ২০১১ চনতে ইউৰোপীয় আয়োগেও সন্মত হৈছিল। আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰতো ষ্টেভিঅ’ল গ্লাইকছাইডক চেনীৰ পৰিপূৰক হিচাপে স্বীকৃতি দিছে।

উন্নত দেশবোৰত বহু আগৰে পৰাই এই ষ্টভিয়া সমাদৃত হৈ আহিছে। যদিও ইয়াৰ উৎপত্তি স্হল দক্ষিণ আমেৰিকা, তথাপি ইয়াৰ অধিক ব্যৱহাৰ দেখা যায় জাপানত। ১৯৭০ চনৰ পৰাই জাপানত ষ্টেভিয়াৰ খেতি কৰা হৈছিল। প্ৰথম বানিজ্যিক ষ্টেভিয়া প্ৰস্তুত কৰিছিল জাপানৰ Morita Kagaku Kgyo Co. Ltd. নামৰ কোম্পানীটোৱে ১৯৭১ চনত। ২০০৬ চনৰ পৰা জাপানে আন যিকোনো দেশৰ তুলনাত অধিক ষ্টেভিয়া ব্যৱহাৰ কৰাৰ তথ্য পোৱা গৈছে। ব্যৱহাৰিক ক্ষেত্ৰত শীৰ্ষ স্হান দখল কৰা জাপানে বিভিন্ন খাদ্য সামগ্ৰী আৰু শীতল পানীয় সমূহত (কোকা কোলা সহ) অকল ষ্টভিয়াহে ব্যৱহাৰ কৰা দেখা গৈছে। ভাৰতবৰ্ষত ২০১৫ চনৰ নৱেম্বৰ মাহৰ পৰাহে খাদ্যত ইয়াৰ প্ৰয়োগ আৰম্ভ হৈছে। উচ্চ উষ্ণতাত, প্ৰায় ২০০° ছে:তো ইয়াৰ গুণগত মান বিনষ্ট নহয়, সেয়েহে ইয়াক চাহ, কফি পায়স আদি প্ৰস্তুত কৰোতে উতলাই লব পাৰি। তাৰোপৰি ইয়াৰ কিন্বনো (Fermentation) নহয়। এন্টি বেকটেৰিয়েল, এন্টি ফাংগেল, এন্টি ভাইৰেল গুনসম্পন্ন এই ষ্টেভিয়াৰ উপকাৰীতা বহুত। তেজত চেনীৰ পৰিমাণ হ্ৰাস কৰা, উচ্চ ৰক্তচাপ কমোৱা, বদহজমি দূৰ কৰা, শৰীৰৰ ওজন কমোৱা, হাড় শক্তিশালী কৰা, দন্তক্ষয় ৰোধ কৰা, শালমন আৰোগ্য কৰা, কৰ্কট ৰোগৰ সম্ভাৱনা হ্ৰাস কৰা, ছালৰ বেমাৰ দূৰ কৰা আদিত ষ্টেভিয়াৰ উল্লেখযোগ্য অৱদান আছে। বৰ্তমান বিভিন্ন Online site ত উপলদ্ধ মধুমেহ ৰোগীৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা মিঠাই, কেক, শীতল পানীয় আদিতো ষ্টেডিয়ামৰ ব্যৱহাৰ দিনক দিনে বাঢ়ি অহা দেখা গৈছে। অৱশ্যে এইবোৰ প্ৰস্তুত কৰোঁতে শুকান পাতৰ সলনি ষ্টেভিয়াৰ বগা বৰনৰ গুৰি বিধহে (Processed powder) ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিটোৰ দাম তুলনামূলকভাৱে বেছি।

অসমত ষ্টেভিয়াৰ খেতি

ষ্টেভিয়া হ’ল এবিধ চিৰস্থায়ী(Perennial) উদ্ভিদ। এতিয়ালৈকে ইয়াৰ ২০০ত কৈও অধিক প্ৰজাতি পোৱা গৈছে যদিও ষ্টেভিয়া ৰেবাউডিয়ানা(Stevia Rebaudiana) আৰু ষ্টেভিয়া ফ্লেবোফিল্লা (Stevia Phlebophylla), এই দুই প্ৰজাতিৰ পাতত ষ্টেভিয়ল গ্লাইক’ছাইডৰ পৰিমান বেছি। ইয়াৰ ভিতৰত ভাৰতীয় জলবায়ুৰ লগত খাপ খোৱাকৈ উৎপন্ন কৰিব পৰা প্ৰজাতি সমূহ হ’ল- MDS-১৩, MDS- ১৪, SRB-১২৩(গ্লাইক’ছাইড্ ৯-১২%), SRB-১২৮(গ্লাইক’ছাইড্ ১৪-১৫%), আৰু SRB-৫১২(গ্লাইক’ছাইড্ ৯-১২%)। ভাৰতবৰ্ষৰ বিভিন্ন ৰাজ্যৰ লগতে অসমতো যোৱা কেইবছৰমানৰ পৰা এই খেতি ব্যাপক হাৰত কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰা দেখিবলৈ পোৱা গৈছে। সাধাৰণতে অসমত মৰিটা-II (Morita-II) প্ৰজাতিৰ খেতিহে ব্যৱসায়িক ভিত্তিত কৰা হয়। ষ্টেভিয়াৰ খেতিৰ বাবে ওখ, পানী জমা নোহোৱা আৰু বালিচহীয়া মাটি উত্তম। পুলি ৰোপন কৰাৰ পৰা প্ৰায় ২ মাহৰ ভিতৰত পুলিবোৰ পুৰঠ হয় আৰু পাতবোৰ সংগ্ৰহ কৰিব পৰা হয়। এবাৰ ৰোৱা পুলিৰ পৰা অন্ততঃ ৬ বছৰলৈ পাত ছিঙিব পাৰি। ব্যৱসায়িক ভিত্তিত উৎপাদন কৰিলে জলসিঞ্চনৰ সুবিধা থাকিলে ভাল। পাচলি নাইবা ফুলখেতিৰ নিচিনাকৈ ইয়াৰ ক্ষেত্ৰতো মাটিৰ আৰ্দ্ৰতা ৬৫-৮৫% বজাই ৰখা উচিত। মাৰ্চ আৰু এপ্ৰিল মাহ হ’ল ষ্টেভিয়া ৰোপনৰ উপযুক্ত সময়। মাটিৰ pH ৫ ৰ পৰা ৭.৫ ৰ ভিতৰত হলে ভাল। গৰম আৰু ৰ’দ বতৰৰ প্ৰয়োজন হয়। বতৰৰ তাপমান ৩০° ৰ পৰা ৩২° ছেলছিয়াছৰ হ’ল উত্তম। নিম্নতম ৫° আৰু উচ্চতম ৪৫° ছেলছিয়াছ তাপমাত্ৰা এই গছে সহ্য কৰিব নোৱাৰে। যিহেতু এইবিধ এবিধ ঔষধি উদ্ভিদ, গতিকে ইয়াৰ খেতিত ৰাসায়নিক সাৰৰ সলনি কেৱল জৈৱিক পদ্ধতিৰে প্ৰস্তুত কৰা, যেনে-গোৱৰ সাৰ, পচন সাৰ, কেচুসাৰ আদিহে পৰাপক্ষত প্ৰয়োগ কৰা উচিত। ষ্টেভিয়াত চেপ্ত’ৰিয়া (Septoria) নামৰ এবিধ শেলুৱৈ জাতীয় ৰোগৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে নিমৰ পানী প্ৰয়োগ কৰা হয়। এজোপা গছৰ উচ্চতা ৪০ ৰ পৰা ৮০ ছে: মি: (সৰ্বোচ্চ এক মিটাৰ) পৰ্য্যন্ত হয়। এখিলা পাত দীঘলে ৫ ছে: মি: আৰু বহলে ২ ছে: মি: মান হয়। গছত ফুল ফুলিলে সেইফুল ছিঙি পেলাব লাগে। প্ৰতি ২ মাহৰ মূৰে মূৰে গছবোৰক মাটিৰ অলপ ওপৰত কাটি পাতবোৰ চপোৱা হয়। সেই ৰৈ যোৱা অংশৰ পৰাই নতুন ঠাল বা পাত ওলাই থাকে। গতিকে প্ৰত্যেক ২ মাহৰ মূৰে মূৰে গছবোৰ কাটিং কৰিব পৰা যায়। পাতবোৰ সংগ্ৰহ কৰি প্ৰাকৃতিক ভাবে শুকোৱা হয় আৰু ইয়াৰ কিছু অংশৰ পৰা প্ৰস্তুত কৰা মিহি গুৰি পেকেজিং কৰি বজাৰত বিক্ৰী কৰা হয়। দুয়োবিধেই মিঠা স্বাদৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। ঘৰুৱাভাৱে টাবতো ষ্টভিয়া ৰুব পাৰি। এটা পৰিয়ালৰ বাবে এজোপা বা দুজোপা গছেই যথেষ্ট।

বানিজ্যিক ভিত্তিত এই খেতি কৰিলে এক বিঘা মাটিত প্ৰায় ১৫০০০ পুলি ৰোপন কৰিব পাৰি। একোটা উন্নত প্ৰজাতিৰ পুলি ৩ টকাৰ পৰা ৪ টকাৰ ভিতৰত ক্ৰয় কৰিব পাৰি। গুৱাহাটীৰ অসমীয়া উদ্যোগী যুবক পংকজ কলিতা আৰু নলবাৰীৰ আন এজন উদ্যোগী যুৱক সোনধন ডেকাই বহিৰাজ্যৰ পৰা ক্ৰয় কৰি অনা পুলিৰে অসম, উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ ৰাজ্য সমূহ, অসমৰ বিভিন্ন ৰাজ্য আনকি বহিঃৰাষ্ট্ৰ ভূটান আৰু নেপালতো ষ্টভিয়া খেতিৰ প্ৰচাৰ আৰু প্ৰসাৰত আগভাগ লোৱা দেখা গৈছে। তেওঁলোকৰ এটি দলে এই খেতিৰ বিষয়ে বিভিন্ন সময়ত ইচ্ছুক থলুৱা খেতিয়ক সকলক উপযুক্ত প্ৰশিক্ষণ প্ৰদান কৰি বানিজ্যিক ভাবে খেতি কৰাত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে। ইয়াৰ ফলত বহুতো থলুৱা কৃষক লাভবানো হৈছে। ডেকাই জনোৱা মতে যোৱা ৯ বছৰ উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলত প্ৰায় তিনিশৰো অধিক খেতিয়ক এই খেতিৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে। ভালদৰে প্ৰতিপালন কৰিলে এক বিঘা মাটিৰ পৰা বছৰেকত নিম্নতম ৫০ হাজাৰতকৈ অধিক টকা উপাৰ্জন কৰিব পাৰি। প্ৰথম বছৰত উৎপাদনৰ ব্যয় বেছি হলেও পৰবৰ্ত্তী বছৰবোৰত ব্যয়ৰ পৰিমাণে কমি যায়। গতিকে পিছৰ বছৰবোৰত উপাৰ্জনৰ পৰিমাণ বাঢ়ে। উৎপাদনৰ পিছত পাতবোৰ বিক্ৰী কৰিবলৈ বজাৰৰ অভাৱ নাই। গুৱাহাটীৰ জয়ানগৰ স্থিত Wubitu Agritech নামৰ কোম্পানীটোৱে খেতিয়ক সকলৰ উৎপাদিত সামগ্ৰী সমূহ উচিত মূলত ক্ৰয় কৰে। ষ্টেভিয়াৰ পুলি আৰু ইয়াৰ খেতিৰ বিষয়ে জানিবলৈ সোনধন ডেকাৰ মবাইল নং ৬০০১৪৬০০৮৪ ত যোগাযোগ কৰিব পাৰে। লগতে ষ্টভিয়াৰ শুকান পাত আৰু চূৰ্ণ ( প্ৰাকৃতিক ভাবে প্ৰস্তুত কৰা) পাবলৈ ওপৰোক্ত ফোন নংত যোগাযোগ কৰিলে কুৰিয়াৰ যোগে পোৱাৰ ব্যৱস্থা আছে। কম পৰিমাণৰ পুলি লাগিলে কামৰূপ মহানগৰ জিলাৰ ক্ষেত্ৰীত অৱস্থিত NEDFI ৰ R&D কেন্দ্ৰত যোগাযোগ কৰিব পাৰে। এইখিনিতে উল্লেখ কৰিব পাৰি যে বজাৰৰ পৰা ষ্টভিয়া ক্ৰয় কৰোঁতে শুকান পাত বা পাতৰ গুৰিহে ক্ৰয় কৰা উচিত। কাৰন ষ্টেভিয়াৰ প্ৰছেছড্ পাউডাৰ, টেবলেট্ বা তৰল প্ৰকাৰৰ পৰা একেই গুণগত মান আশা কৰিব নোৱাৰি।

ষ্টভিয়া হাৰ্বেল চাহৰ প্ৰস্তুতি

প্ৰায় ২০০ মি:লি: পানীত ১ চাহচামুচ বা ৫-৬ টা মান ষ্টভিয়াৰ শুকান পাত যোগ কৰি প্ৰায় ৩-৪ মিনিট মান উতলাব লাগে। নিজৰ স্বাদ অনুসৰি ইয়াত আদা, নেমু, পদিনা বা গাখীৰ যোগ কৰি ষ্টভিয়া হাৰ্বেল চাহ প্ৰস্তুত কৰিব পাৰি।

ইয়াৰ উপৰিও ১ লিটাৰ পানীত প্ৰায় ৩০- ৪০টা শুকান পাত যোগ কৰি উতলাই পানীৰ পৰিমাণ আধালৈ কমাই ছেকিলৈ বটলত ভৰাই ফ্ৰিজত সংৰক্ষণ কৰি ৰাখিলে জলপান বা অন্যান্য খাদ্য বস্তুৰ সৈতে চেনীৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।
Glycemic index of Stevia - Zero
Glycemic index of White Sugar -65

Candyleaf (Stevia rebaudiana) offers benefits beyond just natural sweetness, acting as a zero-calorie sugar substitute that helps control blood sugar, blood pressure, and weight, while its compounds provide antioxidant, anti-inflammatory, antibacterial, and anticancer effects, potentially aiding heart, kidney, and skin health by influencing cellular pathways, though more research confirms some uses.
Key Health Benefits
Blood Sugar & Weight Control: Helps manage blood sugar levels and supports weight loss by providing sweetness without calories, making it great for diabetics and those watching their weight.
Antioxidant & Anti-inflammatory: Rich in antioxidants that fight free radicals and reduce inflammation, benefiting skin and overall health.
Cardiovascular Health: May help regulate blood pressure and supports heart health, partly by influencing cellular signaling, say studies and researchers.
Skin Care: Extracts can soothe irritation, hydrate skin, and potentially boost collagen, reducing signs of aging.
Oral Health: Antibacterial properties may inhibit decay-causing bacteria, promoting dental health.
Anticancer Potential: Research shows fermented stevia extract can target cancer cells (like pancreatic) without harming healthy cells, notes Hiroshima University.
How It Works
Cellular Signaling: Active molecules in candyleaf interact with key cellular pathways (like PKC and AMPK) involved in inflammation and metabolism, says ForumIAS and DST.
Uses
Natural sweetener in drinks, desserts, and foods.
Used in skincare products for its soothing and hydrating properties, according to Averr Aglow.
Available as fresh leaves, powder, or extract.
Source - Google

Safe Replacement of White / Artificial Sweetener ,
Assam STEVIA,
Call / Whatsapp for your door step delivery 🚚🚚
May I help you - 060014 60084