Dr Vikram Wagh

संधिवात (Arthritis) : योग्य आहार आणि होमिओपॅथीने मिळणारा आराम
संधिवात म्हणजे Arthritis हा आजकाल खूप कॉमन होत चाललेला आजार आहे. पूर्वी फक्त वयोवृद्ध लोकांमध्ये दिसणारा हा त्रास आता तरुणांमध्येही वाढताना दिसतो. सांध्यांमध्ये वेदना, सूज, stiffness आणि हालचालींमध्ये अडथळा — ही त्याची मुख्य लक्षणे आहेत. योग्य वेळी लक्ष दिलं नाही तर हा आजार हळूहळू वाढत जाऊन दैनंदिन जीवनावर परिणाम करतो.
संधिवाताच्या उपचारामध्ये सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे योग्य आहार (Diet). अनेक लोक औषधांवर लक्ष देतात पण आहाराकडे दुर्लक्ष करतात — आणि हीच मोठी चूक ठरते. शरीरात सूज (inflammation) कमी करण्यासाठी आहार खूप महत्त्वाची भूमिका बजावतो.
ताज्या भाज्या, फळे, हळद, आलं, लसूण यांसारखे anti-inflammatory पदार्थ खूप फायदेशीर ठरतात. Processed food, जास्त साखर, मैदा, आणि जंक फूड टाळणं आवश्यक आहे. काही लोकांमध्ये specific food मुळे pain वाढतो, त्यामुळे स्वतःच्या शरीराचा response समजून आहार ठरवणं गरजेचं आहे.
यासोबतच होमिओपॅथी उपचार संधिवातात खूप प्रभावी ठरतात. होमिओपॅथी केवळ symptoms कमी करत नाही, तर शरीराच्या आतल्या imbalance ला सुधारण्यावर काम करते. उदाहरणार्थ, stiffness movement ने कमी होत असेल तर Rhus tox, movement ने वाढत असेल तर Bryonia, gout type pain मध्ये Colchicum — अशा प्रकारे individual symptoms नुसार औषध निवडलं जातं. त्यामुळे प्रत्येक रुग्णासाठी treatment वेगळा असतो, आणि हाच होमिओपॅथीचा मोठा फायदा आहे.
माझ्या प्रॅक्टिसमध्ये अनेक रुग्णांनी योग्य आहार आणि होमिओपॅथीच्या combination ने खूप चांगला आराम मिळवलेला आहे. काही रुग्ण ज्यांना सतत painkiller घ्यावे लागत होते, त्यांनी हळूहळू त्या औषधांपासून मुक्ती मिळवली आणि त्यांचा daily activity level सुधारला. Morning stiffness कमी झाली, swelling control मध्ये आली आणि joints ची हालचाल सुधारली.
महत्त्वाचं म्हणजे — संधिवात हा chronic condition आहे, त्यामुळे patience आणि consistency आवश्यक आहे. फक्त औषध घेऊन थांबणं पुरेसं नाही; lifestyle, आहार आणि योग्य treatment या तिन्ही गोष्टींचा समतोल साधणं गरजेचं आहे.
शेवटी एकच सांगावंसं वाटतं —
संधिवातावर control मिळवणं शक्य आहे, फक्त योग्य दिशा आणि सातत्य आवश्यक आहे.