Doctor Friend - មិត្តគ្រូពេទ្យ

BREAKING: ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម ចេញប្រកាសអំពីតម្លៃប្រេងកើនឡើង សម្រាប់ថ្ងៃទី៨ ដល់ទី១០ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦

- សាំង = ៤,៤០០រៀល
- ម៉ាស៊ូត = ៥,១៥០រៀល⁩

កូនមិនគ្រប់ទឹកមកពីកំណើត Down Syndrome ជាបណ្តុំរោគសញ្ញាមិនល្អដែលកើតមានដោយសារភាពមិនប្រក្រតីរបស់ក្រូម៉ូសូមទី 21ក្នុងកោសិកា មាន 3 ទំរង់(Trisomy 21, Mosaic Down Syndrome, Translocation Down Syndrome)។ ក្នុងកោសិកាមានក្រូម៉ូសូម 23គូរ។ ជាធម្មតាក្រូម៉ូសូមទី21ក៏មាន2ដែរ ប៉ុន្តែចម្លែកអីលើទារកមិនគ្រប់ទឹក ក្រូម៉ូសូមទី21របស់គាត់មានដល់ទៅ3។ នេះជាជម្ងឺតពូជ រឺខ្លះថាជម្ងឺមកពីសែន (Genetic)។ ទារកអាចទទួលសែនមិនល្អពីម្តាយ រឺ ពីឪពុក រឺទាំងពីរអ្នក។

✍️ ទំរង់ទ្រីសូមី 21ជាមូលហេតុអោយកើតមានបណ្តុំរោគសញ្ញាមិនល្អលើទារកច្រើនជាងគេ។
💯 ពេលស្រ្តីមានផ្ទៃពោះ យើងអាចរកមើលជម្ងឺនេះដោយការវិភាគសែនក្នុងឈាម, ទឹកភ្លោះ, ទងសុក និងជាពិសេសការមើលរូបរាងទារកក្នុងផ្ទៃម្តាយនៅចន្លោះ 11 ទៅ 14 សប្តាហ៍។ ចំនែកការមើលនៅ 15 ទៅ 22 សប្តាហ៍ក៏កំណត់បានដែរប៉ុន្តែមិនសូវច្បាស់។
😓 ការវិភាគសែនក្នុងប្រទេសយើងនៅមានកំរិត ដូច្នេះមានតែការរុករកភាពមិនប្រក្រតីក្នុងអេកូទេដែលមានលក្ខណះទូលំទូលាយជាង។ តើទារកដែលមិនគ្រប់ទឹក (Down Syndrome) មានរូបរាងដូចម្តេច?

👉លក្ខណះទារក Down Syndrome ក្នុងអេកូ:
1. ទឹកដក់កញ្ចឹងក រឺ កំរាស់កញ្ចឹងកធំជាង 3 មីលីម៉ែត្រ ( ផ្អែកលើការសិក្សាតាមអ៉ឺរ៉ុប ធំជាង 3.5 មម ទើបមានជម្ងឺ)
2. ខ្ទង់ច្រមុះខ្លី រឺ គ្មានខ្ទង់ច្រមុះ
3. បេះដូងលោតញាប់ខុសពីធម្មតា
4. មានខ្លួនវែង ប៉ុន្តែដៃជើងខ្លីៗ

👉 ម្តាយគ្រប់រូបដែលស្រលាញ់កូន គាត់ពិតជាមិនដាច់ចិត្តរំលូតទារកចេញទេ។ ត្រូវគិតអោយច្បាស់ណា ថាបើទារកនេះកើតមករួមជាមួយភាពមិនប្រក្រតីទាំងរូបរាងកាយ និងខ្សោយប្រាជ្ញាខ្លាំង តើអ្នកទទួលយកបានដែររឺទេ? នេះជាការសម្រេចចិត្តយ៉ាងលំបាកបំផុត! ពេលកូនអ្នកកើតមករូបរាងកាយគាត់មានសភាពដូចខាងក្រោម:
1. កំណោងភ្នែកបាស់ឡើងលើ
2. គ្មានខ្ទង់ច្រមុះ
3. ផ្នត់កញ្ចឹងកក្រាស់ខ្លាំង
4. មានផ្នត់បាតដៃតែមួយ
5. មានម្រាមកូនដៃកោង
រួមទាំងសកម្មភាពស្ទក់ៗ និងមិនឆ្លាត។

________________________
📍សម្រាប់ពត៌មានបន្ថែមអាចឆាតមកកាន់ផេក ឬTelegram: 066272033
Join channel Telegram: https://t.me/youngdoctorstore
Join telegram group: https://t.me/+r0Cd8tUtL9AyYTg9

១៤កុម្ភៈជូន #អត្ថបទល្អ មេរោគអេដស៍/ជំងឺអេដស៍មាន៣ដំណាក់កាល៖
មេរោគអេដស៍ក្រោយពីឆ្លងចូលក្នុងខ្លួន ការវិវឌ្ឍន៍ចែកចេញជាបីដំណាក់កាល
🚫 ដំណាក់កាលចំហរ ពីថ្ងៃឆ្លងដល់ពេលធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យវិជ្ជមាន
រយៈចាប់ពី២សប្តាហ៍ ទៅ១២សប្តាហ៍អាចធ្វើតេស្តឃើញ
🚫 ដំណាក់កាលផ្ទុក ចាប់ពីពេលធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យវិជ្ជមាន ដល់ដំណាក់កាលកើតជំងឺអេដស៍
រយៈពេលពី២ឆ្នាំ ទៅ១២ឆ្នាំ (ចាប់ពីធ្វើតេស្តឃើញមានផ្ទុកមេរោគអេដស៍ រហូតដល់ចេញជារោគសញ្ញា)
🚫 ដំណាក់កាលជំងឺអេដស៍ ជាដំណាក់កាលចុងក្រោយមានរោគសញ្ញាគ្លីនិកខ្លាំងក្លា
រយៈពេលចាប់ពី២ឆ្នាំ ទៅ៣ឆ្នាំក្រោយចេញរោគសញ្ញាបើមិនមានការព្យាបាលទាន់ ពេលវេលា នោះឈានទៅបាត់បង់ជីវិត

📍📍📍ដំណាក់កាលទាំង ៣យ៉ាងនៃអាការជំងឺអេដស៍ ដែលអ្នកគួរតែដឹង៖

មេរោគអេដស៍ មិនអាចមើលនឹងភ្នែកទទេដឹងឡើយ គឺមានតែធ្វើតេស្តប៉ុណ្ណោះ ទើបដឹងថានណាម្នាក់ មានផ្ទុក ឬមិនមានផ្ទុកមេរោគអេដស៍។ 🚩

តែដើម្បីដឹងកាន់តែច្បាស់ និងជួយអ្នករកឃើញជំងឺនេះកាន់តែលឿននោះ យកល្អគួរតែស្វែងរយល់អំពីរោគសញ្ញាទៅតាមដំណាក់កាលរបស់វាដូចខាងក្រោមនេះ៖

✅ដំណាក់កាលទី១
រោគសញ្ញានៃការបង្ករោគអេដស៍ប្រហែលជាមិនកើតឡើងភ្លាមៗរយៈពេលច្រើនឆ្នាំឯណោះ ប៉ុន្តែអ្នកជំងឺភាគច្រើននឹងមានអាការៈដូចជំងឺផ្តាសាយរយៈពេល ២ ទៅ៤សប្តាហ៍ ក្រោយពីឆ្លងជំងឺនេះរួច។ ការឈឺក្បាល ក្តៅខ្លួន អស់កម្លាំង ហើមកូនកណ្តុរ ឈឺសន្លាក់ និងឡើងកន្ទួលរមាស់លើស្បែកសុទ្ធតែជាសញ្ញារបស់ជំងឺអេដស៍ហើយ។ ប៉ុន្តែវាក៏អាចជាអាការៈញឹកញាប់នៃជំងឺផ្តាសាយធម្មតាៗដែរ ដូច្នេះ បើសិនជាអ្នកមានអាការៈទាំងឡាយណាដែលធ្វើឲ្យសង្ស័យថាមានជំងឺអេដស៍ហើយ យកល្អគួរតែធ្វើតេស្តរកជំងឺនេះឲ្យបានលឿនបំផុតតាមតែអាចធ្វើបាន។

✅ដំណាក់កាលទី២
ក្រោយពីចាប់ផ្តើមចេញរោគសញ្ញាជំងឺផ្តាសាយ វាប្រហែលជាមានរយៈពេលច្រើនសប្តាហ៍ឯណោះ ហើយក៏ជាពេលវេលាដែលវីរុសស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលសម្ងំដែលមិនអាចបង្ហាញអំពីរោគសញ្ញារបស់វាឲ្យយើងដឹងទេ។ Page គ្រូពេទ្យក្មេង Young Doctor។ ស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលនេះដែរ អាការៈផ្តាសាយនឹងមានរយៈពេលយូររហូត បើសិនជាមិនមានការព្យាបាលដោយថ្នាំជំងឺអេដស៍ទេនោះ។

✅ដំណាក់កាលទី៣
ស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលទី ៣នេះហើយ មានន័យថា អ្នកជំងឺចេញជារោគសញ្ញាពេញលេញជាអ្នកជំងឺអេដស៍ហើយ។ ជាធម្មតា វាច្រើនតែធ្វើឲ្យអ្នកជំងឺស្លាប់បានក្នុងរយៈពេល ២ ទៅ៣ឆ្នាំក្រោយ។ ករណីជំងឺអេដស៍ធ្ងន់ធ្ងរ ភាគច្រើនអាចសម្គាល់ដឹងតាមរយៈ ឧស្សាហ៍អស់កម្លាំងខ្លាំង និងស្រកទម្ងន់ខ្លាំង។
អ្នកជំងឺអេដស៍ក៏ប្រហែលជាមានអាការៈរាករូសរយៈពេលយូរ (ច្រើនជាងពីរសប្តាហ៍ឯណោះ) រលាកសួត អស់កម្លាំងខ្លាំង ចេញជាជំងឺប៉េស (ពងបែកនៅមាត់ និងប្រដាប់ភេទ) ក្អកជាប់រហូត បែកញើសពេលយប់ធ្ងន់ធ្ងរ ភ្លេចភ្លាំង លើកស្នាមអ៊ុចៗ ឬកន្ទួលលើស្បែកពណ៌ក្រហម ត្នោត ក្រហម ឬស្វាយ។ ប៉ុន្តែមិនមែនមានន័យថា រាល់អ្នកជំងឺអេដស៍ទាំងអស់សុទ្ធតែមានអាការៈទាំងអស់ដូចខាងក្រោមនេះទេ តែភាគច្រើននឹងមាននៅថ្ងៃណាមួយ។

💚បើសិនជារកឃើញជំងឺអេដស៍ទាន់ពេលវេលា មេរោគរបស់វានឹងមិនអាចវិវឌ្ឈន៍ទៅក្លាយទៅជាជំងឺបានលឿនឡើយ ព្រោះតែមានការព្យាបាលបានទាន់ពេលវេលាដើម្បីពន្យារ។ យ៉ាងណាមិញ អ្នកជំងឺអេដស៍ត្រូវការលេបថ្នាំពន្យាជំងឺនេះអស់មួយជីវិតតែម្តង ទើបអាចមានជីវិតរស់នៅធម្មតាដូចគេដូចឯងបាន។ អ្វីដែលត្រូវចងចាំនោះ កាលណាមនុស្សម្នាក់ឆ្លងជំងឺអេដស៍ហើយ គឺមិនអាចមានថ្នាំណាព្យាបាលឲ្យជានៅឡើយទេ ប៉ុន្តែថ្នាំអាចជួយឲ្យពួកគេរស់បានយូរ៕

ពិបាកយល់គ្នាណាស់ ប្រាប់លិច ទៅឯកើត🥹🤭

★ ជំងឺគ្រោះថ្នាក់សរសៃឈាមក្នុងខួរក្បាល!
ភាសាអង់គ្លេសហៅថា (Stroke) ភាសាបារាំងហៅថា (Accident vasculaire cérébral) មាន 2 បែប ដោយយោងទៅតាមមូលហេតុ នៃគ្រោះថ្នាក់នោះ។ ជំងឺគ្រោះថ្នាក់សរសៃឈាម ក្នុងខួរក្បាលដោយសារ ស្ទះសរសៃឈាម (AVCI) និង ជំងឺដាច់សរសៃឈាមនៅក្នុងខួរក្បាល (AVCH) ដោយសារមាន ការហូរឈាមក្នុងខួរក្បាល។
ក.ជំងឺគ្រោះថ្នាក់សរសៃឈាមក្នុងខួរក្បាល ដោយសារស្ទះសរសៃឈាម អាចកើតមានតាមមធ្យោបាយ ពីរបែប៖
1-កំណកឈាមមួយអាច នឹងកកើតឡើងនៅតាមសរសៃឈាមក្រហមដែល តូចចង្អៀតស្រាប់ទៅហើយ។ បញ្ហានេះអាច កើតមាននៅតាមសរសៃឈាមនៅក្នុងខួរក្បាល ឬសរសៃឈាម ដែលនាំឈាមទៅកាន់ ខួរក្បាល។ ជាតិខ្លាញ់ កូឡេស្ដេរ៉ុល និងសារធាតុផ្សេងទៀត អាចប្រមូលផ្ដុំនៅតាម ជញ្ជាំងនៃសរសៃឈាមតូចៗ ដោយបង្កើតបាន ជាក្រមរ។ មួយរយៈពេលយូរមក ក្រមរនេះ កាន់តែក្រាស់ហើយ ឈានដល់ញ៉ុកស្ទះ សរសៃឈាមតែម្ដង។ ស្ថានភាពសរសៃឈាម ឡើងក្រាស់បែបនេះ ភាសារអង់គ្លេសហៅថា (atherosclerosis)។
2-កំណកសរសៃឈាមនេះអាចដាច់ចេញពី កន្លែងណាមួយនៅ ក្នុងខ្លួនយើង ហើយវាធ្វើដំណើរមកកាន់ ខួរក្បាល ដើម្បីធ្វើអោយស្ទះសរសៃឈាមតូចណាមួយ ដែលទៅចិញ្ចឹមខួរក្បាល។ ដូចជាកំណកឈាម អាច កកើតនៅក្នុង បេះដូងហើយ វាបានធ្វើដំណើរតាម ចរន្ដឈាមមកញ៉ុក ស្ទះសរសៃឈាមតូចៗ នៅតាមខួរក្បាល។

ខ.ជំងឺដាច់សរសៃឈាមនៅក្នុងខួរក្បាលដែលបណ្ដាលមកពីការហូរឈាម៖
ជាការពិតណាស់ ជំងឺគ្រោះថ្នាក់សរសៃឈាមនៅក្នុងខួរក្បាល ដែលបណ្ដាលមកពី ការស្ទះសរសៃឈាម ដូចបាន រៀបរាប់ខាងលើ គឺកើតមានញឹកញាប់ជាងគេ។ ប៉ុន្ដែជំងឺដាច់សរសៃឈាមក្នុង ខួរក្បាលចំនួន១០ភាគរយទៀត នោះ គឺជំងឺដាច់សរសៃឈាម នៅក្នុងខួរកាលដោយសារការ ហូរឈាម (haemorrhagic stroke) ។ វាកើតឡើង ពីការហូរឈាម ចូលទៅក្នុងខួរក្បាល បន្ទាប់ពីមានសរសៃឈាម ណាមួយនៅ ក្នុងខួរក្បាលដាច់ ដោយភាគច្រើនដោយមកពីមានសម្ពាធឈាមឡើងខ្ពស់ ។

គ.នរណាខ្លះជាមនុស្ស ដែលប្រឈមនឹង ការកើតមានជំងឺគ្រោះថ្នាក់សរសៃឈាមនៅក្នុងខួរក្បាល?
បើសិនជាអ្នកមាន ការភ័យខ្លាចថាជំងឺនេះ អាចញាំញីដល់សុខភាព និងជីវិតរបស់អ្នកនោះ អ្នកគួរតែយល់ដឹង អំពីកត្ដាហានិភ័យ ទាំងអស់ដែល ទីបញ្ចប់នឹងបើកផ្លូវអោយ កើតគ្រោះថ្នាក់ សរសៃឈាមនៅក្នុង ខួរក្បាលនេះ។
1-ហានិភ័យនៃការ មានជំងឺដាច់សរសៃ ឈាមក្នុងខួរក្បាល មានកាន់តែខ្ពស់ ចំពោះអ្នកណា ដែលមាន របៀប រស់នៅ មិនប្រកបទៅ ដោយសុខភាព ដូចជាជក់បារី ហូបអាហារ ប្រៃពេក និងមានជាតិខ្លាញ់ បង្ខាប់ខ្លាំងពេក មានកម្រិតអ័រម៉ូន(oestrogene )ខ្ពស់ មានភាពតានតឹងអារម្មណ៍ច្រើន មានកម្រិតកូឡេស្ដេរ៉ុល LDL ខ្ពស់ និងធាត់ខ្លាំងពេក ។ អ្នកដែល ឆាប់ ខឹងច្រឡោត ខ្លាំងពេកក៏អាចនឹងមានហានិភ័យ ខ្លាំងដែរ ។ មនុស្សណា ដែលមានឈាម ក្រុម A ឬ AB ក៏មានហានិភ័យ ខ្ពស់ដែរ ព្រោះឈាមឆាប់កកពេក ។
2-ជំងឺលើសឈាម ត្រូវបានចាត់ទុកជាមូលហេតុ ធំបំផុតដែលនឹងនាំអោយ កើតមានជំងឺដាច់សរសៃ ឈាមនៅក្នុងខួរក្បាល។ page គ្រូពេទ្យក្មេង Young Doctor
3-ជំងឺដទៃទៀតគួរ យកចិត្ដទុកដាក់នោះរួមមាន៖
ជំងឺទឹកនោមផ្អែម
ចង្វាក់បេះដូងមិនទៀងទាត់
ប្រវត្ដិគ្រួសារធ្លាប់មានគ្រោះថ្នាក់សរសៃឈាមនៅក្នុងខួរក្បាល
ជំងឺបេះដូង
កូឡេស្ដេរ៉ុល (ជាតិខ្លាញ់)នៅក្នុងឈាមខ្ពស់
អាយុច្រើន!

ឃ.ដំបូន្មាន៖
តើអ្នកគួរធ្វើដូចម្ដេច បើសង្ស័យថាសមាជិកគ្រួសារឬនរណាម្នាក់អាចកើតមានជំងឺគ្រោះថ្នាក់សរសៃឈាម នៅក្នុងខួរក្បាល?
បើសិនជាលោកអ្នក សង្ស័យថានរណាម្នាក់មានជំងឺនេះ សមាគមជំងឺគ្រោះថ្នាក់សរសៃឈាមក្នុងខួរក្បាល អាមេរិក (the American Stroke Association) បានផ្ដល់អនុសាសន៍ឱ្យ សួរនូវ សំណួរសាមញ្ញមួយចំនួនដែល អាចជួយជីវិតរបស់ជននោះបាន គឺ៖
1-សុំឱ្យអ្នកនោះញញឹម(ពិនិត្យមើលលើផ្ទៃមុខ)
2-សុំឱ្យអ្នកនោះលើកដៃឡើងទាំងពីរ(ពិនិត្យមើលចលនាដៃ)
3-សុំឱ្យអ្នកនោះនិយាយឃ្លាសាមញ្ញណាមួយ ដូចជាថា “នៅខាងក្រៅថ្ងៃក្ដៅខ្លាំងណាស់ “។(ពិនិត្យមើលការនិយាយស្តី)
បើសិនជាអ្នកនោះមានការលំបាក នឹងអនុវត្ដតាមសំណើទាំងបី សូមនាំគាត់ទៅកាន់មន្ទីរពេទ្យ ឬហៅគ្រូពេទ្យមកជួយភ្លាមជាបន្ទាន់។

✓ ការតេស្តកែងជើងគឺជាអ្វី ?
តេស្តនៅកែងជើង ( test newborn screening)
👉 តេស្តនៅកែងជើងដែលជាប្រភេទតេស្តឈាមដើម្បីពិនិត្យរកមើលជំងឺពីកំណើត (ជំងឺតំណពូជ លើបញ្ហាហ្សែន)
👉 ជួសកែងជើងទារក ត្រូវធ្វើឡើងបន្ទាប់ 48-72 ក្រោយពេលសម្រាល។

គ្រូពេទ្យនឹងយកម្ជុលដ៏តូចមួយចាក់លើប្រអប់ជើងទារកទើបនឹងកើតដើម្បីដឹងអំពីហ្សែនរបស់កូនអ្នក។

📌 គោលបំណងនៃការធ្វើតេស្តនេះ រកឃើញបានឆាប់ អាចជួយក្មេងក្នុងការពារ និងការព្យាបាលបានទាន់ពេលវេលា

ជួសកែងជើងទារក ពិនិត្យមើលអ្វីខ្លះ ?
👉 អាចស្វែងរកជំងឺពីកំណើត 7 មុខ

1. G6PD deficiency : ជំងឺកង្វះអង់ស៊ីម G6PD ដែលបណ្តាលអោយបែកគ្រាប់ឈាមក្រហមពីកំណើត ( មិនអាចញុំពួកសណ្ដែកបាន)

2. congenital hypothyroidism : ជំងឺពកករពីកំណើត ដោយសារកង្វះអរម៉ូនទីរ៉ូអ៉ីតពីកំណើត

3. cystic fibrosis : ជំងឺពីកំណើតដែលបណ្តាលអោយពិបាកបញ្ចេញស្លេសខាប់ក្នុងសួត និង ការប៉ះពាល់លើសួត លំពែង ថ្លើម ប្រពន្ធ័រំលាយអារហារ

4. phenylketonuria (PKU) : ជំងឺដែលបណ្តាលអោយមានការយឺតយ៉ាវការលូតលាស់ផ្នែកបញ្ញាស្មារតី ( ហាមញុំសាច់ និងអារហារមានជាតិ phenylamine)

5. Galactosemia : វិបត្តិក្នុងបំបែកជាតិស្ករ galactose ( ហាមញុំទឹកដោះគោ អារហារមានជាតិ galactose)

6. congenital adrenal hyperplasia : ជំងឺដែលប៉ះពាល់ការបញ្ចេញអរម៉ូនពីក្នុងក្រពេញលើតំរងនោម

7. biotidinase deficiency : វិបត្តិក្នុងការបំលែងប៊ីយ៉ូទីនក្នុងរាងកាយ (ហាមញុំស៊ុតផ្នែកពណ៌ស ត្រូវញុំវីតាមីន B7)

ប្រភពអត្ថបទពីផេក : គ្រូពេទ្យក្មង Young Doctor

My Fri and Me
on the way go toហាត់ប្រាណ🥹😂🐷

------------------

#អ៊ែលលី