Dr Upul Piyadasa

🌼විශාදය (Depression): එය හුදෙක් කණගාටුවක්ම නොවෙයි! 🤔💔

අද ලෝකයේ බොහෝ දෙනෙක් පීඩා විඳින, නමුත් සමාජයේ පවතින දුර්මත නිසා නිසි ප්‍රතිකාර ලබා ගැනීමට මැලිවන මානසික තත්ත්වයක් තමයි විශාදය. මෙය සාමාන්‍ය දුකක් හෝ කම්මැලිකමක් නෙවෙයි; එය වෛද්‍ය විද්‍යාත්මකව ප්‍රතිකාර කළ යුතු රෝගී තත්ත්වයක්.

🔴 විශාදයේ ප්‍රධාන රෝග ලක්ෂණ මොනවාද?

ඔබ හෝ ඔබ අවට සිටින අයෙකු තුළ සති දෙකකට වඩා වැඩි කාලයක් පහත ලක්ෂණ පවතී නම්, ඒ ගැන අවධානය යොමු කළ යුතුයි:

* නිරන්තර දුක: දවස පුරාම පවතින අධික දුක සහ හිස් බවක් දැනීම.

* උනන්දුව අඩුවීම: පෙර ප්‍රිය කළ විනෝදාංශ හෝ වැඩකටයුතු කෙරෙහි ඇති උනන්දුව සම්පූර්ණයෙන්ම නැති වී යාම.

* නින්දේ වෙනස්කම්: නින්ද නොයාම හෝ වෙනදාට වඩා අධික ලෙස නිදාගැනීම.

* ආහාර රුචිය වෙනස් වීම: කෑම අරුචිය හෝ අධික ලෙස ආහාර ගැනීම නිසා බරෙහි වෙනස්කම් සිදුවීම.

* මහන්සිය: ශාරීරිකව කිසිදු වෙහෙසක් නොවීත් අධික තෙහෙට්ටුවක් සහ ශක්තියක් නොමැති බවක් දැනීම.

* තීරණ ගැනීමට අපහසුව: අවධානය යොමු කිරීමට ඇති අපහසුව සහ සුළු දෙයකදී පවා තීරණයක් ගැනීමට නොහැකි වීම.

* අපේක්ෂා භංගත්වය: තමන් වැඩකට නැති අයෙකු ලෙස හැඟීම සහ අනාගතය පිළිබඳව ඇති බලාපොරොත්තු සුන්වීම.

* දිවි නසාගැනීමේ සිතුවිලි: ජීවිතය එපා වීම හෝ මරණය පිළිබඳ සිතුවිලි නිතර ඇතිවීම.

⚠️ විශාදය ඇතිවීමට බලපාන හේතු
මෙය විවිධ කරුණු කිහිපයක එකතුවක් විය හැකියි:

* ජෛව විද්‍යාත්මක හේතු: මොළයේ ඇති රසායනික ද්‍රව්‍යවල (Neurotransmitters) සිදුවන අසමතුලිතතාවය.

* ප්‍රවේණිය: පවුලේ සමීපතමයෙකුට විශාදය පැවතීම.

* ජීවන සිදුවීම්: ආදරය කළ අයෙකු අහිමි වීම, රැකියා ප්‍රශ්න, මූල්‍ය ගැටලු හෝ දැඩි මානසික පීඩනය.

* පෞරුෂත්වය: ආත්ම විශ්වාසය අඩු සහ ඉක්මනින් පීඩනයට පත්වන පෞරුෂත්වයන්.

✅ අපට කළ හැක්කේ කුමක්ද?

විශාදය කියන්නේ සුව කළ හැකි රෝගයක්. ඒ සඳහා:

* විවෘතව කතා කරන්න: ඔබ විශ්වාස කරන අයෙකු සමඟ ඔබේ හැඟීම් බෙදාගන්න.

* වෛද්‍ය සහාය පතන්න: මනෝ වෛද්‍යවරයෙකු (Psychiatrist) හෝ මනෝ උපදේශකවරයෙකු (Counselor) හමුවන්න. ඖෂධ ප්‍රතිකාර සහ උපදේශනය (Counseling) මඟින් මෙය සම්පූර්ණයෙන් සුව කළ හැකියි.

* දෛනික චර්යාව: ක්‍රමවත් නින්දක්, පෝෂ්‍යදායී ආහාර සහ ව්‍යායාම මානසික සෞඛ්‍යයට ඉතා වැදගත්.

* සමාජය දැනුවත් කිරීම: මානසික රෝගියෙකු දෙස අනුකම්පාවෙන් නොව සහයෝගයෙන් බලන්න.

මතක තබා ගන්න: ඔබට විශාදය දැනෙනවා නම්, එය ඔබේ දුර්වලකමක් නෙවෙයි. උපකාර ඉල්ලා සිටීම ශක්තිමත් බවේ ලක්ෂණයකි! 💪✨

Dr Upul.

තද අව්ව සහ දැඩි රස්නයෙන් බේරී සෞඛ්‍ය සම්පන්නව සිටින්නේ කොහොමද? ☀️🌡️

මේ දිනවල අපේ ප්‍රදේශයට පවතින දැඩි හිරු රශ්මිය සහ අධික උණුසුම නිසා ඔබත් පීඩාවට පත්ව සිටිනවාද?

මේ රස්නය හුදෙක් අපහසුවක් පමණක් නොව, ඔබේ සෞඛ්‍යයටත් අවදානමක් ඇති කළ හැකියි.
වෛද්‍යවරයෙකු ලෙස, මේ උෂ්ණාධික කාලගුණයෙන් ආරක්ෂා වීමට ඔබ දැනුවත් විය යුතු වැදගත්ම කරුණු කිහිපයක් මෙන්න.

⚠️ අධික රස්නය නිසා ඇතිවිය හැකි සෞඛ්‍ය ගැටලු:

* ශරීරය විජලනය වීම (Dehydration): අධික ලෙස දහඩිය දැමීම නිසා සිරුරේ ජලය සහ ලවණ පිටවීම.

* හිසරදය සහ ක්ලාන්තය: උෂ්ණත්වය දරාගත නොහැකි වූ විට ඇතිවන අධික තෙහෙට්ටුව.

* සමේ රෝග: හිරු රශ්මියට සම පිළිස්සීම (Sunburns) සහ දහඩිය බිබිලි ඇතිවීම.

* Heat Stroke: මෙය බරපතල තත්ත්වයක් වන අතර සිරුරේ උෂ්ණත්වය පාලනය කරගත නොහැකි වී සිහි නැති වීමට පවා ඉඩ ඇත.

✅ මෙයින් බේරීමට අනුගමනය කළ යුතු සරල පියවර:

* ප්‍රමාණවත් තරම් ජලය පානය කරන්න: පිපාසය දැනෙන තුරු නොසිට, දවස පුරා නිතර නිතර පිරිසිදු ජලය පානය කරන්න. (දිනකට ලීටර් 2.5 - 3 ක් පමණ)

* ආවරණය වන්න: දහවල් 10 සිට සවස 4 දක්වා තද අව්වට නිරාවරණය වීම හැකිතාක් අවම කරන්න. එළියට යන විට කුඩයක් හෝ තොප්පියක් භාවිතා කරන්න.

* ඇඳුම් පැළඳුම්: සැහැල්ලු, ලා පැහැති, කපු රෙදිවලින් නිම කළ ඇඳුම් ඇඳීමට උත්සාහ කරන්න.

* ආහාර පාලනය: තෙල් අධික සහ මිරිස් අධික ආහාර වෙනුවට පලතුරු සහ ස්වභාවික පාන වර්ග (තැඹිලි, දොඩම්, කැඳ වර්ග) වැඩිපුර ආහාරයට ගන්න.

* විශේෂ අවධානය: කුඩා දරුවන්, ගර්භනී මවුවරුන් සහ වැඩිහිටියන් මේ කාලයේදී වඩාත් ප්‍රවේශම් විය යුතුය.
පවතින උණුසුම් කාලගුණය හමුවේ බුද්ධිමත්ව කටයුතු කරමු. ඔබේ සෞඛ්‍යය ගැන නිරන්තරයෙන් සැලකිලිමත් වන්න.
ඔබ සැමට නිරෝගී දවසක්! 🩺✨

☝️Dr උපුල්.

"විනාඩි 2න් ඉවරද?

🕒 ලැජ්ජාව නිසා ජීවිතයම විඳවන රහසිගත ගැටලුවට වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක විසඳුම් මෙන්න!"

සමාජයේ බොහෝ පිරිමින් රහසින් පීඩා විඳින, නමුත් කාටවත් කියන්න බැරි ප්‍රශ්නය තමයි

"ක්ෂනික මෝචනය" (Premature Ej*******on).

මේ නිසා බොහෝ පවුල් ජීවිතවල සතුට අහිමි වෙනවා වගේම, තමන් ගැන තියෙන ආත්ම විශ්වාසයත් පළුදු වෙනවා.
ඔබත් මේ ගැන කනස්සල්ලෙන් ඉන්නවා නම්, මුලින්ම දැනගත යුතු දේ තමයි—මෙය ලෙඩක් නෙවෙයි, නිවැරදි කරගත හැකි තත්ත්වයක්!

ඇයි මෙහෙම වෙන්නේ?
බොහෝ විට මෙයට හේතුව ශාරීරික රෝගයකට වඩා මානසික බලපෑම්:

* අධික කලබලය සහ ආතතිය.

* පළමු අත්දැකීම් වලදී ඇතිවන බිය.

* හෝමෝන අසමතුලිතතාවය.

* පුරස්ථි ග්‍රන්ථිය ආශ්‍රිත ආසාදන (ඉතා කලාතුරකින්).

ගොඩයන්න කරන්න පුළුවන් දේවල් (Tips):

* Stop-Start Technique: උපරිම අවස්ථාවට කිට්ටු වන විට තත්පර 30ක් පමණ නතර වී නැවත ආරම්භ කිරීම.

* Squeeze Technique: ලිංගික උත්තේජනය උපරිම වන විට මඳක් තද කිරීම මගින් වේගය පාලනය කිරීම.

* Pelvic Floor Exercises (Kegels): ශරීරයේ පහළ පේශි ශක්තිමත් කරන ව්‍යායාම මගින් පාලනය ලබා ගැනීම.

* Condoms භාවිතා කිරීම: සංවේදීතාවය මඳක් අඩු කර කාලය වැඩි කර ගැනීමට මෙය උදව් වේ.

@ වැදගත්ම පණිවිඩය.

වෙළඳපොලේ ඇති "අත්භූත" තෙල් වර්ග හෝ ප්‍රමිතියක් නැති පෙති වලට රැවටෙන්න එපා! ඒවායෙන් ඔබේ වකුගඩුවලට පවා හානි වෙන්න පුළුවන්. 🚫

ඔබට මේ ප්‍රශ්නය දිගින් දිගටම තියෙනවා නම්, ලැජ්ජා නොවී සුදුසුකම් ලත් වෛද්‍යවරයෙක් හෝ මනෝ උපදේශකවරයෙක් හමුවන්න.

ඔබේ අදහස කුමක්ද?

මේ ගැන තවත් දැනගන්න අවශ්‍ය නම් Comment එකක් දාන්න. 👇

(සටහන: මෙය හුදෙක් දැනුවත් කිරීමේ ලිපියක් පමණි.)

📌 පෝලිමේ ඉන්න අපේ අය වෙනුවෙන් පුංචි මතක් කිරීමක්! ⛽❤️

ඉන්ධන පෝලිම්වල ගත කරන පැය ගණන ඔබේ සෞඛ්‍යයට ලොකු බලපෑමක් කරන්න පුළුවන්. වාහනය ගැන වගේම ඔබේ ශරීරය ගැනත් පොඩ්ඩක් හිතන්න.

✅ මතක ඇතුව මේවා කරන්න:

* ළඟ වතුර බෝතලයක් තබාගන්න. නිතර වතුර බොන්න. 💧

* අධික අව්වෙන් බේරෙන්න කුඩයක් හෝ තොප්පියක් පාවිච්චි කරන්න. ⛱️

* බිස්කට් එකක් වගේ සැහැල්ලු ආහාරයක් ළඟ තබාගන්න. 🍪

* ඔබ දිනපතා බෙහෙත් බොන කෙනෙක් නම්, ඖෂධ නියමිත වේලාවට ගන්න අමතක කරන්න එපා. 💊

❌ මේවා ගැන සැලකිලිමත් වෙන්න:
* අධික මහන්සිය, පපුවේ වේදනාව හෝ ක්ලාන්ත ගතියක් දැනේ නම් වහාම උදව් ඉල්ලන්න. 🚑

තෙල් ටික වගේම ඔබේ ජීවිතයත් අපිට වටිනවා! පරිස්සමෙන් ඉන්න. 🙏

යුද්ධයක නිහඬ මාරයා:

යුධ ගැටුම් මැද ඇතිවන සෞඛ්‍යමය අර්බුද 🛡️💔
යුද්ධයක් යනු හුදෙක් වෙඩි හුවමාරුවක් හෝ දේශපාලනික ගැටුමක් පමණක් නොවේ. එහි දරුණුතම පීඩාව විඳින්නේ සාමාන්‍ය ජනතාවයි. බෝම්බ සහ වෙඩි උණ්ඩවලට අමතරව, යුද්ධයක් අතරතුර මතුවන සෞඛ්‍යමය ගැටලු මුළු මහත් පරම්පරාවක්ම අඩපණ කිරීමට සමත් වේ.
යුද්ධයක් පවතින ප්‍රදේශයක දැකිය හැකි ප්‍රධාන සෞඛ්‍යමය අභියෝග කිහිපයක් මෙන්න:

1. භෞතික තුවාල සහ හදිසි ප්‍රතිකාර අහිමි වීම 🚑

* ප්‍රහාරයන් නිසා සිදුවන දරුණු තුවාල, අත්පා අහිමි වීම් සහ අකාලයේ සිදුවන මරණ ප්‍රධානම ගැටලුවයි.

* රෝහල් විනාශ වීම හෝ ඖෂධ හිඟකම නිසා සුළු තුවාල පවා මාරාන්තික විය හැකියි.

2. මානසික සෞඛ්‍ය බිඳවැටීම (Mental Trauma) 🧠
යුද්ධයක අදෘශ්‍යමාන කැළල වන්නේ මානසික පීඩනයයි.

* PTSD (Post-Traumatic Stress Disorder): දරුණු සිදුවීම් නිසා ඇතිවන කම්පනය.

* දිගුකාලීන බිය, කාංසාව සහ විශාදය (Depression) නිසා දරුවන් සහ වැඩිහිටියන් දැඩි ලෙස පීඩා විඳියි.

3. බෝවන රෝග පැතිරීම 🦠
ජනතාව අවතැන් කඳවුරුවලට රොක් වීමත් සමඟ සනීපාරක්ෂක පහසුකම් බිඳ වැටේ.

* පිරිසිදු පානීය ජලය නොමැති වීමෙන් කොලරාව, පාචනය සහ උණසන්නිපාතය වැනි රෝග පැතිර යයි.

* සීමිත ඉඩකඩක පිරිස ගැවසීම නිසා ශ්වසන රෝග (උදා: ක්ෂය රෝගය, කොරෝනා වැනි වෛරස්) වේගයෙන් ව්‍යාප්ත වේ.

4. පෝෂණ ඌනතා 🍞

* ආහාර සැපයුම් මාර්ග අවහිර වීම නිසා කුසගින්න සහ මන්දපෝෂණය ඇති වේ.

* විශේෂයෙන්ම කුඩා දරුවන්ගේ වර්ධනය අඩාල වීම සහ ප්‍රතිශක්තිකරණය දුර්වල වීම මෙහි ප්‍රධාන ප්‍රතිඵලයකි.

5. නිදන්ගත රෝගීන් අසරණ වීම 💊
හදවත් රෝග, දියවැඩියාව හෝ වකුගඩු රෝග ඇති අයෙකුට නියමිත වේලාවට ඖෂධ හෝ සායනික පහසුකම් (උදා: Dialysis) නොලැබීම නිසා ඔවුන් නිහඬවම මරණයට පත්වේ.

🌼 සටහන: යුද්ධයක ජයග්‍රහණය කවුරුන් ලැබුවද, සෞඛ්‍යමය වශයෙන් පරාජය වන්නේ මානව වර්ගයාමයි. සාමය යනු හුදෙක් යුද්ධයක් නොමැති වීම පමණක් නොව, සැමට යහපත් සෞඛ්‍යයකින් ජීවත් විය හැකි වටපිටාවක් නිර්මාණය වීමයි.



සටහන: වෛද්‍ය උපුල් කුමාර පියදාස.
MBBS(Sri Jayawardhanapura )

🤒 මේ දවස්වල පැතිරෙන "වයිරස් උණ" ගැන ඔබ දැනුවත්ද?

අද කාලගුණයේ වෙනස්වීම් එක්ක අපේ ගොඩක් දෙනෙක් වයිරස් උණ රෝගයට ගොදුරු වෙනවා. මේ ගැන බිය විය යුතු නැති වුණත්, නිවැරදිව දැනුවත් වීම ඉතාම වැදගත්.

📍 ප්‍රධාන රෝග ලක්ෂණ:

* තද උණ සහ ඇඟපත වේදනාව.

* හිසරදය සහ අධික තෙහෙට්ටුව.

* කෑම අරුචිය සහ වමනය ගතිය.

* සමහර විට කැස්ස, හෙම්බිරිස්සාව හෝ උගුරේ බැමීම.

✅ කළ යුතු දේ:

* පූර්ණ විවේකය: ශරීරයට හොඳින් විවේකය ලබා දෙන්න.

* දියර වර්ග වැඩියෙන් බොන්න: වතුර, තැඹිලි, කැඳ වැනි දියර වර්ග මගින් ශරීරය විජලනය වීම වළක්වා ගන්න.

* සැහැල්ලු ආහාර: දිරවීමට පහසු එළවළු සුප්, බත් වැනි ආහාර ලබා ගන්න.

* උණ පාලනය: වෛද්‍ය උපදෙස් මත පමණක් නියමිත මාත්‍රාවට පැරසිටමෝල් ලබා ගන්න.

🚫 නොකළ යුතු දේ:

* වෛද්‍ය උපදෙස් නැතිව ඇස්ප්‍රින් (Aspirin) හෝ වෙනත් වේදනා නාශක (NSAIDs - උදා: Ibuprofen) භාවිතා කරන්න එපා. එය ඩෙංගු වැනි රෝගයකදී අවදානම් විය හැක.

* වයිරස් උණකට ප්‍රතිජීවක (Antibiotics) අවශ්‍ය නොවන නිසා හිතුමතේ බෙහෙත් බොන්න එපා.

⚠️ වෛද්‍යවරයකු හමුවිය යුත්තේ කවදාද?
* උණ දින 2කට වඩා පවතී නම්.
* අධික වමනය හෝ බඩේ කැක්කුම ඇත්නම්.
* ශරීරයේ රතු ලප මතු වේ නම්.
* වෙනදාට වඩා නිදිමත ගතියක් හෝ සිහිමද ගතියක් පෙන්වයි නම්.

> මතක තබා ගන්න: මේ දවස්වල ඩෙංගු රෝගයත් පැතිරෙන නිසා, උණ වැළඳී තුන්වන දිනයේදී රුධිර පරීක්ෂණයක් (FBC) කර ගැනීම වඩාත් ආරක්ෂිතයි.
වෛද්‍ය උපුල් කුමාර පියදාස.
MBBS(Sri Jayawardhanapura ).