Afya Zetu

Gauti (Gout)

Ni aina ya ugonjwa unaoathiri viungo vya mwili unaosababishwa na kuwepo kwa kiasi kikubwa kuliko kawaida cha tindikali ya Urea (uric acid) katika damu.

Ongezeko la uric acid husababisha madhara katika jointi (joint) (joint ni sehemu ya mwili inapokutana/ inapoungana mifupa miwili). Gauti inaweza kutokea ghafla (acute gout) au ikawa sugu (chronic gout). Gauti inayotokea ghafla huwa na maumivu makali na mara nyingi huathiri jointi moja tu wakati gauti sugu inaweza kuathiri jointi zaidi ya moja na huambatana na hali ya kujirudia ya maumivu na uvimbe kwenye jointi.

Visababishi
Gauti husababishwa na kuwepo kwa kiwango kikubwa kuliko kawaida cha uric acid katika damu. Hali hutokea iwapo mwili wa mgonjwa unatengeneza uric acid nyingi kuliko kawaida au unashindwa kutoa uric acid mwilini k**a inavyotakiwa.

Ongezeko hili husababisha mrundikano wa uric acid katika maji maji yanayozunguka jointi yanayoitwa synovial fluid na hatimaye kutengeneza vijiwe vidogo vidogo vya tindikali ya urea yaani uric acid crystals ambavyo husababisha jointi kuvimba na hatimaye kuathirika.

Vihatarishi (risk factors)

Ingawa chanzo hakieleweki vema, ugonjwa wa gauti hutokea kuwapata baadhi ya watu walio katika familia moja. Wanaume huathiriwa zaidi kuliko wanawake ingawa wanawake waliokoma kupata hedhi huathiriwa zaidi kuliko wale wanaoendelea kupata hedhi.

Aidha unywaji pombe unachangia kwa kiasi kikubwa kuwepo kwa ugonjwa huu pamoja na matumizi ya baadhi ya madawa k**a vile dawa za kutoa maji mwilini ambazo kwa ujumla husababisha ongezeko la kiwango cha uric acid katika damu.

Vihatarishi vingine vya gauti ni pamoja na kuwa na ugonjwa wa kisukari, magonjwa ya figo, unene uliopitiliza, ugonjwa wa sickle cell anemia au aina nyingine za upungufu wa damu, pamoja na saratani ya damu (leukemia).

Hali kadhalika, gauti inaweza kusababishwa na matumizi ya dawa ambazo utendaji wake kazi huingiliana na utoaji wa uric acid mwilini.

Dalili za gauti kwa kawaida uhusisha jointi moja au joint chache. Jointi zinazoathiriwa zaidi ni pamoja na kidole kikubwa ha mguuni, magoti, au kiwiko cha mguu.
Wagonjwa huwa na maumivu yanayoanza kwa ghafla hususani nyakati za usiku. Mara nyingi mgonjwa hudai anasikia maumivu makali k**a kitu kinachokata, kupwita au mifupa inayosagana.

Jointi hubadilika na kuwa na joto, kuvimba na kuwa na nyekundu (hujionesha zaidi kwa watu wenye ngozi nyeupe). ambayo huwaletea madhara sugu katika jointi (chronic arthritis) hali ambayo husababisha mgonjwa kujihisi maumivu na muda mwingi kushindwa vizuri kutumia jointi zake. Wagonjwa wenye gauti kwa muda mrefu huwa pia na vinundu chini ya ngozi inayozunguka jointi zilizoathirika. Vinundu hivi kwa kitaalamu huitwa trophy na ni ishara ya muhimu kwa madaktari.

JINDI YA KULINDA INI LAKO KWA MLO WA DAKIKA 5

1:Maziwa Fresh:
MaziwaYana nini ndani yake:?
Protini safi ya asili na Madini ya Calcium.
Faida zake kwa ini:
Kukarabati ini: Protini iliyopo kwenye maziwa inafanya kazi k**a "simiti" ya kujenga na kuponyesha seli za ini zilizochoka au kuumia ili zirudi kufanya kazi vizuri.Kuzuia mafuta: Madini ya calcium yanasaidia mwili kuchoma mafuta vizuri, na kuzuia mafuta mabaya yasirundikane ndani ya ini.

2. Ndizi Mbivu
Kilichopo ndani yake: Madini ya Potassium na Vitamin B6.
Yanasaidia nini kwenye ini:
Kusafisha sumu: Potassium inasaidia ini kuchuja na kuondoa sumu mwilini kwa urahisi zaidi, k**a vile feni inavyopeperusha vumbi.Kupa ini nguvu: Vitamin B6 inasaidia ini kubadilisha chakula unachokula kuwa nguvu, na kuzuia ini lisichoke haraka wakati wa kufanya kazi zake.

3. Mayai ya kuchemsha yana nini ndani yake:
Kirutubisho kinachoitwa Choline na Protini bora.
Kazi yake kwa ini:
Kufagia mafuta ya ini: Kirutubisho cha Choline kinafanya kazi k**a "kifagio." Kinasafisha na kusukuma nje mafuta yote yaliyoganda ndani ya ini yanayosababisha ugonjwa wa ini la mafuta (Fatty Liver).Ulinzi wa ini: Virutubisho vyake vinalinda ini lisivimbe wala kuharibiwa na kemikali mbaya.

Mlo huu wa dakika 5 ni mchanganyiko sahihi wa kusafisha mafuta, kuondoa sumu, na kulinda afya ya ini lako kila siku.

Tunza ini lako leo, kwa ajili ya kesho yako bora.

SHARE NA WENGINE

EPUKA HIZI TABIA ZINAZOWEZA KUHARIBU AFYA YAKO SANA

➡️.Kunywa maji kidogo Ini na figo hushindwa kuondoa sumu ipasavyo

➡️.Kula vyakula vilivyosindikwa sana Chips, soda, sausage, biskuti nyingi Hujaa kemikali na mafuta mabaya

➡️.Kula chakula cha kukaanga mara kwa mara Huongeza mafuta kwenye ini (fatty liver)

➡️.Kukosa usingizi wa kutosha kujitengeneza na kujisafisha usiku Mwili hushindwa

➡️.Matumizi ya pombe kupita kiasi Ini hulazimika kufanya kazi kupita uwezo wake

➡️.Kutumia dawa ovyo bila ushauri K**a Za Maumivu, antibiotics, herbal zisizothibitishwa Huumiza ini kimya kimya

➡️.Msongo wa mawazo wa muda mrefu Huathiri homoni na kuongeza sumu mwilini

➡️.Kukaa muda mrefu bila mazoezi Sumu hukaa mwilini badala ya kutoka kwa jasho

➡️.Kula usiku sana kabla ya kulala Ini hupata mzigo wakati wa kujirekebisha

➡️.Kuvuta sigara au kukaa karibu na moshi wa sigara Sumu huingia moja kwa moja kwenye damu

TATIZO LA MAWE KWENYE MFUKO WA NYONGO
Nyongo ni kimiminika ambacho huzalishwa na ini.
Nyongo husaidia kurahisisha usagaji wa mafuta.
Kimiminika hiki huhifadhiwa kwemye mfuko unaoitwa gallbalader.
Cholecystokinin (CCK) ni enzyme ambayo husaidia nyongo kutoka kwenye mfuko wake (gallbladder) kwenda kwenye utumbo mwembamba kwa ajili ya kusaidia kuvunjavunja vyakula vya mafuta.
Mawe kwenye nyongo (gallstones au Cholelithiasis).
Mawe haya hufanyika kwa muunganiko wa chembechembe za mafuta, madini ya calcium na chembechembe zingine zinazopatikana kwenye nyongo.
​DALILI ZA TATIZO LA MAWE KWENYE NYONGO.
1.Maumivu ya tumbo.
2.Kuhisi kutapika
3.Maumivu chini ya bega hasa la kulia
4.Tumbo kujaa gesi
5.Chakula kutosagwa vizuri tumboni n.k
MAKUNDI YA WATU WENYE HATARI YA KUPATA MAWE KWENYE NYONGO.
1.Wenye umri kuanzia 40 na kuendelea
2.Wenye uzito mkubwa kitambi na nyama uzembe
3.Wanaopata lishe duni
4. Wanaopoteza uzito mkubwa kwa haraka sana kwa kujinyima kula
5.Wajawazito
6.Wagonjwa wa kisukari
7.Familia zenye historia ya tatizo hili n.k.

TIBA: Tatizo la Mawe kwenye Nyongo linatibika,Nenda Hospitali ona wataalamu wa Afya mapema ili kuepuka madhara

Mbegu za Papai: Siri ya Uponyaji wa Asili

1️⃣ Kukausha
Kusanya mbegu kutoka kwenye papai lililoiva kisha zikaushe juani kwa siku chache, au tumia kifaa cha kukausha (dehydrator). ☀️

2️⃣ Kusaga
Baada ya kukauka kabisa, saga mbegu hizo hadi ziwe unga laini kwa kutumia blender au kinu cha kusagia. ⚙️

3️⃣ Maandalizi
Changanya kijiko kimoja cha chai cha unga huo kwenye glasi moja ya juisi ya limao au ndimu. 🍋

4️⃣ Matumizi
Kunywa glasi ndogo kabla ya kifungua kinywa na nyingine kabla ya kulala, kwa muda wa siku 30. 🕒

💚 Mbegu za papai zinajulikana kusaidia mmeng’enyo wa chakula, kusafisha ini, na kuchochea mfumo wa asili wa mwili wa kutoa sumu. Ni njia laini na ya asili ya kujitunza kiafya.

MAFUA NA DAWA ZAKE; FAIDA NA MADHARA YAKE

Mafua ni tatizo lenye kasi kubwa katika jamii na huambatana na dalili nyingi.
Kawaida mafua ni tatizo linalokuja ghafla, lenye kutokana na maambukizi ya virusi maeneo ya mfumo wa hewa wa juu.

AINA ZA MAFUA
1. Mafua yatokanayo na virusi aina ya rhinoviruses (Common cold)
2. Mafua yatokanayo na virusi aina Influenza virus (Flu)

1. COMMON COLD (MAFUA)
Mafua haya huambatana na dalili zifuatazo ambazo ni kukohoa, pua kujaa maji maji mithili ya k**asi na huweza kuziba, homa ya kawaida na uchovu ambapo dalili hujitokeza kati ya siku 1 hadi 2 mara baada ya kukumbwa na virusi. Dalili nyingi hutoweka kati ya siku 7 hadi 10, ingawa dalili nyingine huchukua karibia wiki tatu kutoweka
Uwezekano wa kuugua mafua ya aina hii hupungua kadri umri unavozidi kuwa mkubwa. Baadhi ya tafiti zimeweza kutambua kuwa watoto huugua mara sita hadi nane kwa mwaka ikilinganishwa na wazee wenye umri chini ya miaka 60 ambao hupatwa mara tatu hadi nne kwa mwaka, wakati watu wenye umri zaidi ya 60 hupatwa mara moja kwa mwaka.
Ukiachana na sababu ya umri, sababu nyingine zinazopelekea kupatwa mafua ni kutopata muda wa kulala vya kutosha na mawazo.
Mafua ya aina hii kawaida hayawezi kusababisha madhara makubwa ila mgonjwa mwenye pumu, pneumonia na magonjwa mengine yupo hatarini zaidi
NB: Common cold (mafua) watu wengi huchanganya na aina hii nyingine ya mafua (influenza virus)

2. FLU (MAFUA)
Mafua ya aina hii husababishwa na virusi aina ya influenza, influenza virus vimegawanyika katika makundi matatu ambayo ni Influenza A, B au C. Influenza A na B huathiri zaidi wanadamu lakini Influenza A hupelekea dalili kuwa mbaya zaidi. Influenza virusi inaweza kuwa hatari zaidi kwa wazee na wenye kinga ya mwili pungufu. Kawaida wagonjwa wenye mafua yatokanayo na influenza virus huugua zaidi ya wale wenye mafua aina ya common cold. Mara nyingi dalili za mafua aina flu ni k**a zifuatazo joto la mwili kupanda, hali ya kujisikia baridi sana, maumivu ya kichwa, maumivu ya misuli, na hali ya kujisikia uchovu

MAKUNDI YA DAWA AMBAYO HUTUMIKA KATIKA MATIBABU YA DALILI ZA MAFUA (PHARMACOLOGIC AGENTS)
1. Kundi la dawa la decongestants
K**a mgonjwa ana shida ya pua kujaa maji maji na k**asi, dawa zilizopo katika kundi la decongestants husaidia zaidi kupunguza hali hio.
Decongestants ni dawa ambazo huongeza msukumo wa damu puani hivyo kupelekea kupungua kwa ujazo wa maji maji na k**asi puani
Dawa zilizopo katika kundi hili la decongestants ambazo hutumika sana ni phenylephrine na pseudoephedrine

Kundi hili la decongestant kuna dawa zipo katika mfumo wa sprei hasa zile zinazofanya kazi haraka na kwa muda mfupi dawa hizo ni ephedrine, na-phazoline, na phenylephrine, pia zipo dawa ambayo hufanya kazi kwa muda mrefu oxymetazoline.
Muunganiko wa dawa hizi za kundi la decongestants husaidia zaidi kupunguza hali hii ya tatizo la mafua.
Vidonge vya pseudoephedrine hutibu kwa haraka zaidi kuliko phenylephrine.

Dawa za kundi hili la decongestant ni salama zaidi endapo zikatumika kwa usahihi lakini matumizi yake hupelekea madhara zaidi kwa kuamsha mfumo mkuu wa fahamu. Baadhi ya madhara ni k**a yafuatayo kukosa usingizi, ongezeko la presha mwilini, kukosa utulivu, wasi wasi au hofu, mapigo ya moyo kuongezeka, na pia tatizo katika mfumo wa mkojo
Dawa hizi zinapaswa kuepukika kwa watu wenye matatizo ya moyo, shinikizo la damu, kisukari na kuvimba kwa tezi dume.
Pia dawa za kundi hili hazipaswi kutumiwa kwa pamoja na dawa za kundi la monoamine oxidase inhibitors ambazo ni rasagiline (Azilect), selegiline (Eldepryl, Zelapar), isocarboxazid (Marplan), phenelzine (Nardil), na tranylcypromine (Parnate).

2. Kundi la dawa la Antihistamines
Kundi hili la dawa linaweza kutumika Ili kupunguza hali ya pua kutokwa na maji maji au k**asi kwa wingi, macho yenye kuwasha na yenye kutoa maji maji na chafya inayoambatana na mafua aina ya common cold
Kundi la antihistamine zimegawanyika katika makundi mawili
Kundi la kwanza la dawa hizi ni brompheniramine, chlorpheniramine, na clemastine hupendelewa kutumiwa kuliko dawa za kundi la pili
Kundi la pili la dawa hizi ni cetirizine, fexofenadine, na loratadine. Dawa za kundi hili haziwezi kupenya na kuingia ndani ya ubongo

Ubora wa dawa kundi la kwanza umetokana na uwezo wa hizi dawa kufanya kazi maeneo ya histaminic na muscarinic katika ubongo (medulla).
Dawa hizi za husaidia kupunguza athari za mafua kwa haraka hata ikitumiwa aina moja ya dawa lakini imeonekana kusaidia zaidi endapo dawa za kundi hili zikatumiwa kwa pamoja na kundi la dawa la decongestant na dawa za maumivu

Kundi la kwanza la dawa za antihistamines huambatana na madhara tofauti tofauti kwasababu ya uwezo wake wa kuingilia mfumo mzima wa mfumo wa fahamu.
Dawa hizi zinapelekea kupatwa na usingizi mzito, hulevya, mwili kuchoka na pia zinapaswa kutumiwa kwa uangalifu kwa wagonjwa wenye matatizo la akili kwasababu zinaweza kupelekea upotevu wa kumbu kumbu na matatizo ya kutembea
Pia, dawa hizi za kundi la kwanza huambatana na madhara yafuatayo hupelekea macho kuwa makavu, mkojo kubaki kwenye kibofu, choo kigumu
Onyo; dawa za kundi la antihistamine zisitumike kwa wagonjwa wenye glaucoma na kuvimba kwa tezi dume

3. Kundi la dawa la Antitussives
Dawa nyingi utazozikuta kwenye maduka ya madawa kwaajili ya kutibu mafua utagundua dawa ya kundi hili ipo ndani hass dextromethorphan
Dextromethorphan ni dawa iliopo kundi la antitussive ambapo hupunguza zaidi hali ya kukohoa ambayo huambatana na mafua au magonjwa mengine ya koo.

Dextromethorphan hupatikana k**a dawa moja lakini pia unaweza kuipata katika muunganiko na dawa nyingine katika kutibu dalili zaidi ya moja ya mafua.

Endapo ikatumiwa kwa kiwango kikubwa dextromethorphan husababisha dalili za magonjwa ya akili kujitokeza ambazo hufanana na zile zitokanazo na dawa za phencyclidine na ketamine;
Pia kiwango kikubwa cha dextromethorphan hupelekea mapigo ya moyo kuongezeka, mabadiliko ya mfumo wa akili, shinikizo la damu, kifafa, coma na mapafu na moyo kufeli kufanya kazi

4. Kundi la dawa la Expectorants
Kundi hili la dawa hufanya kazi kwa kupunguza uzito na ujazo wa maji maji mithili ya k**asi puani kwa mgonjwa yeyote yule mwenye matatizo ya mfumo wa hewa.
Guaifenesin ni dawa pekee ambayo mara nyingi ndio hutumika katika kundi hili. Ijapokuwa guaifenesin imekuwepo katika muunganiko na dawa nyingine
Licha ya kukosekana kwa baadhi ya taarifa zinazohusu ubora wa dawa hii, lakini guaifenesin imeendelea kutumika k**a dawa bora katika kundi hili
Dawa hii ni salama na haijahusishwa na mwingliano na dawa nyingine. Endapo ikitumika katika kiwango sahihi, dawa hii inavumilika kwasababu mara nyingi imehusishwa kuwa na madhara katika mfumo wa tumbo

5. Dawa za kutuliza maumivu na homa (Analgesic & antipyretic)
Dawa k**a aspirin, paracetamol, ibuprofen na naproxen mara nyingi hutumika katika kupubguza maumivu mwilini, maumivu ya kichwa na homa ambayo huambatana na mafua
Dawa zote hutoa matokeo sawa kulingana na dalili za mafua, ila inabidi zitumike kwa uangalifu kwasababu zimeambatana na madhara makubwa
Mgonjwa ambae ana aleji na aspirin na yule mwenye vidonda vya tumbo hawapaswi kutumia aspirin au dawa ya maumivu

NAMNA YA KUJIKINGA MWENYEWE
Virusi wanaosababisha baridi na mafua wanaweza kuenezwa kutoka kwa mtu alieathirika kwenda kwa wengine kupitia hewa na migusano.

Pia, unaweza kupata maambukizi kupitia migusano ya kinyesi. Hii hutokea pindi unapogusana mikono na mtu mwenye maambukizi au kugusa uso wake alaf uguse tena macho, mdomo au pua yako.

Unaweza saidia kupunguza uwezekano wa kupata ugonjwa huu kwa kufanya yafuatayo:
* Osha mikono yako kwa sabuni na maji. Osha kwa muda wa sekunde 20, na kuwaosha watoto wadogo vivo hivo.

* Epuka kugusa macho, pua na mdomo kwa mikono kabla hujanawa baada ya kugusana na alie na mafua
* Kaa mbali na mtu alieugua ugonjwa huu. Watu waliougua ugonjwa huu wanaweza kueneza kutokana mgusano au ukaribiano
*

NINI CHA KUFANYA ILI UJISIKIE VIZURI
Hakuna matibabu sahihi ya baridi. Ili ujisikie vizuri unapaswa kupata muda mwingi wa kupumzika na unywe maji mengi.
Antibaotiki haziwezi kukupa nafuu kwasababu baridi na mafua husababishwa na virusi, hazifanyi kazi dhidi ya virusi wa koo la hewa.
-Epuka kutumia antibaotiki mara kwa mara km tiba ya baridi na mafua kwasababu antibaotiki hazifanyi kazi dhidi ya virusi bali hupelekea bakteria waliopo mwilini kuwa sugu

*HOMON IMBALANCE (KUVURUGIKA KWA HOMONI)*
:Hili ni tatizo linalowakumba wakina mama(wanawake) wengi ambalo husababishwa na kiwango kidogo cha hormone ya ESTROGEN.

*VYANZO VYA KUVURUGIKA KWA HORMONE*
👉Utoaji wa mimba
👉Uwepo wa sumu mwilini.
👉kutokula mlo uliokamili au mfumo mbovu wa maisha.
👉Family history(upungufu wa ongezeko ya homoni ya progesterone
👉mabadiliko ya mazingira au hali ya hewa.
👉uzito mkubwa
👉Msongo wa mawazo.
👉Kutofanya mazoezi.
👉Matumizi ya kisasa ya uzazi wa mpango.
👉Kukoma kwa hedhi.

*Dalili za kuvurugika kwa homoni*
👉Maumivu wakati wa tendo LA ndoa.
👉Kutoshika mimba.
👉Mzunguko wa hedhi kubadilika.
👉Kuongezeka uzito.
👉Kupungua hamu ya tendo LA ndoa.
👉Kupoteza kumbukumbu.
👉Hasira za Mara kwa Mara.
👉Damu kutoka nyingi wakati wa hedhi au kutoa damu yenye mabongemabonge
👉Uke kuwa mkavu.
👉kutoka jasho jingi usiku.
👉maumivu chini ya kitovu wakati wa hedhi
👉mzio wa vyakula/Allerg kuchaguachagua vyakula.

*Madhara ya kuvurugika kwa homoni*
👉kutoshika ujauzito kwa mda mrefu.
👉Mimba kuharibika

Umejifunza Kitu?
Comment na SHARE na wengine

🩺 *JE WAJUA CHANZO CHA UGONJWA WA PRESHA?* 🩺 SABABU KUBWA NI HIZI

Presha ya kupanda (Hypertension) ni hali ya kimya inayoweza kusababisha matatizo makubwa k**a kiharusi, shambulio la moyo, na figo kushindwa kufanya kazi.

👉 *Visababishi vikuu ni:*
✔️ Kurithi kutoka kwa familia
✔️ Ulaji wa chumvi/mafuta kupita kiasi
✔️ Kukosa mazoezi
✔️ Msongo wa mawazo
✔️ Unywaji wa pombe na uvutaji sigara
✔️ Unene uliopitiliza
✔️ Umri mkubwa
✔️ Magonjwa ya figo au mfumo wa homoni

💡 *Kinga ni bora kuliko tiba!*
Jali afya yako mapema kwa kupima mara kwa mara, kufanya mazoezi, kula vyakula bora, na kupunguza msongo wa mawazo.

SHARE na wengine

Madhara ya kula chakula k**a hiki

I. Kwa kuwa ndani yake kuna amira uwezekano wa kuwa na kitumbo cha chini ni asilimia 100%

II. Kwa kuwa kumeongezwa sukari na mafuta uwezekano wa kuwa na chelesto kwenye damu ni 100%

III. Kwa kuwa imetumika pure ngano uwezekano wa kuathiri mfumo wa chakula utumbo mdogo ni kwa 100%
. . . . . .. . . .
Badala yake, watu wale maandazi ya kuchoma au kuoka na moto kwani hayatumi mafuta wala sukari sana.

. . . . . . . . . . . . . .
Madhara yataanza kuonekana baada ya miaka 10 hadi 15 ya kutumia chakula k**a hiki. . . . . . . . .. . . . .
Magonjwa atakayopata zaidi ni kuwa na
- High blood pressure
- Kiungulia
- Utumbo mnene
- Gasi za tumboni
- Shinikizo la damu . . . . . . . . . . . . . . . . .
Comment na Share