MLT معلومات

یوه هسپانوي نجلۍ چې لا هم مسلمانه شوې نه وه، د “الله” د نوم په اړه داسې معنا او ژبنی معجزه بیان کړه چې ډېری عرب زده‌کوونکي یې حیران کړل.

دغه نجلۍ، چې “هلن” نومېده، هغه مهال د اردن په یرموک پوهنتون کې د عربي ژبې ماسټرۍ کوله. یوه ورځ د دویم کال په یوه ټولګي کې پروفېسر فخري قطانه له محصلانو وپوښتل:

“ستاسو څخه څوک د الله د نوم د غږیز او معجزاتي اړخ په اړه څه ویلای شي؟”

ټول چوپ شول، یوازې دغه هسپانوي نجلۍ لاس پورته کړ. دا نجلۍ، سره له دې چې هسپانوي او مسیحي وه، خو فصیح او روانه عربي یې ویل.

هغې وویل:

“په عربي کې تر ټولو ښکلی او زړه راښکونکی لفظ چې ما لوستی، د ‘الله’ نوم دی.
دا نوم یوه داسې ځانګړې موسیقیت لري چې په بشري ژبه کې یې مثال نشته.
د دې نوم ټول حروف له حلق څخه ادا کېږي، نه له شونډو نه. په دې نوم کې هېڅ ټکی (dot) هم نشته. اوس د ‘الله’ نوم ادا کړئ او پام وکړئ چې څنګه یې وایئ…
تاسو دا حروف د ستوني له ژورو برخو ادا کوئ، بې له دې چې شونډې وخوځوئ. دا مانا لري چې یو څوک که ‘الله’ یادوي، شاوخوا خلک یې له شونډو نه شي درک کولای.”

هغې زیاته کړه:

“د دې نوم بله معجزه دا ده چې که ځینې حروف یې لیرې شي، بیا هم معنا پاتې کېږي.”

او بیا یې داسې تشریح کړه:

۱) ‘اللّٰه’ – Allah

د الله اصلي نوم.

۲) که لومړی ‘الف’ لرې شي: ‘لِلّٰه’ — Lillah

لکه د قرآن په دې آیت کې:

﴿وَلِلَّهِ ٱلۡأَسۡمَآءُ ٱلۡحُسۡنَىٰ فَٱدۡعُوهُ بِهَاۖ﴾
(الله ته ښکلي نومونه دي، نو هماغو نومونو سره یې وبولئ.) – الأعراف: 180

۳) که ‘الف’ او لومړی ‘لام’ لرې شي: ‘لَهُ’ — Lahu

﴿لَهُۥ مَا فِى ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَمَا فِى ٱلۡأَرۡضِۗ﴾
(په اسمانونو او ځمکه کې هر څه د هغه دي.) – البقره: 255

۴) که ‘الف’ او دواړه ‘لام’ونه لرې شي: ‘هُوَ’ — Hu

د الله په اشاره کې کارېږي:

﴿هُوَ ٱللَّهُ ٱلَّذِي لَآ إِلَـٰهَ إِلَّا هُوَ﴾
(هغه الله دی، پرته له هغه بل څوک د عبادت وړ نشته.) – الحشر: 22

۵) که لومړی ‘لام’ لرې شي: ‘إِلَـٰه’ — Ilah

﴿ٱللَّهُ لَآ إِلَـٰهَ إِلَّا هُوَ ٱلۡحَىُّ ٱلۡقَيُّومُ﴾
(الله، چې له هغه پرته بل څوک د عبادت وړ نه دی.) – البقره: 255

هغې وویل:

“د توحید جمله ‘لَا إِلَـٰهَ إِلَّا ٱللَّه’ په همدې درې حروفو ولاړه ده: الف، لام او هاء. دا نرم حروف دي او د شونډو له حرکت پرته ادا کېږي.
ولې؟

ځکه چې انسان د مرګ پر مهال هم پرته له شونډو خوځولو دا کلمه ویلی شي.”

نن ورځ، هلن ته “عابده” ویل کېږي.

هغې د عربو پر وړاندې داسې تشریح وکړه چې هغوی ته یې خپله ژبه لا نور د درک وړ کړه.

او دا پوښتنه یې هم وکړه:

“ولې موږ د دیني پیغامونو خپرولو کې سستي کوو، خو بې‌فایدې خبرې بیا زر زر لېږو؟”

نبي ﷺ فرمایلي دي:

﴿بَلِّغُوا عَنِّي وَلَوْ آيَةً﴾
(زما له لوري دین ورسوی، که څه هم یوه آیت وي.) – بخاري: 3461
کاپي