Abasova Xədicə

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinın yadigarı olan dövlət bayrağımız bu gün işğaldan azad olunmuş ərazilərdə dalğalanır

Azərbaycan xalqının çoxəsrlik dövlətçilik salnaməsində elə mərhələlər var ki, onlar yalnız milli taleyi deyil, həm də bütöv bir coğrafiyanın siyasi təfəkkürünü kökündən dəyişib. 1918-ci il mayın 28-də Şərqdə və müsəlman aləmində ilk dəfə olaraq hüquqi, dünyəvi və demokratik prinsiplərə əsaslanan parlament respublikasının — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin (AXC) qurulması məhz belə bir tarixi hadisədir.

Cəmi 23 ay mövcud olmasına baxmayaraq, Xalq Cümhuriyyəti dövlət quruculuğu sahəsində nəhəng addımlar atdı. Müstəqilliyin ilk günlərindən etibarən ölkədə köklü dəyişikliklər həyata keçirildi. Azərbaycanın ilk parlamenti və hökuməti quruldu, dövlət atributları təsis olundu. Üçrəngli dövlət bayrağı və Azərbaycan vətəndaşlığı institutu təsis olundu. Ölkənin suverenliyini qorumaq üçün Milli Ordu yaradıldı və Qafqaz İslam Ordusu ilə birlikdə Bakı şəhəri işğalçılardan azad edilərək paytaxt elan olundu.

İqtisadi, siyasi və mədəni inkişafı təmin etmək məqsədilə parlament tərəfindən çoxsaylı mütərəqqi qanunlar qəbul edildi. Xüsusilə hüquq sisteminin qurulmasına və ədliyyə sahəsinə böyük önəm verildi. Cümhuriyyətin elan olunduğu gün, yəni 1918-ci il mayın 28-də Ədliyyə Nazirliyi təsis edildi. Bunun ardınca, noyabrın 14-də Azərbaycan Məhkəmə Palatasının Əsasnaməsi, noyabrın 22-də isə Ədliyyə Nazirliyinin Əsasnaməsi təsdiq edilərək hüquqi dövlətin sütunları möhkəmləndirildi.

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökuməti milli və peşəkar kadrların yetişdirilməsini dövlətin gələcək inkişafının təminatı kimi görürdü. Bu məqsədlə 1918-ci ilin avqustunda “Xalq maarifinin, məktəblərin milliləşdirilməsi haqqında” qərar qəbul edilərək tədris müəssisələrində təhsilin ana dilində aparılmasına başlandı.

Milli hökumətin xarici siyasətinin başlıca məqsədi yeni yaradılmış dövləti dünyaya tanıtmaq idi. Dünyanın siyasi nizamının yenidən quruluş aldığı bir zamanda, Paris Sülh Konfransında müttəfiq dövlətlər tərəfindən Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin tanınmasını və dünyanın aparıcı dövlətləri ilə diplomatik əlaqələrin yaradılmasını təmin etmək əsas vəzifə idi. Bu məqsədlə ilk növbədə, Avropanın bir sıra ölkələrinə yeni bir dövlətin qurulması barədə rəsmi məlumat göndərildi. Dünya birliyi tərəfindən tanınan Xalq Cümhuriyyətinin fəaliyyəti sayəsində ölkəmiz beynəlxalq hüququn subyektinə çevrildi.

1920-ci ildə, iyirmi üç aydan sonra respublikanın süqut etməsi bir daha onu göstərdi ki, müstəqilliyi saxlamaq onu əldə etməkdən daha çətin işdir. 1918-ci ildə qaldırılmış bayraq 1920-ci ildə endirilsə də, azadlıq ideyaları xalqın qəlbində yaşamağa davam etdi. Ondan sonra ilk dəfə olaraq rəsmi qaydada bu bayrağı Ulu Öndər Heydər Əliyev Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisinin sessiyasında rəsmi dövlət bayrağı kimi qaldırmış və təsis etmişdir. Bununla da tarixi varislik bərpa olundu. Bu gün tam qətiyyətlə demək olar ki, müstəqil Azərbaycan Respublikası 1918-ci ildə yaranmış Xalq Cümhuriyyətinin varisidir. Bu gün Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Respublikasında demokratik, hüquqi, dünyəvi dövlət, vətəndaş cəmiyyəti quruculuğu prosesi, siyasi, iqtisadi və sosial islahatlar uğurla həyata keçirilir.

Dövlət başçısının təşəbbüsü ilə 2007-ci il 25 may tarixində Bakı şəhərinin İstiqlaliyyət küçəsində Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinə həsr olunmuş İstiqlal bəyannaməsi abidəsi ucaldılmışdır. Prezident İlham Əliyevin iştirakı ilə açılan bu abidə dövlətçilik ənənələrinə sadiqliyin rəmzidir. Dövlət başçısının Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 90 və 100 illik yubileylərinin keçirilməsi haqqında sərəncamları milli yaddaşın formalaşması prosesində mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

Ən böyük tarixi uğur isə odur ki, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinın yadigarı olan dövlət bayrağımız bu gün işğaldan azad olunmuş ərazilərdə dalğalanır. Bu, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin gələcək nəsillərə unudulmaz dövlətçilik əmanətidir.



Dosent Asif AXUNDOV,

ADPU-nun Tarix və coğrafiya fakültəsinin dekanı, siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru

Azərbaycanın çoxəsrlik dövlətçilik və mədəniyyət tarixi, onun şəhərsalma ənənələrində silinməz izlər qoymuşdur

Azərbaycan son illərdə beynəlxalq miqyaslı nəhəng humanitar, siyasi və ekoloji tədbirlərin keçirildiyi əsas qlobal mərkəzlərdən birinə çevrilmişdir. Ölkəmizin ev sahibliyi etdiyi tarixi COP29 konfransından sonra paytaxt Bakı daha bir mötəbər toplantıya qapılarını açmışdır. Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyası həm iştirakçı miqyasına, həm də müzakirə edilən məsələlərin aktuallığına görə rekord göstəricilərə imza atmışdır. Forumda 182 ölkədən 45 mindən artıq qeydiyyata alınmış iştirakçının təmsil olunması bu tədbiri bəşəriyyətin gələcək şəhər həyatını formalaşdıran ən nüfuzlu platformaya çevirmişdir.
Bu mötəbər qlobal toplantının Azərbaycana həvalə edilməsi təsadüfi deyil. Ölkəmiz regional səviyyədə dayanıqlı inkişaf prinsiplərinə sadiqliyini həm daxili layihələrlə, həm də beynəlxalq tərəfdaşlıqlarla sübut edib. Xüsusilə, 2022-ci ildən etibarən BMT-nin Məskunlaşma Proqramı (UN-Habitat) ilə qurulan səmərəli əməkdaşlıq çərçivəsində uzun illər işğal altında qalmış Ağdam, Zəngilan və Xankəndi şəhərlərində üç milli şəhərsalma forumu uğurla təşkil olunmuşdur. Cari ilin ölkəmizdə “Şəhərsalma və Memarlıq İli” elan edilməsi isə dövlətin bu sahəyə verdiyi strateji önəmi və insanların həyat şəraitinin köklü şəkildə yaxşılaşdırılması istiqamətindəki güclü siyasi iradəni bir daha nümayiş etdirir.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin 2026-cı il mayın 18-də Bakıda keçirilən Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyasında (WUF13) etdiyi geniş proqramlı çıxışı, ölkənin qlobal urbanizasiya proseslərinə inteqrasiyasını və post-münaqişə dövründə bərpa-quruculuq sahəsindəki unikal milli təcrübəsini dünyaya təqdim edən strateji bir yol xəritəsidir.
Azərbaycanın çoxəsrlik dövlətçilik və mədəniyyət tarixi, onun şəhərsalma ənənələrində silinməz izlər qoymuşdur. Bu gün ölkədə həyata keçirilən milli şəhərsalma strategiyası yalnız paytaxt Bakının modernləşməsi ilə məhdudlaşmır. Azərbaycanın memarlıq fəxri və milli kimliyinin daş yaddaşı ölkənin müxtəlif bölgələrində yerləşən qədim şəhərlərdə və tarixi yaşayış məskənlərində dövr edir. Dövlətin şəhərsalma siyasətinin əsas prioritetlərindən biri məhz bu regional mərkəzlərin tarixi simasını, unikal memarlıq arxitekturasını göz bəbəyi kimi qorumaq və eyni zamanda onları müasir dövrün dayanıqlı inkişaf prinsiplərinə uyğun olaraq yenidən qurmaqdır.
Hazırda Azərbaycan hökumətinin və xalqının qarşısında duran ən ümdə və strateji vəzifə 30 illik erməni işğalından azad edilmiş Qarabağ və Şərqi Zəngəzur bölgələrinin tamamilə yenidən qurulmasıdır. İşğal dövründə bu ərazilərdəki bütün şəhər və kəndlər, tarixi, mədəni və dini abidələr vandalizmə məruz qalaraq yerlə-yeksan edilmişdir. Beynəlxalq ekspertlərin tamamilə sökülmüş və dağıdılmış Ağdam şəhərini atom bombası partlayışından sonrakı mənzərəyə bənzədərək “Qafqazın Xirosiması” adlandırması bu dağıntıların miqyasını göstərir. Fərq ondadır ki, bu dağıntılar bir günün içində deyil, 30 il ərzində şüurlu və qəsdən törədilmişdir. Bu gün həmin torpaqlarda həyata keçirilən "Böyük Qayıdış" Proqramı post-münaqişə dövründə şəhərlərin bərpası üzrə dünyaya unikal bir model təqdim edir. Ərazilərin Baş planları ən müasir "ağıllı şəhər", "ağıllı kənd" və "yaşıl enerji" konsepsiyaları əsasında sıfırdan hazırlanır.
Azərbaycan xalqı tarix boyu sınaqlardan keçmiş, xarici işğallara, dağıntılara və talanlara məruz qalmış bir coğrafiyada yaşamışdır. Lakin çoxəsrlik Bakı İçərişəhər və onun simvolu olan VI əsrə aid Qız qalası da daxil olmaqla, ölkənin bütün bölgələrindəki abidələr müxtəlif nəsillərə aid azərbaycanlılar tərəfindən hər dəfə sevgiylə yenidən tikilmiş, bərpa olunmuş və qorunaraq bu günümüzədək saxlanılmışdır.
Bu gün regional şəhərsalma proqramları çərçivəsində hər bir yerli və xarici vətəndaşın qeyd olunan bütün bu abidələri sərbəst ziyarət edə bilməsi, onlara toxunaraq tarixin nəfəsini hiss etməsi ölkəmizdə mədəni irsə göstərilən dövlət qayğısının ən ali təzahürüdür. Keçmişin memarlıq fəlsəfəsini qoruyaraq gələcəyin modern və rahat şəhərlərini qurmaq Azərbaycanın şəhərsalma modelinin əsas qayəsini təşkil edir.

Turan KƏRİMLİ,
ADPU-nun Tədbirlərin təşkili və tələbələrlə iş şöbəsinin müdiri

Azərbaycan-Latviya münasibətlərinin möhkəm təməli doqquz il əvvəl imzalanmış "Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Bəyannamə"yə söykənir

Azərbaycan Respublikasının xarici siyasət prioritetləri sırasında Avropa İttifaqına üzv dövlətlərlə ikitərəfli əlaqələrin inkişafı mühüm yer tutur. Bu kontekstdə Baltikyanı regionun nüfuzlu dövlətlərindən biri olan Latviya ilə münasibətlər xüsusi dinamikası və strateji xarakteri ilə seçilir.
Latviya Prezidenti Edqars Rinkeviçsin 2026-cı il aprelin 22-də Bakıya rəsmi səfəri və dövlət başçıları tərəfindən səsləndirilən bəyanatlar iki ölkə arasındakı bağların həm siyasi, həm də iqtisadi müstəvidə yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu təsdiqləyir.
Azərbaycan-Latviya münasibətlərinin möhkəm təməli doqquz il əvvəl imzalanmış "Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Bəyannamə"yə söykənir. Bu sənəd sadəcə hüquqi çərçivə deyil, həm də iki xalq arasında qarşılıqlı etimadın simvoluna çevrilmişdir. İqtisadi əlaqələrin coğrafiyası artıq işğaldan azad edilmiş əraziləri də əhatə edir. Birgə Hökumətlərarası Komissiyanın iclasının Qarabağın tacı olan Şuşada keçirilməsi rəmzi məna daşımaqla yanaşı, Latviya şirkətlərinin Azərbaycanın yenidənqurma prosesinə marağının göstəricisidir. Hazırda qarşılıqlı ticarət dövriyyəsi mövcud potensialdan bir qədər aşağı olsa da, Bakıda keçirilən biznes-forum bu sahədə ciddi dönüş yaratmaq məqsədi daşıyır. Sərmayə imkanları, birgə istehsal sahələrinin qurulması və informasiya mübadiləsinin asanlaşdırılması iqtisadi gündəliyin prioritetləridir. Xüsusilə nəqliyyat sektorunda birbaşa uçuşların bərpası və Azərbaycanın aviasiya imkanlarından istifadə məsələsi həm turizmin, həm də işgüzar əlaqələrin canlanmasına xidmət edəcəkdir.
Səfərin ən mühüm siyasi mesajlarından biri Cənubi Qafqazda formalaşan yeni reallıqlarla bağlıdır. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin Ermənistanla sülh prosesi barədə verdiyi məlumatlar göstərir ki, regionda "de-fakto sülh" mühiti bərqərar olub. ABŞ-ın vasitəçiliyi ilə əldə olunmuş irəliləyişlər, sülh sazişinin mətninin paraflanması və ticarət əlaqələrinin başlaması bu prosesin dönməzliyini təmin edir. Azərbaycanın təqdim etdiyi bu sülh modeli siyasi müdriklik və strateji baxışın münaqişələrin həllində nə dərəcədə həlledici olduğunu sübut edir.
İmza atılan yeni sazişlər və əldə olunan razılaşmalar göstərir ki, iki ölkə arasındakı strateji tərəfdaşlıq sadəcə bəyanatlarla məhdudlaşmır, konkret iqtisadi və siyasi layihələrlə zənginləşir. Bu yaxınlaşma təkcə iki ölkənin deyil, həm də geniş mənada regionlararası əməkdaşlığın inkişafına mühüm töhfədir.

Eldar ASLANOV,
ADPU-nun tədris işləri üzrə prorektoru, s.e.f.d., dosent

Oftalmoloq alim, akademik Zərifə xanım Əliyeva özündə Azərbaycan ziyalısının ən gözəl nümunəsini təcəssüm etdirirdi

Oftalmoloq alim, akademik Zərifə xanım Əliyevanın zəngin irsi, tibbin müxtəlif sahələri üzrə apardığı tədqiqatlar, qazandığı nailiyyətlər Azərbaycan tibb elminin parlaq səhifələrini təşkil edir. Görkəmli alimin keçdiyi şərəfli ömür yolu hər bir Azərbaycan vətəndaşı, hər bir alim və həkim üçün həyat və mənəviyyat dərsi, kamillik və müdriklik məktəbidir.
Zərifə xanım Əliyevanın Azərbaycanda oftalmologiya elminin inkişafında müstəsna xidmətləri vardır. O, vaxtilə Azərbaycanda geniş yayılmış traxomanın, dünya təcrübəsində birincilər sırasında peşə, xüsusilə kimya və elektron sənayelərində peşə fəaliyyəti ilə bağlı göz xəstəliklərinin öyrənilməsi, profilaktikası və müalicəsinə, habelə oftalmologiyanın müasir problemlərinə dair bir çox sanballı tədqiqatların, o cümlədən "Terapevtik oftalmologiya", "İridodiaqnostikanın əsasları" kimi nadir elmi əsərlərin müəlliflərindən biri, 12 monoqrafiya, dərslik və dərs vəsaitinin, 150-yə yaxın elmi işin, 1 ixtira və 12 səmərələşdirici təklifin müəllifidir. Zərifə xanım Əliyeva yüksəkixtisaslı səhiyyə kadrları hazırlanmasına böyük əmək sərf etmişdir.
Azərbaycan oftalmologiyasını dünya səviyyəsində tanıdan Zərifə xanım Əliyeva təbabətdə öz dəsti xətti olan novator alim idi. Bu istedadlı alim gözün oftomoloji, histomikroskopik və histokimyəvi tədqiqi, klinik diaqnostika və s. istiqamətlərdə də dərin elmi araşdırmalar aparmışdır. 1981-ci ildə oftalmologiyanın inkişafına verdiyi böyük töhfəyə – görmə orqanının peşə patologiyası sahəsində apardığı elmi tədqiqatlara görə professor Zərifə xanım Əliyeva oftalmologiya aləmində ən yüksək mükafata – SSRİ Tibb Elmləri Akademiyasının akademik M.İ.Averbax adına mükafatına layiq görülmüşdür.
Zərifə xanım Əliyeva müxtəlif xəstəliklərin diaqnostikası və müalicəsi problemləri ilə yanaşı, həkim etikası və tibbi deontologiya məsələləri ilə də maraqlanırdı. O, gənc həkimlərin tərbiyəsinə, onların peşə fəaliyyəti ilə bağlı problemlərinin öyrənilməsinə və həlli məsələlərinə böyük diqqət göstərirdi. İnsanlarla mehribanlığı, dərin humanizmi Zərifə xanımın peşəsinə münasibətində də özünü aydın göstərirdi.
Həyatını Azərbaycan mədəniyyətinin, musiqisinin, elminin inkişafına həsr edən böyük söz və sənət adamları – Üzeyir Hacıbəyov, Müslim Maqomayev, Mirəsədulla Mirqasımov, Bülbül, Səməd Vurğun və başqa görkəmli şəxsiyyətlərlə ailəvi və mənəvi yaxınlıq telləri ilə sıx bağlı olan bir mühitdə boya-başa çatan Zərifə xanım özündə Azərbaycan ziyalısının ən gözəl nümunəsini təcəssüm etdirirdi.
Bütün bu elmi fəaliyyəti ilə yanaşı Zərifə xanım eyni zamanda, qayğıkeş ana, gözəl, vəfalı ömür-gün yoldaşı olmuşdur. Enişli-yoxuşlu ömür yollarında birgə addımladığı həyat yoldaşı, Azərbaycan xalqının ümummilli lideri Heydər Əliyevin gərgin fəaliyyətlə məşğul olduğu zaman həyatını bütövlükdə Azərbaycana həsr edən böyük şəxsiyyət kimi yorulmadan müqəddəs amallar yolunda öz qüvvəsini ondan əsirgəmirdi. Zərifə xanımın həkim kimi fədakarlığı, yüksək vətəndaşlıq məsuliyyəti, səmimiliyi və qayğıkeşliyi, insanlara və onların problemlərinə göstərdiyi diqqət, fəal həyat mövqeyi ona həmkarlarının, yetirmələrinin və xəstələrinin dərin hörmətini qazandırmışdır.

K.ü.f.d., dosent Reyhan AĞAYEVA,
ADPU-nun Kimya və biologiya fakültəsinin dekanı

Azərbaycan–Gürcüstan münasibətlərinin hazırkı mərhələsi Cənubi Qafqaz regionunda sülhün, sabitliyin və davamlı inkişafın təmin olunmasında əsas dayaqlardan biridir

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin aprelin 6-da Gürcüstana dövlət səfəri regionda formalaşan yeni geosiyasi reallıqlar fonunda xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan region ölkələri ilə münasibətlərə hər zaman xüsusi önəm verib və xüsusilə Gürcüstanla əlaqələr daim yüksək səviyyədə inkişaf edib. Azərbaycan–Gürcüstan münasibətlərinin hazırkı mərhələsi yalnız iki ölkə üçün deyil, bütövlükdə Cənubi Qafqaz regionunda sülhün, sabitliyin və davamlı inkişafın təmin olunmasında əsas dayaqlardan biridir.

Prezident İlham Əliyevin çıxışında iqtisadi əməkdaşlıq və investisiya məsələlərinə xüsusi diqqət yetirilməsi Gürcüstana qoyulan milyardlarla dollarlıq sərmayələrin Azərbaycanın regional iqtisadi güc kimi mövqeyini daha da möhkəmləndirdiyini sübut edir. Enerji və nəqliyyat layihələrinin inkişafı bu səfərin strateji istiqamətlərindən biri kimi çıxış edir, belə ki, Bakı-Tbilisi-Ceyhan, Cənub Qaz Dəhlizi və Orta Dəhliz kimi layihələr Azərbaycanın həm regionda, həm də qlobal miqyasda geosiyasi əhəmiyyətini artırır və ölkəni beynəlxalq enerji və logistika sistemində əsas aktorlardan birinə çevirir.

Xüsusilə yaşıl enerji, Orta Dəhliz çərçivəsində logistika və nəqliyyat infrastrukturunun genişləndirilməsi, rəqəmsal iqtisadiyyat və üçüncü ölkələrdə birgə investisiya layihələri kimi sahələr yeni əməkdaşlıq imkanları təqdim edir. Bununla yanaşı, regional sülhün təmin edilməsi kontekstində Azərbaycan ilə Ermənistan arasındakı normallaşma prosesində Gürcüstanın oynadığı rol da diqqət çəkir.

Cənub Qaz Dəhlizi çərçivəsində əməkdaşlıq yeni mərhələyə daxil olur və bu layihə Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasında strateji əhəmiyyət daşıyır. Qaz ixracının artırılması üçün mövcud infrastrukturun modernləşdirilməsi, Bakı–Tbilisi qaz kəmərinin ötürücülük gücünün genişləndirilməsi və yeni enerji marşrutlarının araşdırılması prioritet istiqamətlərdəndir. Qarşılıqlı ticarət dövriyyəsinin artırılması, investisiya mühitinin daha da yaxşılaşdırılması və biznes dairələri arasında əlaqələrin genişləndirilməsi xüsusi diqqət mərkəzindədir. Hazırda təxminən 1 milyard dollar səviyyəsində olan ticarət dövriyyəsinin artırılması üçün konkret addımların atılması, birgə sənaye parklarının yaradılması və logistika mərkəzlərinin inkişafı mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

Prezident İlham Əliyevin və birinci xanım Mehriban Əliyevanın Gürcüstana səfəri məhz bu münasibətlərin daha da dərinləşdirilməsi və dinamik inkişafının təmin olunması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Hazırda region mürəkkəb geosiyasi proseslərin təsiri altındadır. Cənubi Qafqazın şimalında və cənubunda davam edən münaqişələr fonunda regionda sülhün və sabitliyin qorunması xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Bu isə Cənubi Qafqaz dövlətlərinin həyata keçirdiyi düzgün və uğurlu siyasətin nəticəsidir.

Elşən FƏRMANZADƏ,

ADPU-nun rektor köməkçisi

Azərbaycan regional təhlükəsizliyə və enerji təhlükəsizliyinə xüsusi töhfə verən ölkədir

Prezident İlham Əliyevin 12 mart 2026-cı ildə “Keçid dövründə olan dünyada fikir ayrılıqlarının aradan qaldırılması” mövzusunda XIII Qlobal Bakı Forumunda çıxışı olduqca əhəmiyyətlidir.

Uzun illərdir Qlobal Bakı Forumu qlobal problemlərin təhlili, siyasi dialoqun təşviqi və beynəlxalq tərəfdaşlığın möhkəmləndirilməsi baxımından mühüm strateji platforma statusunu qazanıb. Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzinin təşəbbüsü ilə təşkil olunan bu tədbir müasir çağırışların həllinə və qlobal əməkdaşlığa əhəmiyyətli töhfələr verir.

Forumun açılışında çıxış edən Prezident İlham Əliyev regiondakı iqtisadi vəziyyət, eyni zamanda, sülh gündəliyinə uyğun olaraq Azərbaycan və Ermənistan arasındakı əməkdaşlığın qurulmasından, eləcə də Orta Dəhliz daxil olmaqla regional koridorların inkişafından danışıb.

Prezident İlham Əliyev çıxışında qlobal təhlükəsizlik məsələsinin dövlətlərin gündəliyində əsas prioritet olduğunu da vurğuladı və sabitliyin təmin edilməsinin hər bir ölkə üçün strateji əhəmiyyət daşıdığını dedi. Bu fikir müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində təhlükəsizlik amilinin artan rolunu bir daha təsdiqləyir. Bu kontekstdə beynəlxalq münasibətlər sistemində müşahidə olunan ikili standartlara da toxunuldu, bəzi hallarda müxtəlif münaqişələrə fərqli yanaşmaların tətbiq olunmasının beynəlxalq hüququn nüfuzuna mənfi təsir göstərdiyi qeyd edildi.

Vacib məqamlardan biri dəhlizlərlə bağlı Prezident İlham Əliyev tərəfindən qeyd edilən məqamlardır. Belə ki, Azərbaycan Orta Dəhlizdə əsas tərəfdaşlardandır, eyni zamanda, şimal-cənub dəhlizinin genişlənməsinə sərmayə yönəldən ölkədir. 2025-ci ilin yekunlarında hətta regional təhdidlərə baxmayaraq, Azərbaycan üzərindən daşınan yüklərin həcmində stabillik qorunub saxlanıb. Bu da ondan xəbər verir ki, Azərbaycanın bu istiqamətdə sərmayə qoyuluşu, eləcə də elektron xidmətlər daxil olmaqla infrastrukturu genişləndirməsi region üzərindən daşınan yüklərin həcminə birbaşa təsir göstərir. Bu da bütövlükdə regionun geosiyasi əhəmiyyətinin artmasına gətirib çıxarır. Azərbaycan, həmçinin regional təhlükəsizliyə və enerji təhlükəsizliyinə xüsusi töhfə verən ölkədir. Azərbaycan artıq 16 ölkəyə öz enerji məhsullarını ixrac edib. Yalnız Avropa deyil, artıq Suriya da, yaxın şərq ölkəsi də Azərbaycanın təbii qazını alır.

Azərbaycanın enerji siyasəti yalnız iqtisadi maraqlarla məhdudlaşmır, eyni zamanda regional sabitlik və əməkdaşlığa da xidmət edir. Enerji layihələri vasitəsilə region ölkələri arasında qarşılıqlı asılılıq və əməkdaşlıq mexanizmləri formalaşır ki, bu da ümumi təhlükəsizlik mühitinin güclənməsinə töhfə verir.



Eldar ASLANOV,

ADPU-nun tədris işləri üzrə prorektoru, s.e.f.d., dosent

Cənub Qaz Dəhlizi Avropanın alternativ enerji mənbələrinə çıxışını təmin edən mühüm enerji arteriyası kimi çıxış edir

Prezident İlham Əliyevin 2026-cı il martın 11-də Avropa İttifaqı Şurasının Prezidenti Antonio Koştanın Azərbaycana səfəri zamanı verdiyi bəyanat Azərbaycan-Avropa münasibətlərinin yeni mərhələyə daxil olduğunu göstərən mühüm siyasi hadisə kimi qiymətləndirilə bilər.

Hər iki liderin çıxışında diqqət çəkən əsas istiqamətlər - enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat-logistika əlaqələri, regional sabitlik, sülh prosesi və qlobal təhlükəsizlik məsələləri Azərbaycan ilə Avropa İttifaqı arasında formalaşan strateji tərəfdaşlığın çoxşaxəli xarakterini açıq şəkildə ortaya qoyur.

Avropaya qaz ixracının coğrafiyasının genişlənməsi və Azərbaycan qazını qəbul edən ölkələrin sayının sürətlə artması rəsmi Bakının enerji diplomatiyasının effektivliyini nümayiş etdirir. Avrasiyanın enerji xəritəsini dəyişdirən Cənub Qaz Dəhlizi Avropanın alternativ enerji mənbələrinə çıxışını təmin edən mühüm enerji arteriyası kimi çıxış edir.

Azərbaycanın külək, Günəş və hidroenerji potensialından istifadə etməklə irihəcmli bərpaolunan enerji layihələri həyata keçirməsi Avropa İttifaqının enerji strategiyası ilə üst-üstə düşür. Beləliklə, enerji əməkdaşlığı yalnız karbohidrogen resurslarının ixracı ilə məhdudlaşmır, həm də gələcəyin enerji texnologiyalarına əsaslanan strateji tərəfdaşlıq modelinə çevrilir.

Azərbaycan–Avropa münasibətlərində diqqət çəkən digər mühüm istiqamət nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlıqdır. Avropadan başlayan və Türkiyə üzərindən Azərbaycana, buradan isə türk dövlətləri və Çinə qədər uzanan Orta Dəhliz marşrutu geniş ticarət və nəqliyyat imkanları yaradır. Orta Dəhliz təkcə alternativ ticarət yolu deyil, həm də müxtəlif məhsulların – enerji resurslarının, kimya və avtomobil sənayesi məhsullarının və digər malların daşınması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Antonio Koştanın Bakıya səfəri bir daha sübut etdi ki, Azərbaycan-Avropa İttifaqı münasibətləri artıq təkcə diplomatik əlaqələr səviyyəsində deyil, bu tərəfdaşlıq enerji təhlükəsizliyi, ticarət, nəqliyyat dəhlizləri və regional sabitlik kimi bir neçə strateji istiqaməti əhatə edən geniş əməkdaşlıq platformasına çevrilib.



Rəşad SADIQOV,

s.e.ü.f.d., ADPU-nun Magistratura və doktorantura şöbəsinin müdiri

Azərbaycan qadını bundan sonra da müstəqil respublikamızın tərəqqisinə böyük töhfələr verəcəkdir

Azərbaycan qadını öz zəkası, müdrikliyi, sədaqəti, qəhrəmanlığı, vəfası, yüksək analıq keyfiyyəti ilə hər zaman xalqımızın adını uca tutmuşdur. Dünya mədəniyyəti xəzinəsinə nadir incilər bəxş etmiş xalqımızın mənəvi dəyərlərinin formalaşmasında və inkişafında da qadınlarımızın önəmli rolu olmuşdur. Eyni zamanda, Azərbaycan qadınları tariximizin bütün dövrlərində xalqımızın taleyüklü məsələlərinin həll edilməsinə öz töhfələrini vermiş və onların bir çoxunun adları çoxəsrlik tariximizin səhifələrinə qızıl hərflərlə yazılmışdır.
Azərbaycan qadınları Şərqin ilk demokratik respublikası olan Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə seçib-seçilmək hüququ qazanaraq ölkəmizin ictimai-siyasi həyatında yaxından iştirak etməyə başlamışlar. Sürətlə maariflənən qadınlarımız yüz illərdən bəri formalaşmış milli dəyərlərə sadiq qalmaqla ana dilimizin, mədəniyyətimizin və mənəviyyatımızın ən etibarlı dayağı olmuşlar.
Dövlət müstəqilliyimizin bərpasından sonra ötən dövr ərzində də Azərbaycan qadını milli dövlət quruculuğu prosesinin fəal iştirakçısına çevrilmiş, ölkəmizin sosial-iqtisadi, intellektual-mədəni potensialının artırılması üçün dəyərli töhfələr vermişdir. Bu gün müstəqil Azərbaycanda qadınların cəmiyyətdəki yeri və rolu həm xalqımızın öz mental ənənələrinə bəslədiyi hörmət, həm də dövlətimizin yeritdiyi siyasət sayəsində yüksək qiymətləndirilir.
Ulu öndər Heydər Əliyevin qətiyyətli addımları nəticəsində 1993-cü ildən qadınların ictimai-siyasi həyata transformasiyası, onların dövlət idarəçiliyində təmsilçiliyi, bütün sahələrdə kişilərlə bərabər hüquqlara malik olması dövlət idarəçiliyi kursunun prioritet istiqamətlərindən birinə çevrilib. Ümummilli lider Heydər Əliyevin Azərbaycan qadını ilə bağlı fikirləri olduqca qiymətlidir: "Azərbaycan xalqı həmişə qadına, onun cəmiyyətin həyatında oynadığı rola, tutduğu yüksək mövqeyə böyük hörmətlə yanaşmışdır. Xalqın ən əziz, qiymətli və müqəddəs hesab etdiyi vətən, torpaq, dil anlayışları ana adı ilə bərabər tutulmuşdur".
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev qadınların cəmiyyətin həyatında daha fəal iştirakına yönələn siyasəti uğurla aparmaqda, buna xidmət edən hüquqi bazanı zamanın tələblərinə uyğun olaraq daha da zənginləşdirməkdədir. Bu kontekstdə Ölkə başçısının təşəbbüsü ilə 2006-cı ildə "Gender (kişi və qadınların) bərabərliyinin təminatları haqqında" qəbul edilən qanunu, elə həmin il dövlət başçısının müvafiq sərəncamı ilə Qadın Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi kimi yenidən formalaşdırılması və digər halları qeyd etmək mümkündür.
Azərbaycan qadınının sosial fəallığının yüksəlməsində, respublikamızın dinamik inkişafının təmin edilməsinə özünəməxsus töhfələr verməsində, beynəlxalq aləmdə ölkəmizi layiqincə təmsil etməsində ümummilli liderin adını daşıyan, xeyirxah, nəcib əməlləri yaşadan Heydər Əliyev Fondunun da fəaliyyəti misilsizdir. Azərbaycan Respublikasının Birinci vitse-prezidenti, Heydər Əliyev Fondunun prezidenti Mehriban xanım Əliyeva hərtərəfli fəaliyyəti ilə həm ölkədə, həm də beynəlxalq aləmdə Azərbaycan qadının nüfuzunu daha da yüksəklərə qaldırır. Mehriban xanım Əliyevanın hərtərəfli parlaq fəaliyyəti, xeyirxahlıq missiyası, mədəniyyətimizin bütün dünyada təbliği sahəsində gördüyü işlər əsl örnəkdir.
Beləliklə, 8 Mart - Beynəlxalq Qadınlar Günü ölkəmizdə də təntənə ilə qeyd olunduğu üçün qadınların bu bayramı bütün xalqımızın, müstəqillik ideyası ətrafında getdikcə daha sıx birləşən cəmiyyətimizin bayramıdır. Cəmiyyətdə öz rolunu dərindən dərk edən Azərbaycan qadını bundan sonra da müstəqil respublikamızın tərəqqisinə böyük töhfələr verəcəkdir.

Professor Mahirə HÜSEYNOVA,
ADPU-nun beynəlxalq əlaqələr üzrə prorektoru, filologiya elmləri doktoru, Əməkdar müəllim

Boru kəmərləri vasitəsilə qaz tədarük edilən ölkələrin sayına görə Azərbaycan dünyada birinci yerdədir

Bakıda keçirilən Cənub Qaz Dəhlizi Məşvərət Şurası çərçivəsində nazirlərin 12-ci və Yaşıl Enerji Məşvərət Şurası çərçivəsində nazirlərin 4-cü iclası Azərbaycanın enerji strategiyasının yeni mərhələyə keçdiyini bir daha nümayiş etdirdi. Toplantılarda Azərbaycan və Avropa İttifaqı dövlətləri daxil olmaqla 27 ölkə, 11 beynəlxalq maliyyə institutu və təşkilat, həmçinin 49 enerji şirkəti təmsil olundu.

2015-ci ilin fevral ayından etibarən hər il keçirilən Cənub Qaz Dəhlizi Məşvərət Şurası çərçivəsində nazirlərin toplantıları Azərbaycanın enerji strategiyasının təqdimatı, tərəfdaşlarla dialoqun dərinləşdirilməsi və qlobal enerji təhlükəsizliyinə töhfələrin nümayişi baxımından mühüm beynəlxalq platformaya çevrilib.

Prezident İlham Əliyevin iclaslardakı çıxışı qlobal enerji təhlükəsizliyi, sənaye inkişafı və yaşıl transformasiya baxımından mühüm mesajlarla yadda qaldı. Dövlətimizin başçısının vurğuladığı kimi, 12 il əvvəl əsası qoyulan Cənub Qaz Dəhlizi təşəbbüsü bu gün özünü tam doğruldub, çoxtərəfli əməkdaşlıq modelinə çevrilib. Qlobal enerji bazarlarında qeyri-sabitlik, geosiyasi gərginliklər və təchizat riskləri fonunda məhz dialoq və tərəfdaşlıq platformalarının əhəmiyyəti daha aydın görünür. Əgər əvvəlcə 12 ölkəyə qaz ixrac olunurdusa, bu gün Azərbaycan qazının istehlakçılarının sayı 16-ya çatıb. Boru kəmərləri vasitəsilə qaz tədarük edilən ölkələrin sayına görə Azərbaycan dünyada birinci yerdədir.

Cari ildə Azəri-Çıraq-Günəşli yatağının dərin qaz laylarından hasilatın artacağı gözlənilir, eyni zamanda, yaxın iki-üç il ərzində “Abşeron” yatağının tammiqyaslı işlənmə mərhələsinə başlanacaq ki, bu da həmin yataqdan qaz hasilatını üç dəfə artıracaq. Bundan başqa, “Ümid” yatağının ikinci mərhələsi üzrə də qaz hasilatına başlanması nəzərdə tutulur.

Azərbaycan həm də güclü Günəş və külək enerjisi potensialına malikdir. Bu sahədə mühüm layihələr mövcuddur və artıq həmin layihələrin həyata keçirilməsinə başlanılıb. Dövlətimizin enerji potensialından səmərəli istifadə edilməsi, ilk növbədə, ölkə iqtisadiyyatının inkişafına hesablanıb. Bu nailiyyətlər Azərbaycanın iqtisadi inkişafının davamlı olmasına, ölkəmizin beynəlxalq tərəfdaşlar tərəfindən dəstəklənməsinə, perspektivlərin daha uğurla həyata keçirilməsinə geniş imkanlar yaradır.



Ümid MEHDİYEV,

ADPU-nun rektor müşaviri

Bu gün Xocalıda dalğalanan üçrəngli bayrağımız o gecə şəhid olan günahsız ruhların ən böyük təsəllisidir

Xocalı soyqırımı Ermənistanın Azərbaycana qarşı işğalçılıq müharibəsinin gedişində dinc azərbaycanlı əhaliyə qarşı törədilmiş soyqırımı cinayətlərinin ən dəhşətlisidir. Xocalı – bir gecənin içində dondurulmuş ümidlərin, yarımçıq qalmış arzuların və qana boyanmış ağ kəfənin adıdır. Bu gün Xocalıda dalğalanan üçrəngli bayrağımız o gecə şəhid olan günahsız ruhların ən böyük təsəllisidir.
2026-cı il fevralın 26-da Xocalı şəhərində Xocalı Soyqırımı Memorial Kompleksinin açılışı baş tutdu. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev mərasimdə çıxış edərək həm faciənin mahiyyətini, həm də son illərdə əldə olunmuş tarixi-siyasi nəticələri geniş şəkildə təhlil etdi. Bu çıxış təkcə anım nitqi deyil, həm də 30 ildən artıq davam edən mübarizənin siyasi yekunu kimi qiymətləndirilə bilər.
Dövlətimizin başçısı fikirləri ilə 34 il əvvəl yaşanmış vəhşətin qan yaddaşımız olduğunu yada saldı: “Xocalı soyqırımı Ermənistan dövləti tərəfindən, erməni faşistləri tərəfindən azərbaycanlılara qarşı, insanlığa qarşı, bəşəriyyətə qarşı törədilmiş qanlı hərbi cinayətdir. Bunun məsuliyyətini Ermənistan dövləti daşıyır”.
Prezident İlham Əliyev Vətən müharibəsi və antiterror əməliyyatı nəticəsində hərbi cinayətkarların bir hissəsinin Silahlı Qüvvələrimiz tərəfindən məhv edildiyini, bir hissəsinin, xüsusilə separatçıların liderləri sayılan ünsürlərin Azərbaycanın ədalət mühakiməsi qarşısına çıxarıldığını vurğulamışdır: “Ədaləti biz özümüz təmin etdik, xalqımız bir yumruq kimi birləşərək həm 2020-ci, həm 2023-cü illərdə böyük qəhrəmanlıq göstərmişdir”.
Ölkə başçısı tarixin acı dərslərindən nəticə çıxarılmasının vacibliyini yenidən vurğulayaraq, müstəqil, suveren Azərbaycan qarşısında yaşam formulu müəyyənləşdirir: “Biz onların xatirəsini qəlbimizdə əbədi yaşadacağıq. Biz heç vaxt nə Xocalı soyqırımını, nə Ermənistan dövlətinin bizə qarşı törətdiyi başqa hərbi cinayətləri unutmayacağıq. Hər zaman güclü olmalıyıq və olacağıq ki, belə faciələr bir daha təkrarlanmasın”.
Xocalı Soyqırımı Memorialının açılışı zamanı Dövlət Başçısının çıxışı göstərdi ki, Xocalı artıq yalnız faciə simvolu deyil, həm də qalib və güclü dövlətin yaddaş rəmzidir.

K.ü.f.d., dosent Reyhan AĞAYEVA,
ADPU-nun Kimya və biologiya fakültəsinin dekanı