Archives de la Ville de Luxembourg

Archives de la Ville de Luxembourg

Partager

Vous pourrez dorénavant découvrir ici chaque dimanche un nouveau document de notre banque de donn?

Photos from Archives de la Ville de Luxembourg's post 31/07/2026

🇱🇺 Erkennt dir, fir wéi eng Stater Kierch dës zwee Niewenaltär bestëmmt waren?

🇫🇷 Saurez-vous à quelle église étaient destinées ces deux autels secondaires ?

🇬🇧 Can you work out which church these two side altars were intended for?

🇱🇺

24/07/2026

🇱🇺 Eis neisten Acquisitioun: e Plang vu Lëtzebuerg vun 1821

Frësch restauréiert an numériséiert, houng dëse Plang, agrummt an op Karton opgepëscht, während Joerzengten un enger Mauer, direkt ennert engem Neonstube.
D'Zuele bei de Festungswierker sti fir d'Héicht, mee net a Meter an och net iwwert dem Mieresspigel, mee a Féiss iwwert der Uelzecht beim Siechenhaff. De Fort Charles louch also ongeféier 79,4 Meter iwwert dësem Punkt. De Moossstab ënnen ass a Rheinländische Ruten (1 Rute sinn 12 Féiss an 1 Fouss sinn 31,4 cm).

Wann dir och esou Pläng un der Mauer hänken hutt an der Luucht an den Temperaturschwankungen aussetzt, dann denkt driwwer no, op et fir hiren Erhalt net besser wär, se engem Archiv ofzeginn, an eventuell eng Reproduktioun auszehandelen.

🇫🇷 Récemment restauré et numérisé, ce plan de 1821, autrefois encadré, collé sur un carton et accroché au mur sous un néon, sera restitué à son ancien propriétaire sous forme de reproduction.
Les chiffres près des fortifications indiquent l’altitude en pieds au-dessus du niveau de l’Alzette au Val des Bons-Malades, ce qui révèle par exemple que le fort Charles culminait à 79,4 m au-dessus de ce point. L’échelle en bas à droite est en perches rhénanes (1 perche = 12 pieds et 1 pied = 31,4 cm).
Si sur vos murs, d’anciens plans sont exposés à la lumière ou aux variations de température, alors confiez-les à des archives pour une meilleure conservation tout en demandant une reproduction en échange.

🇬🇧 Recently restored and digitised, this map from 1821, which was once framed, mounted on cardboard and hung on the wall beneath a neon light – will be returned to its former owner in the form of a reproduction.
The figures next to the fortifications indicate the altitude in feet above the level of the Alzette at Val des Bons-Malades, revealing, for example, that Fort Charles stood 79.4 m above that point.
The scale in the bottom right-hand corner is in Rhenish perches (1 perche = 12 feet and 1 foot = 31.4 cm).
If you have old maps hanging on your walls that are exposed to light or temperature fluctuations, please entrust them to an archive for better preservation, whilst requesting a reproduction in return.

20/07/2026

Mir wënschen dem Corinne Schroeder an den Archives nationales de Luxembourg nëmmen dat Bescht a fréen eis weiderhinn op eng flott a konstruktiv Zesummenaarbecht!

🇱🇺 Nei Directrice vum Nationalarchiv
Mir freeën eis matzedeelen, dass d’Corinne Schroeder zukünfteg d’Direktioun vum Nationalarchiv wäert iwwerhuelen.

🇫🇷 Nouvelle directrice des Archives nationales
Nous avons le plaisir d’annoncer que Corinne Schroeder assurera prochainement la direction des Archives nationales.

Photos from Archives de la Ville de Luxembourg's post 17/07/2026

🇱🇺 Den Eed vun 1815

Den 8. Abrëll 1815, also e Mount nodeems den Napoléon vun der Insel Elba zréckkomm ass, preparéiert sech Lëtzebuerg op en neie Blocus vir. Fir en interne Verrot wärend enger Belagerung ze verhënneren, gett gefrot, dass d’Fransousen déi an der Stad wunnen, en Eed ofleeën a schwieren, dass se net mat Frankräich kommunizéieren, dass se Informatiounen déi se aus hirer aller Heemecht kréie weiderleeden an dass se den Alliéierten trei bleiwen. Mei wéi 200 Fraen a Männer vun de bal 9.000 Stater Awunner hunn ënnerschriwwen. Erkennt der puer Ënnerschrëften?

🇫🇷 Le serment de 1815

Le 8 avril 1815, alors que Napoléon est revenu de l’île d’Elbe depuis 1 mois, Luxembourg se prépare à soutenir un nouveau blocus. Par conséquent, et afin de prévenir une trahison interne durant un siège, on exige des Français domiciliés dans la ville le serment de ne pas communiquer avec la France, de rapporter les informations reçues de leur pays d’origine et d’être fidèles aux puissances alliées contre Napoléon. On compte un peu plus de 200 signataires, hommes et femmes, de ce serment, sur environ 9000 habitants. En reconnaîtrez-vous certains ?

🇬🇧 The Oath of 1815

On 8 April 1815, one month after Napoleon’s return from Elba, Luxembourg was preparing to face a new blockade. Consequently, and in order to prevent internal treachery during a siege, French nationals residing in the city were required to swear an oath not to communicate with France, to report any information received from their country of origin, and to remain loyal to the powers allied against Napoleon. There are over 200 signatories – both men and women – to this oath, out of a population of around 9,000. Will you recognise any of them?
🇱🇺 🇱🇺

Photos from Archives de la Ville de Luxembourg's post 10/07/2026

🇱🇺 1814 - d'Suspensioun vum Buergermeeschter

Am Mäerz 1814, ass d'Stad Lëtzebuerg, nom Réckzuch vun den napoleoneschen Truppe, engem Blocus ausgesat. De franséische Festungskommandant Louis Antoine de Vimeux reprochéiert dem Buergermeeschter Charles de Tornaco, dass hien sech den Uerdere widdersetzt, Villes verhënnert oder erschwéiert an dass seng Fra an der Ëffentlechkeet deplacéiert Äusserunge géif maachen.
Dobäi kënnt nach d'Rumeur, dass en eng schrëftlech Note vun ausserhalb vun der Festung vu sengem Schwoer krut. Nach mei problematesch ass, dass de Schwoer de preisesche Generol Hans Ernst Karl von Zieten ass. Den Tornaco gëtt suspendéiert an säin Adjoint, de Bonaventure Dutreux-Boch iwwerhëlt de Posten.

🇫🇷 1814 – Suspension du maire

En mars 1814, alors que la Ville de Luxembourg est sous blocus après le recul des troupes napoléoniennes face aux armées alliées, le baron français de Vimeux, commandant de la forteresse, reproche au maire Charles de Tornaco son « mauvais esprit », son « insouciance », plusieurs entraves concernant l’approvisionnement, ainsi que des propos jugés inconvenants tenus publiquement par son épouse. Il évoque également une note écrite que le maire aurait reçue de son beau-frère, situé hors de la forteresse malgré le blocus et qui n’est autre que le général prussien Hans Ernst Karl von Zieten. De Tornaco est suspendu de ses fonctions, son adjoint, Bonaventure Dutreux-Boch assure l’intérim.

🇬🇧 1814 – Suspension of the mayor

In March 1814, whilst the City of Luxembourg was under siege following the retreat of Napoleon’s troops, the French Baron de Vimeux, commander of the fortress, criticised the mayor, Charles de Tornaco, for his ‘bad attitude’, his ‘carelessness’, several obstacles to the supply of provisions, as well as remarks deemed inappropriate made in public by his wife. He also mentions a written note that the mayor is said to have received from his brother-in-law, who was outside the fortress despite the blockade and who was none other than the Prussian general Hans Ernst Karl von Zieten. De Tornaco was temporarily suspended from his duties.

🇱🇺

Photos from Archives de la Ville de Luxembourg's post 03/07/2026

🇱🇺 Waasserrestriktiounen am Summer

Um Enn vum 19. Joerhonnert war d’Uewerstad vu Lëtzebuerg haaptsächlech mat Quellewaasser versuergt, dat an e Reservoir gepompelt gouf. Bei grousser Hëtz oder munchen Dréchenzäiten am Summer, konnt net méi genuch Waasser an de Reservoir gepompelt ginn, fir d’Bedierfnisser vun der Bevëlkerung ze decken. Parallel entstoung och oft eng Brandgefor. Dowéinst misst an esou Situatiounen den Zougang zum Waasser fir d’Bewunner op zwou Stonne pro Dag begrenzt ginn, fir eng Reserv an Noutfäll ze hunn.

🇫🇷 Les restrictions d’eau estivales

À la fin du XIXe siècle, la ville-haute de Luxembourg est principalement approvisionnée en eau par l’adduction d’eau de source vers un réservoir. Avec la chaleur, et parfois la sécheresse, de certains étés, la source se tarit et la pompe ne parvient plus à acheminer suffisamment d’eau dans le réservoir pour couvrir les besoins de la population et des artisans. Parallèlement, le risque d’incendie augmente. Il faut alors limiter l’accès à l’eau des habitants à deux heures par jour pour les besoins domestiques, afin de pouvoir conserver une réserve en cas d’urgence.

🇬🇧 Summer Water Restrictions

At the end of the 19th century, the Upper Town of Luxembourg was primarily supplied with water through a pipeline that transported spring water to a reservoir. During hot weather, and sometimes droughts in certain summers, the spring would dry up, and the pump could no longer deliver enough water to the reservoir to meet the needs of the population and artisans. At the same time, the risk of fire increased. As a result, access to water for residents had to be limited to two hours a day for domestic use, in order to maintain a reserve in case of emergency.

🇱🇺 🇱🇺

26/06/2026

🇱🇺 E Kallekbroch a Kallekiewen bei der Place de France?

Am Joer 1869 freet de Nicolas Leclerc fir kënnen dräi Kallekiewen beim "Rodenkreutz" ze bedreiwen. Hei kräizen sech de Wee deen op Lonkech féiert mam Wee deen op de Geesseknäppchen eropgeet. Den Hollerecher Gemengerot gëtt him dat Recht, ënnert der Konditioun, dass d'Iewe méi wéi 6 Meter vun den zwee Weeër fort gebaut solle ginn.
Dës Aktivitéit ronderëm de Kallek, deen ënnert anerem beim Bau benotzt gouf, geet fir d'Stad schonn op d'Mëttelalter zréck. Speider, an den 18. an 19. Joerhonnerte gesäit een op Pläng an aneren Dokumenter aus dem Archiv, dass zumools ronderëm Märel Kaulen an Iewe bedriwwe goufen, wat och an der Toponymie seng Spueren hannerlooss huet.

🇫🇷 Des carrières de calcaire et des fours à chaux à la Place de France?
En 1869, Nicolas Leclerc demande l’autorisation d’exploiter trois fours à chaux près du "Rodenkreutz". C’est là que se croisent le chemin qui mène à Longwy avec celui qui monte vers le "Geesseknäppchen". Le conseil communal de Hollerich lui accorde ce droit, à la condition que les fours soient construits à plus de 6 mètres des deux chemins.
Cette activité liée à la chaux, utilisée notamment dans la construction, remonte pour la Ville de Luxembourg au Moyen Âge. Plus t**d, aux XVIIIe et XIXe siècles, des plans montrent que surtout autour de Merl, des fours et des carrières étaient exploités, ce qui a laissé des traces dans la toponymie.

🇬🇧 Limestone quarries and lime kilns at Place de France?
In 1869, Nicolas Leclerc requested permission to operate three lime kilns near "Rodenkreutz." This is where the road leading to Longwy intersects with the one ascending toward "Geesseknäppchen". The Hollerich municipal council granted him this right, on the condition that the kilns be built more than 6 meters away from both roads.
This lime-related activity, used notably in construction, dates back to the Middle Ages for the City of Luxembourg. Later, for the 18th and 19th centuries, maps show that, especially around Merl, kilns and quarries were operated, leaving traces in the local toponymy.

Photos from Archives de la Ville de Luxembourg's post 19/06/2026

🇱🇺 Keen wëll e "Garnisaire" doheem hunn!

Steieren asammele war nach ni eng einfach Affär, bei ze vill Ret**de, gouf et fréier de Garnisaire. Wann een ze laang gebraucht huet fir seng Kontributiounen ze bezuelen, konnt d'Administratioun engem e Garnisaire Heem schécken, also eng Persoun déi ee bei sech ophuele, logéieren a verfleege misst, an dat net bis dass een bezuelt hätt, mee dei friem Persoun konnt deelweis bis zu 8 Deeg nom bezuele vun der Schold bleiwen. Am Extrait hei drënner aus dem Joer VI (1797) gesäit een, wéi de Receveur général esouguer engem Steierandreiwer dréit, him eng 20 Garnisairen Heem ze schécken, fir dass hien seng agedriwwen Zommen iwwergëtt.

🇫🇷 Gare aux garnisaires !

Les levées d’impôts se font parfois difficilement. Les arriérés s’étendent souvent sur plusieurs années et sont difficilement recouvrables. Afin de motiver les ret**dataires à s’acquitter de leurs contributions, l’administration leur envoie donc des garnisaires, c’est-à-dire des personnes qui s’installent chez eux et qu’ils doivent entretenir jusque huit jours après le paiement de la dette. Dans l’extrait du registre aux délibération de l’an VI (1797), on voit que le receveur général menace d’envoyer « une vingtaine d’hommes » chez le collecteur de la municipalité pour presser la levée de la contribution.

🇬🇧 Beware of the "garnisaires"!

Collecting taxes can sometimes be difficult. Arrears often stretch back several years and are hard to recover. To encourage late payers to settle their debts, the authorities send them "garnisaires" – people who move into their homes and whom they must support for up to eight days after the debt has been paid. In the extract from the minutes of the Year VI (1797), we see that the collector-general threatens to send ‘about twenty men’ to the municipal tax collector’s house to press for the collection of the tax.

Photos from Archives de la Ville de Luxembourg's post 19/06/2026

🇱🇺 All Joer, fir d'International Archives Week Challenge presentéieren sech 26 europäesch Archiven unhand vun engem Dokument. Dëst Joer war de Sujet "7", mat dem d'Stad Lëtzebuerg, wéi der an eiser Kontributioun kënnt liesen, vill kann ufänken.

🇬🇧 This year, for the International Archives Week challenge, 26 European archives took part by submitting a document. The theme was ‘7’, a subject on which the City of Luxembourg, as you can read in our contribution, has a great deal to say.

🇫🇷 Cette année, pour le défi de la Semaine internationale des archives, 26 archives européennes se sont présentées à l'aide d'un document. Le thème était « 7 », un sujet sur lequel la Ville de Luxembourg, comme vous pouvez le lire dans notre contribution, a beaucoup à dire.

Stadsarchief Ieper Státní okresní archiv Cheb
Rahvusarhiiv Stadt- und Stiftsarchiv Aschaffenburg Γενικά Αρχεία του Κράτους - ΓΑΚ Magyar Nemzeti Levéltár/National Archives of Hungary
Waterford City and County Archive Archivio di Stato di Gorizia Latvijas Nacionālais arhīvs Archiwum Państwowe w Warszawie Arquivo Distrital do PortoZgodovinski arhiv Celje

Photos from VLA - Veräin vun de Lëtzebuerger Archivisten asbl's post 12/06/2026
Vous voulez que votre entreprise soit Salon De Beauté la plus cotée à Luxembourg ?
Cliquez ici pour réclamer votre Listage Commercial.

Téléphone

Adresse


42, Place Guillaume II
Luxembourg
L-2090