Dr. Abdul Haq Faiq

بیایید که یک متن جناب سعیدی صاحب که دوباره باز نشر کرده مدت چند دقیقه صرف ان‌کنیم و به‌معلومات خویش در مورد خط دیورند اضافه نماییم.

https://www.facebook.com/share/1BTsUr9m55/?mibextid=wwXIfr

با سلام و درود!
نوشته ای ذیل را که تحت این عنوان
( جهات حقوقی و تاریخی خط دیورند بر وفق قوانین مطروحه بین المللی:) می‌خوانید من در حدود 20 یا 25 سال قبل نوشته بودم، حالا که استاد محمد محقق زخم خونین دیورند را تازه کرده است خواستم یکبار دیگر این نوشته را با شما شریک بسازم. گرچه این نوشته ی من خیلی طویل است دوستانیکه علاقمند اند بخوانند در غیر آن خود را زحمت ندهند.
از چندی به اين سو در بارۀ توافقنامه استراتیژیک بین افغانستان و پاکستان از طریق رسانه ها حرف های زیادی شنیده می شود به خصوص در مورد واگذاری خط دیورند از طرف افغانستان به پاکستان. روی این اصل خواستم در مورد تاریخ و پیشینه خط دیورند چیزی بنویسم، چنانچه اکثریت آگاهان و مؤرخین امور سیاسی، افغانستان را از لحاظ موقعیت ژیوپولتیک آن به نام های گذرگاه جهان گشایان، جاده ابریشم و دروازه هند می نامند که در شرایط مشخص زمانی از اهمیت خاص و در خور تعمق بر خور دار بوده و همین اکنون نیز دارای اهمیت خاص باستانی خویش مي باشد. در نیمه قرن نزدهم میلادی بنابر موقعیت خاصی که میان امپراطوری های بزرگ وقت یعنی روسیه تزاری و بريتانیای کبیر داشت، روسیه تزاری از سمت شمـال و بريتانیای کبیر از طرف جنوب به سرحدات افغاستان در میان دو ابر قدرت جهانی موقف مشخص و استثنائی را بخود احراز نمود که این وضعیت حساس و غیر عادی موجب مسابقه و نزاع سیاسی منطقوی میان روسیه تزاری و بريتانیای کبیر گردید. روی همین علل و فکتور ها علمای جهان سیاست اصطلاح ژیوپولتیک را در مورد سرزمین افغان ها در تحلیل های سیاسی و پژوهشی خویش مورد استفاده قرار داد که اکنون نیز آگاهان امور سیاسی این افاده را به ارتباط خطۀ مرخیز افغان ها همواره مورد استفاده قراد می دهند. با انکشافات اوضاع جدید و شکل گیريی که در سطح ملی و جهانی پی یکی دیگر به وقوع پیوست. قدرت های بزرگ جهانی که در شمـال و جنوب کشور قرار داشت حوادث و رویداد ها را طوری شکل دادند که افغانستان در بازی های بزرگ سیاست های استعماری آن در هم پیچید که موجودیت افغانستان را منحیث یک کشوري که دارای ابعاد حقوقی خویش باشد تحت فشار ها و چالش های جدی قرار داد.

بريتانیای کبیر بنابر هراسی که از پیشروی روسیه تزاری در آسیای میانه که به شدت تام ادامه داشت در سال های 1839 و 1878 بالای سرزمین افغان ها تاخت و تاز نظامی نمود که با مقاومت های بی مانند و چشمگیر افغان ها مواجه و با شکست های مضحک راه عقبی خویش را توأم باتلفات جانی و مـالی در پیش گرفت. با وجود این همه حوادث و نبرد های خونین که در میان افغان ها و قوت های نظامی بريتانیا به وقوع پیوست، انگلیس ها با بکار برد شیوه های مملو از خدعه و نیرنگ خاص استعماری زعمای افغانی را با انعقاد قرار داد های سیاسی و غیره مجبور ساخت تا اهداف توسعه طلبانه و هژمونی خویش را بالای آن تحمیل نمایند، به گونۀ مثال:
در سال 1873 انگلیس ها اختیارات سیاست خارجی افغانستان را در ضمن توافقنامه گندمک از سردار محمد یعقوب خان به دست آورده از آن خود کردند که این حالت روسیه تزاری را نیز تحریک و در نتیجه آن قسمتی از واخان و بعداً پنجده را متصرف گردید. به سلسله همین مداخلات پی در پی ابر قدرت هايی که در شمـال و جنوب سرزمین افغانها قرار داشت انگلیس ها بار دیگر بنا بر خصلت های استعماری خویش آرام نه نشسته و در سال 1893 خط منحوس و غیر قابل قبول را در زمان حکومت امیر عبدالرحمن خان بالای افغان ها تحمیل نمود.

خط دیورند توسط (سرماتیمه دیورند) مشاور ارشد امور خارجی هند برتانوی به طول 1700 میل از شمـال شرق الی جنوب غرب افغانستان که با سرحد ایران منتهی می گردید بالای افغانها تحمیل و علامه گذاری نمود. با تحمیل این خط قبایل پشتون و بلوچ که در دو جانب خط طور عنعنوی امرار حیات می نمودند از هم جدا ساخت که در واقعیت امر یک عمل غاصبانه را انجام داد که تا همین اکنون لاینحل باقی مانده است و این نزاع سرحدی باعث آن گردید تا روابط میان افغانستان و پاکستان که بعد از خروج نیرو های برتانوی از شبه قاره هند در صحنه سیاسی بطور غیر مترقبه حضور یافت و بعداً در کشور های مشترک المنافع تحت قیمومیت بريتانیا زنده گی سیاسی خویش را آغاز نمود تحت تأثیر جدی قرار داده است که با یقین کامل می توان گفت تا زمانی که این معضله سرحدی از لحاظ حقوقی با نظرداشت قوانین بین الدول حل و فصل نگردد تأمین روابط حقیقی و گسترده توأم با حصول اطمینان متقابل امریست دشوار و غیر قابل قبول که راه های حل آن باید با تعمق بیشتر جستجو گردد زیرا بدون حل حقیقی آن تحکیم روابط دو کشور همسایه با هیچ صورت نمی تواند تحقق پذیرد و این حالت که از آن 119 سال سپری می گردد در آینده نیز پایدار باقی خواهد ماند که پیامد های غیر قابل پیشبینی و ناگوار را در قبال داشته و به مثابه یک زخم خونین در پیکر افغانستان که تاریخ پنج هزار ساله شان و عظمت خویش را پشت سر گذاشته است باقی خواهد ماند که قلب هر افغان واقعی و وطن دوست را همواره جریحه دار خواهند ساخت.
انگلیس ها در مورد خط دیورند استدلال می نمودند که عبدالرحمن خان قبایل این مناطق را علیه آنها تحریک می نمودند، بناءََ انگلیس ها مجبور گردیدند تا خط دیورند را میان قبایل از چترال آغاز و الی بولان بلوچستان تمدید و علامه گذاری نمایند که انگلیس ها این ساحه را ساحه نفوذ یا Share of Influence خویش می دانستند.
علی محمد یکی از مؤرخین نام آور افغانی می نویسد که خط دیورند بالای امیر عبدالرحمن خان از راه توسل به زور که یک سیاست عنعنوی انگلیس را تشکیل می داد تحمیل گردیده است زیرا زمانی که امیرعبدالرحمن خان نقشه خط متذکره را از هند برتانوی مطالبه نمود، موصوف بعد از مشاهده آن در حیرت فرورفت و دید که مناطق قبایل پشتون و بلوچ دو نصف گردیده که یک نصف آن بطرف انگلیس ها شناسائی گردیده است. نویسنده امریکائی ( آرنولد فلچر ) در یکی از آثار خویش می نویسد که ( سرویلیم بارتن ) یکی از مشاورین ارشد هند برتانوی در امور قبایلی نیز از خاطرات خویش تحریر میدارد که قبل از تحمیل خط دیورند مناطق متذکره بیش از 150 سال قبل تحت تصرف شاهان افغانی و جزء قلمرو آن شمرده می شد، زیرا ساکنین این مناطق از لحاظ خصوصیت های لسانی، مذهبی و نژادی با هم وجه مشترک و جدا ناپذیر داشته که در حقیقت امر تحمیل این جدائی توسط انگلیس ها به مثابه پنهان نمودن آفتاب با دو انگشت است که هیچگاه امکان پذیر نیست. خط دیورند که طول مجموعی آن 1700 میل را احتوا می نماید. صرف 300 میل آن طور فنی و تخنیکی توسط هیأت توظیف شده تحت ریاست (ماتیم دیورند ) سروی گردیده است که ساحه متباقی آن بدون سروی فنی و تخنیکی در نقشه خود ساخته انگلیس ها علامه گذاری گردیده است. به منظور ایضاح مطلب باید گفت که هیأت معیتی ماتیم دیورند قبایل مناطق را در اغفال قرار داده و هیچگاه از سروی قسمی و هدف آن قبایل را در عدم آگاهی قرار داده است که بعد از استقرار پایگاه های نظامی در امتداد خط دیورند مردم قبایل از اهداف غاصبانه و توسعه جویانه انگلیس ها اطلاع یافت که همزمان به آن انگلیس ها از سیاست سنتی خویش ( تفرقه بینداز و حکومت کن ) استفاده وسیع بعمل آورد.

از چگونگی ایجاد خط دیورند و پس منظر کوتاه آن ایجاب می نماید تا ابعاد قانونی و حقوقی آنرا مورد بحث و بررسی قرار دهیم که اینک به شرح ذیل به بررسی آن پرداخته می شود:
1- آیا این صرف یک خط بوده و یا سرحد قابل قبول توسط طرفین (افغانستان و هند برتانوی ) ؟
2- آیا بعد از فروپاشی امپراطوری بريتانیای کبیر و آزادی شبه قاره هند در سال 1947 موافقتنامه سال 1893 مبنی بر تحمیل خط دیورند از جانب انگلیس ها از میان رفت و یا بطور میراثی با کشور تازه حضور یافته در صحنه سیاسی جهان یعنی پاکستان تعلق گرفته می تواند یا خیر ؟
3- با خط دیورند محض قرار داد یاAgreement گفته شده نه (معاهده) زیرا هر دو جانب از حیثیت حقوقی متساوی الحقوق نبوده و معاهده از جانب طرفین عقد می گردد که دارای حقوق مساوی و یکسان باشد.
4- حالا که از امضا خط دیورند 119 سال میگذرد و در این مدت تجدید نگردیده از نگاه حقوقی تابع زمان قرار گرفته یا خیر؟
5- در حالی که مردم افغانستان تا پل اتک را مربوط خاک خود می دانند چرا دولت افغانستان در پشاور و کویته نماینده گی سیاسی دارد؟
6- در ولایت کنر از آنطرف خط دیورند راکت پرانی صورت میگیرد اما سخنگویان حکومت اینطور صحبت می کنند که از خاک پاکستان راکت ها به کنر فرود آمده.
7- چرا وزيران کابینه و مقامات عالی رتبه دولت در رفت و آمد در پشاور از پاکستان ویزه می گیرند . حالا بر می گردیم به مطلب دیگر:
الف: در قرار داد( Agreement ) دیورند محض از خط نام برده شده در حالیکه انگلیس ها در سال 1873 سرحد سیستان را با ایران تحت سرپرستی ( سرگولد سمیت ) منحیث سرحد پذیرفته و بعداً در قراري داد که توسط ( مکمهان ) با جانب ایران در مورد تعیين سرحد و مسأله آب هلمند عقد گردید و همچنان قرار داد های مناطق ذوالفقار و واخان با جانب روسیه تزاری برای افغانستان که از اختیارات سیاست خارجی توسط انگلیس ها بر وفق قرار داد سال 1873 در زمان سردار محمد یعقوب خان صورت گرفته بود، عقد نمود از جمله پردازی ( سرحد ) حرف به میان آمده است نه خط ! در حالیکه انگلیس ها در مورد تثبیت سرحدات از تجارب و امکانات کافی بر خور دار بودند به عوض ( سرحد ) از کلمه و مفهوم (خط) در قرار داد دیورند استفاده بعمل آورده و آنرا با جانب افغانی به امضا رسانده است در صورتیکه مفاهیم (خط و سرحد) از هم تعبیر جداگانه را مورد توضیح قرار می دهند. پس از خاطرات امیر عبدالرحمن خان که در اثر خویش تحت عنوان ( خاطرات امیر عبدالرحمن خان ) نگاشته است چنین بر می آید که جانب انگلیس ها خواهان آن بودند تا با تثبیت خط دیورند ( ساحه نفوذ ) خویش را با جانب افغانی در زمان امپراطوری خویش شناسائی نماید و بس ! اینک روابط میان افغانستان و بريتانیا در سال 1921 منتج با تاََُ مین روابط دپلوماتیکی گردید هرگز به معنی آن نیست که گویا خط دیورند منحیث سرحد میان افغانستان و هند برتانوی پذیرفته شد که به هیچصورت تأمین روابط دپلوماتیکی با منازعات سرحدی هیچ ربط قانونی ندارد. در جهان کنونی کشور های متعددی وجود دارند که با وصف شناسائی رسمی متقابل تنازعات ارضی و سرحدی نیز در میان آنها موجود است یادگونه مثال از کشور های هند وچین، روسیه و چین، جاپان و روسیه، ایران و بحرين و غیره نام برد. پس بريتانیا حق ندارد که این قرار داد را باکشور سومی یعنی پاکستان که از بطن هند بر بنیاد مذهب مجزا گردیده است بعد از ایجاد آن یعنی از سال 1947 به بعد به پاکستان طور میراثی واگذار شود. بلکه این معضله می تواند از جانب هند برتانوی با کشور هند که در واقعیت امر جاگزین هند برتانوی می باشد واگذار گردد نه برای پاکستان که صرف به اساسات مذهبی در سال 1947 منحیث یک کشور جداگانه طور تصادفی در نقشه سیاسی جهان حضور یافت.

ب: بعد از فروپاشی حکومت انگلیس ها در هند برتانوی که یک رویداد عظیم در جنبش رهائی بخش خلق ها در شبه قاره هند به شمار می رود قرار خط دیورند به هیچ صورت به پاکستان مربوط شده نمی تواند زیرا از لحاظ حقوقی به وارث هند بر تانوی یعنی هند کنونی تعلق گرفته می تواند پس که از لحاظ موقعیت جغرافیائی و پهنای ارضی آن می تواند چنین وراثت را بر دوش گیرد، بعد از پایان جنگ سرد و فروپاشی اتحاد شوروی سابق همه مسايل مربوط به سیاست خارجی اتحاد شوروی به روسیه فدراتیف تعلق گرفت و همچنان سیاست خارجی آلمان شرق بعد از انهدام دیوار برلین به آلمان غرب تعلق گرفت و هکذا ادغام یمن جنوبی در یمن شمـالی نیز می توان بر همین منوال مورد بحث و بررسی قرار داد. عبدالرحمن پژواک مؤلف کتاب تحت نام پشتونستان می نویسد:
ٌ ادغام مناطق مورد نظر در قلمرو پاکستان محض به رضا و رغبت و تصمیم ساکنین مناطق مطلوبه ارتباط می گیرد نه اين که با خط تحمیلی دیورند اکتفاَُ نماید و آنهم از لحاظ حقوقی چنین مفهوم را افاده نمی نماید.ً
بعد از فروپاشی هند برتانوی قرار داد خط دیورند منحیث وراثت به پاکستان به هیچ صورت مرتبط نمی گردد و از سوی دیگر منابع حقوقی بريتانیا نیز به قرار داد خط دیورند از دید حقوقی و بین المللی می نگرند.
هکذا در خصوص خط دیورند تمام حکومات قبلی افغانستان به یک عقیده واحد آنرا بکلی رد نموده است و از حیثیت قانونی بی بهره و غیر مجاز خوانده است عليرغم این همه حقایق که فوقاً باز گو گردید قرار داد دیورند در قرن بیستم میان افغانستان و پاکستان با یک منازعه تاریخی بزرگ مبدل گردیده است که سر انجام با مسأله پشتونستان قد علم نموده و باعث تیره گی روابط ناگسستنی خویش را کماکان تحکیم بخشیده و بعضی قبایل امتداد خط دیورند نیز به آن وقعی نمی گذارد و آنرا فاقد اعتبار حقوقی و قانونی می پندارد.
اين که وزیر خارجه پاکستان خانم حنا ربانی کهر طی سفر اخیرش به امریکا در ضمن ملاقات با خانم کلنتن وزیر امور خارجه امریکا موضوع سرحدات دو کشور را به منظور منع عبور و مرور دهشت افگنان و تروریستان پیشنهاد نمود در حقیقت منجر به تشدید بحران در منطقه و به خصوص تیره ساختن روابط میان افغانستان و پاکستان گردید و از جانب دیگر باعث برانگیختن خشم و غضب مردمان مناطق قبایلی که در امتداد خط دیورند قرار دارند با وجود اين که اعلامیه هاي مکرر وزارت های امور خارجه و داخله جمهوری اسلامي افغانستان در ارتباط با راکت پرانی های اخیر از طرف پاکستان و اظهارات مسؤولان دولت افغانستان در ملل متحد پی این همه فکتور ها مبین این حقیقت است که مردم غیور و آزادی پرور افغانستان هیچگاه خط دیورند را منحیث سرحد نه پذیرفته بلکه به داعیه بر حق خویش در جهت تحقق آن که منجر به استرداد مناطق غصب شده توسط انگلیس ها در نیمه قرن نزدهم میلادی که اکنون تحث تسلط پاکستان قرار دارد می باشد.
ما معتقدیم که نقش اساسی را در خصوص حل معضله سازمان ملل متحد و کشور های بريتانیا و جمهوری هند کنونی بر طبق موازین بین المللی ایفا خواهند نمود تا با این منازعه راه حل مسالمت اخیر و قابل قبول را جستجو و به آن نقطه پایان گذاشته باعث عدم استحکام صلح و ثبات در منطقه و جهان نگردد.
باور کامل داریم که مقامات ذیصلاح و ذیربط جمهوری اسلامی افغانستان حساسیت مسأله بیش از هر وقت دیگر بخوبی درک نموده است و برای حل این منازعه سرحدی که مدت 119 سال منحیث یک مسأله بغرنج و پرتنش با انگلیس ها مدت 64 سال با پاکستان کنونی قرار داشت راه حل منطقی با نظر داشت ابعاد گسترده تاریخی و حقوقی آن جستجو گردد.
پارلمان افغانستان می توان نقش اساسی و کلیدی خویش را به مثابه مظهر اراده واقعی مردم و ملت آزادیخواه و پرغرور مان ایفا نماید. به باور نویسنده، تا زمانی که معضله خط مرزی بین پاکستان و افغانستان حل و فصل نشده باشد امضا توافقنامه استراتیژیک بین این دو کشور نه مفهوم حقوقی دارد و نه مطابق با منافع ملی افغانستان است.
احمد سعیدی

که څه هم د سفارتي/ډیپلوماټیکو اوصولو خلاف کار به وي، چی دوی د هرقانون خلاف بمباری او ملکی خلک وژنی نو خو پکار ده چې د پاکستان سفیر لاس تړلی ننګرهار ته وېوړل شي ورته ووایي چې دلته مو څوک ویشتلې!؟
له همدې ځایه پرې خبري کانفرانس ورکړل شي او ووایي چې ټول تلفات ملکي وګړي دي، مونږ هیڅ کوم نظامي مرکز نه ویشتی او نه یې هم هلته شتون درلود!
د دوی رسنیو غوبل جوړ کړی چې اووه د «ټيټيپي» مرکزونه مو ویشتلي!
ځواب یې باید په خپل سفیر ورکړل شي، چې نه مرکزونه شته او نه وو ټول مو ملکي وګړي په نښه کړې!
نور حساب کتاب به روسته کوو بیا😡

دا هیواد به تل ځلیږی لکه لمر په شنه آسمان 🇦🇫❤️

چې يې غږ د آزادۍ په جهان خپور کا
د امان هغې نارې ته مې سلام دی

سلامونه او مبارکیانی وړاندی کوم تاسو ټول د افغانستان اصیل بچیانوته له نن څخه ۱۰۶ کاله مخکې په همدې ورځ زمونږ پلرونه او اجداد له انګریزی پوځی ځواک او سیاستوال څخه د ګران افغانستان ازادي او استقلال اعلان او عملا تصمیمونه یی مستقل او بغیر د اثارت نه ونیول او د هغوی فداکاریانی او قربانی دګران افغانستان داستقلال او ازادی سبب شو .
نو اوس په مونږ باندی ددغی ورځی تجلیل او احترام لازمی ده ویاړلی ورځ ده او ویاړلی میاشت ده د استقلال ورځ مو مبارکه شه.

Happy Independence Day Afghaniatan 🇦🇫🇦🇫🇦🇫

ABN Pashto

BBC Pashto

په افغانستان کې د مهارتونو نوى دور!
په لومړي ځل، د افغانستان د کسبکارانو او مسلکي کسانو لپاره یو نوښتګر ډیجیټل پلیټفارم جوړ شو! کسب کار یو ځانګړی اپلیکیشن دی چې مسلکي، تجربه لرونکي، او ماهر کسبکاران تر یوه چتر لاندې راولي
که تاسو هم ځانګړی مهارت، کسب یا مسلک لرئ، نو دا ستاسو لپاره غوره موقع ده!
1: خپل حساب جوړ کړئ
2: خپل مهارتونه نندارې ته وړاندې کړئ
3: له کارفرمایانو او مشتریانو سره وصل شئ
4: د کار فرصتونه ترلاسه کړئ
کسب کار اپلیکیشن له پلې سټور څخه ډاونلوډ کړئ او د خپلو مهارتونو لپاره نوې دروازې پرانیزئ!
یادونه: په دې اپلیکیشن کې 9 کټګورۍ شاملې دي، چې له 500 څخه ډېر مختلف مسلکونه او کسبونه پکې ځای پر ځای شوي دي.
اوس ستاسو مهارتونه ارزښت لري، خپل فرصت مه ضایع کوئ!
د سمسونګ پلي سټور لينک

https://play.google.com/store/apps/details?id=com.mohammadnabihotak.kesabkar
د آيفون لپاره لينک

https://apps.apple.com/hu/app/kesab-kar/id6740160194

‎Kesab Kar

واخان افغانستان ته د سر حيثيت لري!☺️💪