Miss MatiLda

Marahil ay isa ito sa pinakamabigat at pinakamahihirap na tanong na kailanman ay maaaring itanong sa sinumang NAKARANAS NG PANG-AABUSO MULACSA ISANG TAONG MAY KATANGIANG NARCISSIST. Ang sagot dito ay hindi kailanman simple, hindi ito "OO" o "HINDI" lamang, at higit sa lahat, hindi ito pareho para sa bawat isa sa atin na dumaan sa ganitong uri ng pagdurusa.

Una sa lahat, mahalagang maunawaan muna kung ano ang ibig sabihin ng PAGPAPATAWAD sa ganitong sitwasyon—dahil madalas itong napagkakamalan ng marami. Ang PAGPAPATAWAD sa TAONG UMABUSO SA IYO ay HINDI PAGTANGGAP NA TAMA ANG KANYANG GINAWA, HINDI PAGLIMOT SA SAKIT NA IPINARANAS NIYA SA IYO, HINDI PAGBABALEWALA SA IYONG NARARAMDAMAN, at LALONG HINDI PAGPILIT SA IYONG SARILI NA BUMALIK SA KANYA o BIGYAN SIYA NG ISA PANG PAGKAKATAON NA SAKTAN KA. Higit sa lahat, HINDI ITO OBLIGASYON MONG GAWIN PARA SA KANYA—ito ay ISANG BAGAY NA GAGAWIN MO LAMANG PARA SA IYONG SARILI , PARA SA IYONG KAPAYAPAAN, AT PARA MAKALAYA KA MULA SA BIGAT NG GALIT, HINAGPIS, AT PAIT NA NAKATAGO SA IYONG PUSO.

Ang mga NARCISSIST na UMABUSO ay may kakaibang paraan ng PANANAKIT: nagsisimula sila sa labis na pagmamahal at paghanga upang makuha ang iyong tiwala, pagkatapos ay unti-unting babaguhin ang lahat—ISISISI SA IYO ANG LAHAT NG MALI, GAGAWIN KANG PARANG BALIW SA IYONG SARILING PANINGIN, aalisin ang iyong kumpyansa sa sarili, at gagamitin ang iyong kabutihan at pagmamahal laban sa iyo. Walang katapatan ang kanilang paghingi ng tawad kung sakaling humingi man sila—ito ay karaniwang paraan lamang upang muli kang makontrol at hindi ka umalis sa kanila. Dahil dito, hindi kataka-taka kung bakit napakahirap magpatawad, at kung bakit marami sa atin ang tumatagal ng mahabang panahon bago makapagpasya kung magpapatawad man o hindi.

Para sa iba, ang PAGPAPATAWAD ay dumarating paglipas ng mahabang panahon ng paghilom. Nangyayari ito kapag naiintindihan mo na na ang kanyang PANG-AABUSO ay hindi tungkol sa iyo—ito ay repleksyon ng kanyang sariling kakulangan, ng kanyang sariling sugat na hindi niya kayang harapin, at ng kanyang kawalan ng kakayahang makaramdam ng empatiya o pagpapahalaga sa ibang tao. Kapag napagtanto mo na na HINDI MO SIYA MABABAGO, at na ang paghawak sa galit ay parang paghawak sa mainit na uling na balak mong ihagis sa iba—habang ikaw mismo ang nasusunog—doon mo mararamdaman na ANG PAGPAPATAWAD AY ANG SUSI UPANG PALAYAIN ANG IYONG SARILI MULA SA KULUNGAN NG NAKARAAN. Ngunit TANDAAN: ang pagdating ng ganitong uri ng PAGPAPATAWAD ay walang takdang panahon. Maaaring tumagal ito ng ilang taon, at maaaring dumaan ka pa sa maraming yugto ng LUNGKOT, GALIT, at KALITUHAN bago mo ito maramdaman nang totoo.

Para naman sa iba, hindi pa dumarating ang PAGPAPATAWAD—o maaaring hindi na ito darating pa. At ayos lang iyon. Walang sinuman ang may karapatang magdikta sa iyo kung kailan o dapat ka bang magpatawad. Walang dapat magsabi sa iyo na "masama ka" o "hindi ka mabuting tao" kung hindi mo kayang magpatawad sa taong sadyang sumira sa iyo. Ang iyong damdamin ay wasto, at ang iyong hangganan ay nararapat igalang. Kung sa tingin mo ay ang pagpapanatili ng iyong galit ay nagbibigay sa iyo ng lakas upang manatiling ligtas at hindi na muling mapakinabangan, o kung sa tingin mo ay hindi pa sapat ang iyong paghilom upang magawang palayain ang pait, iyon ay iyong karapatan. Ang mahalaga ay hindi mo pinipilit ang iyong sarili na gawin ang isang bagay na hindi pa handa ang iyong puso at isipan.

Ako si JAKE DON na nagpapaalala na ang tanong na ito ay hindi tungkol sa kung ano ang nararapat para sa kanya—ang TAONG UMABUSO at WALANG PAKIRAMDAM SA IYONG PINAGDAANAN. Ito ay tungkol sa iyo, sa iyong kalusugang pangkaisipan at puso, at sa iyong paglalakbay patungo sa tunay na paghilom. KUNG NAPATAWAD MO NA SIYA, PAGPALAIN KA NITO AT NAWA’Y MAGDALA ITO NG GANAP NA KAPAYAPAAN SA IYONG BUHAY. KUNG HINDI PA, o KUNG HINDI MO BALAK MAGPATAWAD, AYOS LANG DIN—ANG MAHALAGA AY INAALAGAAN MO ANG IYONG SARILI, at UNTI-UNTI KANG BUMABANGON UPANG MAMUHAY NANG MALAYA, MASAYA, at BUO MULI. Ang iyong paggaling ang pinakamagandang gantimpala na maaari mong ibigay sa iyong sarili, at ang pinakamahusay na sagot sa lahat ng sakit na ipinaranas sa iyo.

📌 BABALA: Batas sa Pangongopya, Panghihiram, at Plagiarism sa Social Media (Pilipinas). Sa ilalim ng batas ng Pilipinas, bawal at may parusa ang pagkopya, paggaya, o pag-angkin ng gawa ng iba nang walang pahintulot — ito ay sakop ng Republic Act 8293 o Intellectual Property Code, kasama ang RA 10175 (Cybercrime Law) at RA 8792 (E-Commerce Act).

Doc Willie Ong, ibinahagi ang panibagong pagsubok ng kanilang pamilya.

Ibinunyag ni Doc Willie Ong na ang kanyang misis na si Dr. Anna Liza Ramoso-Ong ay na-diagnose na rin ng breast cancer.

Kasalukuyan itong sumasailalim sa chemotherapy bago ang nakatakdang mastectomy surgery, habang si Doc Willie naman ay nagpapatuloy sa kanyang gamutan laban sa stage 4 sarcoma. Sa kabila ng lahat, nananatili ang kanilang pananampalataya at pag-asa na malalampasan ang mga pagsubok na ito.

“Twelve sessions ng chemo, nakakaanim na siya kaya nakita n’yo, medyo nakakalbo na. Ang plano, after 12 weeks of chemo, surgery. So, mastectomy, tatanggalin ‘yung right breast niya,” pahayag ng sikat na doktor ukol sa pinagdaraanan ng misis.

Ito ang isa sa pinakamabigat na katotohanang kailangang matanggap ng sinumang nakaranas o kasalukuyang nakakaranas ng pakikitungo mula sa isang taong may UGALING NARCISSISTIC. Marami sa atin ang nagsisikap intindihin, magsakripisyo, o kahit magbago pa ng sarili para sana makita nilang mahalaga tayo, umaasang darating ang araw na maaawa sila, magsisisi, o madarama nilang nasasaktan tayo dahil sa kanila—at magbabago sila dahil doon. Ngunit ang mapait na katotohanan ay hindi ganoon ang kanilang nakikita, at hindi rin ganoon ang kanilang nararamdaman.

Hindi sila nasasaktan o nahihirapan dahil nakikita silang nagdurusa ka. Sa katunayan, kabaligtaran ito: KAKADARAMA SILA NG KASIYA-SIYANG PAKIRAMDAM KAPAG NAKIKITA KANG GANYAN. Ito ang tinatawag na SCHADENFREUDE o sa ating sinabi ay KASIYAHAN NA NAGMUMULA SA KAPAHAMAKAN o PAGDURUSA NG KAPWA. Bakit nga ba ganito ang nangyayari? Para sa isang NARCISSIST, ang halaga at kapangyarihan nila ay nasusukat sa kung gaano sila nakakapagpaimpluwensya at kung gaano ka nakadepende o naaapektuhan sa kanila. Kapag nakikita nilang iyong mundo ay magulo, iyong damdamin ay wasak, at ikaw ay naghahangad ng kanilang atensyon o pagpapahalaga—ito ang patunay para sa kanila na sila ang mas matindi, sila ang may KONTROL, at ikaw ay walang kakayahang mabuhay o maging maayos nang wala sila. ANG IYONG PAGKAWASAK AY NAGIGING PAMPALAKAS NG KANILANG MAHINANG PAGTINGIN SA SARILI; sa likod ng kanilang pagmamalaki ay isang pagkataong punong-puno ng kahinaan at takot, at tanging kapag ikaw ay nasa mas mababang kalagayan lamang nila nararamdamang sila ay sapat, magaling, at makapangyarihan.

Hindi ito simpleng kawalan ng pakiramdam lamang. Ito ay isang sadyang pagtingin na ang iyong sakit ay karapat-dapat, o kahit pa ito ay kanilang ipinagpapasalamat. Kapag ikaw ay lumuluha, nagtatanong kung ano ang iyong pagkukulang, o nagpapakumbaba para sa kanila—ito ay nagiging patunay sa kanilang maling paniniwala na ikaw ay nababagay lamang sa ganyang kalagayan habang sila ay karapat-dapat sa lahat ng paggalang at pagmamahal kahit gaano pa sila kasama kumilos. Hindi nila nakikita ang iyong pagkatao, ang iyong pagpapahalaga, o ang lahat ng iyong ibinigay para sa kanila. Ang nakikita lamang nila ay kung ano ang magagawa mo para sa kanilang sariling kapakinabangan—at kasama na rito ang pagiging dahilan ng iyong pagdurusa para lamang mapataas ang kanilang sariling pakiramdam.

Ako si JAKE DON na nagpapaalala na
ang pinakamahalagang matutunan dito ay ito: ANG IYING PAGDURUSA AY HINDI MAGIGING DAAN UPANG SILA AY MAGBAGO, MAGKATOON NG AWA, o MAGMAHAL NG TOTOO. Hindi ito kakulangan sa iyong pagpapakita ng damdamin o pagpapakumbaba—ito ay ganap na kakulangan sa kanilang kakayahang umunawa at magmalasakit sa iba. Kung patuloy mong ipapakita na ikaw ay winawasak ng kanilang ginagawa, lalo lamang silang lalong magiging MAPAGMATAAS at lalo lamang nilang itutuloy ang ganyang pakikitungo. Ito ang dahilan kung bakit ang pag-alis, ang pagbawi ng iyong halaga mula sa kanilang mga kamay, at ang pagbangon kahit gaano pa ito kahirap—ay ang pinakamalakas na sagot at pinakamalaking pagkabigo para sa kanila. Kapag hindi ka na nila makitang nagdurusa, kapag nakita nilang kaya mong maging masaya at buo nang wala sila—doon lamang mawawala ang pinagkukunan nila ng kanilang lakas at kasiyahan.

Huwag mong hayaang maging batayan ng iyong halaga ang kung paano ka nila tinatrato o kung ano ang nakakapagpasaya sa kanila. Ang iyong sakit ay tunay, ang iyong pagod ay makatarungan, ngunit huwag na huwag mong iisiping ito ay makakapagpabago ng kanilang kalooban. Ang tunay na tagumpay dito ay ang iyong pagpili na unahin ang iyong sarili, gamutin ang iyong mga sugat, at muling mabuhay nang may kapayapaan—bagay na hinding-hindi nila kailanman maibibigay, at hinding-hindi rin nila kailanman makakamtan.

📌 BABALA: Batas sa Pangongopya, Panghihiram, at Plagiarism sa Social Media (Pilipinas). Sa ilalim ng batas ng Pilipinas, bawal at may parusa ang pagkopya, paggaya, o pag-angkin ng gawa ng iba nang walang pahintulot — ito ay sakop ng Republic Act 8293 o Intellectual Property Code, kasama ang RA 10175 (Cybercrime Law) at RA 8792 (E-Commerce Act).

Lubos itong nakalulungkot at nakakagulat—dahil dapat ang PAMILYA ang ating kanlungan, pinagmumulan ng pag-unawa at walang-kondisyong pagmamahal. Ngunit para sa taong may malalim na NARCISSISTIKONG KATANGIAN o Narcissistic Personality Disorder, madalas ay kabaligtaran ito ang nangyayari: pati ang kanilang mga MAGULANG, KAPATID, ASAWA, SARILING MGA ANAK, o MALALAPIT NA KAMAG-ANAK AY NAGIGING PINAGMUMULAN NG GULO, PAGHIHIGPIT, at MATINDING GALIT. Hindi ito dahil wala silang alam na ito ay kanilang kadugo—kundi dahil sa kung paano gumagana ang kanilang isip, damdamin, at pananaw sa mundo.

🎴Ang pamilya ay nakikita nilang pagmamay-ari o "bahagi lamang ng kanilang sarili," hindi ibang tao

Sa isip ng isang NARCISSIST, wala silang malinaw na hangganan sa pagitan nila at ng kanilang pamilya. Itinuturing nila ang lahat ng ito bilang pagpapalawig ng kanilang pagkatao—parang gamit o bagay na dapat sumunod, magsilbi, at magpakita ng magandang imahe para sa kanila. Kapag ang isang KAPAMILYA ay may sariling opinyon, pangarap, o desisyon na hindi akma sa gusto nila, nararamdaman nilang ito ay direktang paglabag o pag-atake sa kanilang pagkatao. NAGAGALIT SILA hindi dahil may mali ang ginawa mo, kundi dahil "hindi ka na umaayon sa kung para saan ka nila inilaan." Sa ating kultura kung saan matindi ang halaga ng pagkakaisa ng pamilya, mas lalo nilang ginagamit ito na dahilan para magdikta: "Dahil PAMILYA kita, dapat ay ganito ka..."

🎴Ang kanilang pagtingin sa sarili ay marupok, at ang PAMILYA ang madalas na pinagmumula ng banta

Sa labas, maaari silang magmukhang MATAPANG, MAYABANG, NAPAKAHUSAY, o LAGING TAMA ang pananaw. Ngunit sa loob-loob nila ay may nakatagong matinding kahinaan: takot silang mapahiya, mapatunayang kulang sila, o hindi sapat. At sino ang pinakamalapit na nakakakita sa kanilang mga pagkukulang, nakaraang pagkakamali, o mahinang sandali? Walang iba kundi ang sarili nilang PAMILYA. Dahil alam ng PAMILYA ang kanilang tunay na kalikasan, ito ay nagiging banta sa kanilang itinatagong imahe. Kapag naramdaman nilang ikaw ay nakakita o nakapansin ng kanilang kahinaan, mauuna silang umatake, magalit, o siraan ka—upang ikaw ang magmukhang mali at sila ang manatiling nasa itaas. Ito ang tinatawag na NARCISSISTIC RAGE—hindi simpleng galit, kundi depensa ng kanilang sarili.

🎴Ang PAMILYA ay pangunahing pinagkukunan ng "pangangailangan nila ng pansin at pagsang-ayon"

Ang tawag dito ay NARC SUPPLY—ito ang paghanga, pagsunod, pagpapahalaga, at kahit pa ang takot o atensyon na nakukuha nila mula sa iba. Dahil ang PAMILYA ay laging nandiyan at may ugnayang hindi madaling putulin, ito ang pinakamadaling mapagkunan. Kapag hindi mo naibigay ang inaasahan nilang pagkilala, kapag ikaw ay naging matagumpay at mas lalo kang hinahangaan ng iba, o kapag ikaw ay nangangailangan naman ng tulong nila—nararamdaman nilang nawawalan sila ng pwesto o inuuna ka na kaysa sa kanila. NAGAGALIT SILA at NAKIKIPAG-AWAY upang maibalik ang pokus sa kanila, at mapasakop ka ulit sa kanilang kagustuhan. Sa atin, madalas pa nilang idinudulog ang utang na loob bilang sandata: "Ginawa ko ito at iyan para sa'yo, paano mo ako nasuklian ng ganito?" upang maparamdam mong laging may utang ka at wala kang karapatang tumutol.

🎴SILA AY LAGING NAKIKIPAGKUMPITENSYA—KAHIT SA SARILI NILANG KADUGO

Hindi nila naiintindihan ang tunay na kahulugan ng pagkakaisa ng PAMILYA. Para sa kanila, ang lahat ng bagay ay may ranggo: sino ang mas matalino, mas mayaman, mas iginagalang, mas mabuting MAGULANG o ANAK, at iba pa. Kahit sarili mong KAPATID o ANAK, kapag ikaw ay nagniningning o nakamit ang bagay na gusto rin nila, ito ay nagiging sanhi ng MATINDING P**T at PAGKAGALIT. HINDI SIPA MASAYA PARA SA TAGUMPAY NG IBA; sa halip, nararamdaman nilang nababawasan ang kanilang halaga. Kaya gagamitin nila ang PAGMAMALIIT, PAGHAHAMBING, o PAGPAPAHIYA UPANG IBABA KA at sila naman ang laging nakatataas. Madalas ding nagkakaroon ng pagpili ng paborito at pagtatakda ng tagapagdala ng sisi: may isang itinuturing nilang "GOLDEN CHILD" na laging tama, at isa namang "SCAPEGOAT CHILD" na laging may kasalanan ng lahat ng nangyayaring masama—ito ay para lamang hindi sila ang mapagbintangang may mali.

🎴WALA silang kakayahang makiramdam at tanggapin ang pagkakamali

Ang isa sa pinakamalaking katangian nito ay ang kakulangan ng tunay na pakikiramdam—hindi nila lubos na nauunawaan o pinahahalagahan ang iyong nararamdaman, pangangailangan, o karapatan. Kapag nagkaroon ng hindi pagkakaunawaan, hinding-hindi nila sasabihing "pasensya na, nagkamali ako." Sa halip, ikaw ang laging may kasalanan: ikaw ang masyadong sensitibo, ikaw ang hindi nakakaunawa, ikaw ang walang respeto, o ikaw ang nagpapasimula ng gulo. Ginagawa nila ito upang manatili silang walang bahid ng dungis sa kanilang sariling paningin. Dahil sanay tayo sa kulturang sinasabing "dapat ay nagkakaintindihan ang PAMILYA," mas madali nilang napapaniwala ang iba at pati ikaw na rin minsan ay nagtatanong kung ikaw ba talaga ang may kasalanan. Ito ay tinatawag na GASLIGHTING—pinagugulo nila ang iyong sariling paniniwala at katotohanan.

🎴Mas madali nilang KONTROLIN ang PAMILYA kaysa sa ibang tao

Dahil sa ating matibay na ugnayan at pagpapahalaga sa samahan, madalas tayong nagtitiis, nagpapatawad, at nagbibigay ng pangalawang pagkakataon nang paulit-ulit. Alam ito ng NARCISSIST—kaya mas lalo nilang ginagamit ito. Kapag nakikipag-away sila o nagpapakita ng p**t, ito ay para malaman nila kung hanggang saan ang iyong makakayang tiisin, at kung maaari pa nilang palawakin ang kanilang kapangyarihan sa iyong buhay. Kapag hindi ka agad lumalaban, iisipin nilang tama ang kanilang ginagawa. Kapag naman naglagay ka na ng hangganan, doon sila lalong MAGAGALIT at MAGPAPAKITA NG MATINDING P**T—dahil inaalis mo na ang kanilang karapatan na KONTROLIN ka.

Ako si JAKE DON na nagpapaalala na
ang pagiging layon ng GALIT o PAG-AAWAY ng isang NARCISSIST ay walang kinalaman sa kung gaano kabuti kang tao, kung gaano ka kasunurin, o kung ano ang iyong pagkakamali. Ito ay tungkol sa kanilang sariling labanan sa kanilang sarili, at ikaw ay nagiging saksi o napipilitang makilahok dito dahil ikaw ang pinakamalapit sa kanila. HINDI MO ITO MABABAGO sa pamamagitan ng mas higit na pagmamahal, pagsunod, o pagpapakita na ikaw ay sapat na—dahil ang problema ay nasa kanilang panloob na sistema ng pagtingin sa sarili at sa kapwa.

Ang mahalaga ay mapangalagaan mo ang iyong sariling kapayapaan, magkaroon ng malinaw na hangganan, at alamin na ang pagmamahal sa PAMILYA ay hindi nangangahulugang kailangan mong tiisin ang pang-aabuso at kawalan ng respeto. Kung kinakailangan, huwag matakot humingi ng tulong sa mga taong tunay na nakakaunawa o sa mga propesyonal na makakapagbigay ng tamang gabay.

📌 BABALA: Batas sa Pangongopya, Panghihiram, at Plagiarism sa Social Media (Pilipinas). Sa ilalim ng batas ng Pilipinas, bawal at may parusa ang pagkopya, paggaya, o pag-angkin ng gawa ng iba nang walang pahintulot — ito ay sakop ng Republic Act 8293 o Intellectual Property Code, kasama ang RA 10175 (Cybercrime Law) at RA 8792 (E-Commerce Act).

Napakalinaw makita ito—kahit anong mangyari, kahit gaano pa katagal ang panahon, kahit ilang beses mo pa silang kausapin, bigyan ng pagkakataon, o ipaintindi kung ano ang tama at mali—BUMABALIK at BUMABALIK PA RIN SILA SA PAREHONG UGALI, PAREHONG MGA DAHILAN NG SAKIT, at PAREHONG PARAAN NG PAGTRATO SA IYO. Parang umiikot lang sila sa isang bilog na hindi matapos-tapos, at ikaw naman ay parang nakakulong din sa ikot na iyon kasama nila, naghihintay ng pagbabago na kailanman ay hindi naman talaga darating. Maraming malalim na dahilan kung bakit ito nangyayari, at hindi ito dahil nagkukulang ka, o hindi sapat ang pagmamahal at pasensyang ibinigay mo—ito ay nakaukit na mismo sa kung paano gumagana ang kanilang pagkatao at isipan.

Ang kanilang pagkatao ay nabuo nang ganito. . .

Ang pagiging NARCISSIST ay hindi simpleng masamang ugali na pwedeng baguhin basta gusto lang nila. Ito ay isang uri ng PATTERN NG PAGKATAO na nabuo pa noong sila ay bata pa. Maaaring lumaki sila sa kapaligiran na sobra ang pagpuri sa kanila kahit wala naman silang ginagawa, o kaya naman ay laging pinaparamdam sa kanila na wala silang halaga kaya kinailangan nilang bumuo ng isang matibay na panlabas na anyo ng pagiging magaling, makapangyarihan, at higit sa lahat. Dahil dito, hindi na ito isang desisyon na ginagawa nila araw-araw—ito na ang naging pundasyon ng kanilang buong pagtingin sa sarili at sa mundo. Walang paraan para nila itong palitan nang hindi nila inaamin na may mali sa kanila, at ito mismo ang bagay na hinding-hindi nila kayang gawin.

HINDI NILA KAYANG TUMANGGAP NA SILA AY NAGKAMALI. . .

Sa isip ng isang NARCISSIST, ang pag-amin ng pagkakamali ay parang pagbagsak ng kanilang buong pagkatao. Kung aaminin nilang mali sila, o nasaktan ka nila, o hindi sila perpekto—parang nawawalan sila ng halaga. Kaya kahit anong ebidensya pa ang makita nila, kahit gaano pa malinaw ang nangyari, LAGING MAY IBANG SISISIHIN: IKAW, ANG SITWASYON, ANG IBANG TAO, o KAHIT ANG PANAHON PA. Kapag humupa na ang galit o ang sitwasyon, babalik sila sa dating pakikitungo, magpapakita ng kabutihan, magsisisi—PERO HINDI ITO TOTOONG PAGBABAGO. Ito ay paraan lang nila para makuha ulit ang iyong atensyon at pagtitiwala, at kapag nakuha na nila ito, BABALIK NA NAMAN ANG PAREHONG PAG-UUGALI. PAULIT-ULIT LANG dahil wala silang tinututunan mula sa mga nangyayari.

Kailangan nila laging ng atensyon at kapangyarihan. . .

Ang buong sistema ng NARCISSIST ay nakadepende sa kung ano ang nakukuha nila mula sa iba. Kailangan nila laging maramdaman na sila ang sentro ng lahat, na sila ang nasusunod, at hawak nila ang sitwasyon. Kapag maayos ang lahat at ikaw ay masaya at payapa, minsan ay pakiramdam nila ay nawawalan sila ng KONTROL o hindi sila sapat na napapansin. Kaya gagawa sila ng paraan—MAGPAPASIMULA NG AWAY, MAGHAHANAP NG MALI, MAGSASABI NG MASASAKIT NA SALITA—hanggang sa magulo ulit ang lahat at nakatutok ka na naman sa kanila. Kapag nakuha na nila ang reaksyon na gusto nila, maaari silang maging mabait ulit hanggang sa mawala na naman ang kanilang pakiramdam ng kahalagahan, at UULITIN NA NAMAN ANG CYCLE. Ito ang PAULIT-ULIT na mekanismo na nagpapanatili sa kanilang pakiramdam na sila ay makapangyarihan.

WALA silang kakayahang magpakita ng tunay na malalim na pagbabago. . .

Ang tunay na pagbabago ay nangangailangan ng TATLONG BAGAY: KAKAYAHANG MAKITA ANG SARILING PAGKAKAMALI, PAKIRAMDAM NG TUNAY NA PAGSISISI PARA SA SAKIT NA NAIDULOT, at PAGSISIKAP NA BAGUHIN ANG SARILI. Ang mga ito ay nakabatay sa EMPATIYA—ang kakayahang maramdaman kung ano ang nararamdaman ng iba. ITO MISMO ANG KAKAYAHANG KULANG o MAHINA SA NARCISSIST. Maaari silang mag-aral ng tamang mga salita, gayahin ang paraan ng pagpapakita ng pagmamahal, o magpanggap na nagbabago sila—pero ito ay parang pag-aayos lang ng pintura sa isang lumang bahay na sira na ang pundasyon. Sa labas ay mukhang maayos, pero kapag dumaan ulit ang hangin o bagyo, BABALIK ITO SA PAGIGING SIRA. Kaya kahit ilang beses mong sabihin na "MAGBAGO KA NAMAN," hindi nila ito magagawa dahil wala silang pundasyon kung saan ibabatay ang pagbabago.

Ako si JAKE DON na nagpapaalala na
ang PAULIT-ULIT NA GAWI NILA ay hindi pagsubok kung gaano ka katatag o kung gaano kalaki ang pagmamahal mo. Ito ay patunay lamang na hindi nila kayang ibigay ang kapayapaan, respeto, at katatagan na nararapat para sa iyo. Huwag mong isisi sa sarili mo kung bakit hindi ito tumitigil, o kung bakit parang hindi sapat ang lahat ng ginawa mo. Hindi ito tungkol sa kung ano ang kulang sa iyo—ito ay tungkol sa kung ano ang kulang sa kanila na hindi nila kayang punan, kahit anong ibigay mo pa. Kapag naintindihan mo na talagang PAULIT-ULIT LANG ITO AT WALANG PAGBABAGO NA DARATING, ito na ang iyong palatandaan na ikaw naman ang kailangan mong ilabas sa cycle na ito. Hindi mo na kailangang maghintay na magbago sila—ang pagbabagong kailangan ay magmumula sa iyo, na pipiliin mo na ang iyong sarili at ang iyong kapayapaan higit sa lahat.

Kung may gusto ka pa ring linawin o pag-usapan pa ito, nandito lang ako para makinig at sumagot sa iyo.

📌 BABALA: Batas sa Pangongopya, Panghihiram, at Plagiarism sa Social Media (Pilipinas). Sa ilalim ng batas ng Pilipinas, bawal at may parusa ang pagkopya, paggaya, o pag-angkin ng gawa ng iba nang walang pahintulot — ito ay sakop ng Republic Act 8293 o Intellectual Property Code, kasama ang RA 10175 (Cybercrime Law) at RA 8792 (E-Commerce Act).

Ang "MAANG-MAANGAN NA NARCISSIST" ay yung klase ng taong may matinding pagmamahal lang sa sarili, pero MAHILIG MAGKUNWARI na inosente, mabait, o walang malay—kahit halata namang sadyang ginagawa niyang MAKASAKIT o MANLAMANG ng kapwa. Ito yung madalas mahirap agapan kasi magaling silang magtakip ng tunay nilang ugali.

🎴Mga pangunahing ugali nila:

➖MAHILIG MAGKUNWARI na "hindi niya alam" o "nagkataon lang"

Kahit sinadya niyang ikapahamak ka, sasabihin niya:

"Hala ganun ba? Pasensya na ha, wala naman akong masamang intensyon"
"Hindi ko naman alam na magiging ganun kalaki epekto niyan sayo"

Pero ang totoo, pinagplanuhan niya yun para siya ang magmukhang tama, at ikaw ang magmukhang nagpapalaki ng isyu.

➖Ikaw pa ang ginagawang masama kapag nagsalita ka na

Kapag napuno ka na at sinabing mali ang ginawa niya, siya pa ang magagalit o magmumukhang biktima:

"Ang hihigpit mo naman mag-isip, ganyan ka ba talaga magbasa ng ugali ng iba?"
"Ako pa ang nagmumukhang masama kahit nagpapakabait naman ako sayo"

Tinatawag itong GASLIGHTING—ginagawa niyang parang ikaw ang mali o masyadong sensitibo, para mawala ang tiwala mo sa sarili mong pananaw.

➖Tahimik na PANLALAMANG

Hindi sila yung pasigaw o lantaran na mapang-api. Sa halip:

• Tahimik na ibinabawas ang parte mo sa proyekto para siya ang mapuri

• Pasimpleng ikinakalat ang kwento mo pero sasabihing "nagbabala lang naman ako sa iba"

• Hahayaan kang magkamali kahit alam niya na mapapahamak ka, tapos sasabihing "eh di sana nagtanong ka naman"

➖Gusto nila laging sila ang kawawa o mabuti

Laging nakapwesto na siya ang nagpapakahirap, nagbibigay lahat, habang ikaw ang hindi nakakaunawa o walang pasasalamat. Kahit ikaw na ang nagpapakita ng ebidensya, laging may ibang anggulo siya para siya pa ang panigan ng ibang tao.

🎴Paano sila harapin?

➖ Huwag nang subukang kausapin nang maayos para magkaunawaan: Hindi nila layuning umunawa, kundi manalo ka sa usapan.

➖ Iba sa kilos, huwag sa salita: Kahit gaano pa kaganda o kainosente ang sinasabi niya, tingnan mo kung ano talaga ang epekto ng ginagawa niya.

➖ Huwag magpaliwanag nang mahaba: Habang nagpapaliwanag ka, doon ka pa nila lalong aatakehin. Panatilihing maikli, tiyak, at may katibayan ang sinasabi mo.

➖ LUMAYO hangga't maaari: Ito ang pinakamabisang solusyon kapag hindi na maituwid ang sitwasyon. HINDI SILA MAGBABAGO hangga't nakikita nilang nakakalusot pa sila sa iyo.

Ako si JAKE DON na nagpapaalala na ang MAANG-MAANGAN na NARCISSIST ay hindi lamang taong may mataas na tingin sa sarili—ito ay taong may matinding pangangailangang manalo sa lahat ng bagay, kahit pa kailanganin nilang MANLOKO, MAGKUNWARI, o SIRAIN ANG BUHAY NG IBANG TAO. Ang kanilang kawalan ng pakita ng kasamaan o pagkakasala ay hindi patunay na wala silang ginawang masama, kundi patunay lamang kung gaano kahusay nilang maitago ang kanilang tunay na kalikasan upang makamit ang sarili nilang mga layunin.

📌 BABALA: Batas sa Pangongopya, Panghihiram, at Plagiarism sa Social Media (Pilipinas). Sa ilalim ng batas ng Pilipinas, bawal at may parusa ang pagkopya, paggaya, o pag-angkin ng gawa ng iba nang walang pahintulot — ito ay sakop ng Republic Act 8293 o Intellectual Property Code, kasama ang RA 10175 (Cybercrime Law) at RA 8792 (E-Commerce Act).