Equil TM PL

Szkoła i przedszkole powinny być miejscem, w którym każde dziecko czuje się komfortowo – również dziecko z cukrzycą.

To możliwe, jeśli wokół niego są świadomi i odpowiednio przygotowani dorośli. Wiedza, dobra komunikacja i współpraca między rodzicami/opiekunami a placówką mają ogromne znaczenie dla codziennego funkcjonowania dziecka i jego poczucia bezpieczeństwa.

🎥 Zapraszamy do obejrzenia drugiej części rozmowy z dr hab. n. med. Katarzyną Cyranką. To wartościowy materiał dla rodziców, nauczycieli, opiekunów oraz wszystkich, którzy chcą lepiej zrozumieć potrzeby dzieci z cukrzycą.

https://www.youtube.com/watch?v=oNycxdSbeRI

Informacje zawarte w niniejszym materiale mają charakter wyłącznie edukacyjny i nie stanowią porady medycznej ani psychologicznej. W przypadku wątpliwości lub pogorszenia stanu zdrowia należy skierować się do lekarza lub innego wykwalifikowanego specjalisty.

⚽☀️ Lato to nie tylko czas wakacji, ale także wielu sportowych emocji. Turnieje piłkarskie, mecze oglądane z rodziną i przyjaciółmi, wspólne kibicowanie czy wieczory przed telewizorem sprawiają, że często trudno oderwać wzrok od ekranu. Ale czy zdarzyło Ci się zauważyć, że podczas emocjonującego meczu poziom glukozy zachowuje się inaczej niż zwykle?

To możliwe. Silne emocje - zarówno stres, jak i ekscytacja - mogą wpływać na poziom glukozy we krwi. . Wzrasta wtedy poziom adrenaliny czy hormonu stresu - kortyzolu, a to może prowadzić do podwyższenia poziomu glukozy we krwi i wahań glikemii. Dodatkowo podczas oglądania meczu często mniej się ruszamy i spędzamy więcej czasu w pozycji siedzącej, a często także sięgamy po przekąski czy słodycze w większych ilościach niż zwykle, co również może powodować wzrost poziomu glukozy we krwi.

Dlatego sportowe emocje to także może być dobry moment, by jeszcze uważniej obserwować swój organizm i monitorować jak zmieni a się poziom glukozy.
Pamiętaj, że każdy z nas jest inny i reakcja organizmu związana ze zmianą poziomu glukozy może być indywidualna.

💡 Ciesz się sportowymi emocjami, nie zapominając o swoim zdrowiu.

💬 A jak jest u Was? Podzielcie się doświadczeniami w komentarzach! ⚽

Niniejszy post nie stanowi porady lekarskiej. W przypadku wątpliwości lub pogorszenia stanu zdrowia należy skierować się do lekarza.

[autopromocja]

Źródła:
1. Diabetes UK. “Stress and diabetes”. https://www.diabetes.org.uk/living-with-diabetes/emotional-wellbeing/stress [dostęp: 09.07.2026]
2. Franc S, et al. “Impact of chronic emotions and psychosocial stress on glycemic control in patients with type 1 diabetes. Heterogeneity of glycemic responses, biological
mechanisms, and personalized medical treatment”. Diabetes Metab. 2023; 49(6): 101486.
3. American Diabetes Association. “Blood glucose and insulin”. https://diabetes.org/about-diabetes/high-blood-sugar [dostęp: 09.07.2026]

🌅 Poranny wzrost glikemii bez śniadania? To może być efekt brzasku.

Efekt brzasku (zjawisko brzasku, ang. dawn phenomenon) to występujący we wczesnych godzinach porannych wzrost stężenia glukozy we krwi, który nie jest poprzedzony nocnym epizodem hipoglikemii.

Co może mieć wpływ na jego występowanie?

🔹 Zmiany hormonalne – w godzinach nocnych zwiększa się m.in. wydzielanie hormonu wzrostu, który działa przeciwstawnie do insuliny i może przyczyniać się do wzrostu glikemii.
🔹 Produkcja glukozy w wątrobie – we wczesnych godzinach porannych zwiększa się produkcja glukozy w wątrobie, co również może prowadzić do wzrostu glikemii.
🔹 Rola insuliny – nad ranem (zwykle między godziną 3:00 a 5:00) obserwuje się naturalnie zmniejszenie wydzielania insuliny.

Efekt brzasku jest więc związany z naturalnymi zmianami hormonalnymi i metabolicznymi zachodzącymi w organizmie w godzinach nocnych i porannych. U osób z cukrzycą może sprzyjać porannej hiperglikemii.

💬 Czy słyszałaś/-eś wcześniej o efekcie brzasku?

Niniejszy post ma charakter wyłącznie edukacyjny i nie stanowi porady lekarskiej. W przypadku wątpliwości lub pogorszenia stanu zdrowia należy skierować się do lekarza.

[autopromocja]

Źródła:
O'Neal TB, Luther EE. “Dawn Phenomenon”. [Updated 2023 May 16]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2023; https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK430893/ [dostęp: 12.08.2026]
Rybicka M, et al. “The dawn phenomenon and the Somogyi effect - two phenomena of morning hyperglycaemia”. Endokrynol Pol. 2011; 62(3): 276-284.

💧 Nawodnienie a cukrzyca – dlaczego warto o nim pamiętać?

Odpowiednie nawodnienie jest ważne dla prawidłowego funkcjonowania organizmu.

U osób z cukrzycą wysokim wartościom glukozy we krwi może towarzyszyć m.in. obecność glukozy w moczu oraz częstsze oddawanie moczu. Wzmożone pragnienie należy do objawów, które również mogą występować podczas hiperglikemii.

Pamiętaj! Zapotrzebowanie na płyny jest indywidualne i może zależeć m.in. od wieku, masy ciała, poziomu aktywności fizycznej oraz warunków otoczenia.

💬 A jak jest u Ciebie? Ile szklanek wody wypijasz zazwyczaj w ciągu dnia?

Niniejszy post ma charakter wyłącznie edukacyjny i nie stanowi porady lekarskiej. W przypadku wątpliwości lub pogorszenia stanu zdrowia należy skierować się do lekarza.

[autopromocja]

Źródła:
American Diabetes Association. “Why you should drink more water”. https://diabetes.org/food-nutrition/eating-healthy/why-drink-more-water [dostęp: 13.08.2026]
American Diabetes Association. “Hyperglycemia (High Blood Glucose)”. Diabetes Treatment and Care; https://diabetes.org/living-with-diabetes/treatment-care/hyperglycemia [dostęp: 13.08.2026]

Dla dziecka z cukrzycą typu 1 komfortowe funkcjonowanie w środowisku szkolnym wymaga współpracy rodziców/opiekunów, zespołu diabetologicznego, nauczycieli oraz całej społeczności szkolnej.

Na co warto zwrócić uwagę?👇

➡️Edukacja – nauczyciele i pracownicy szkoły powinni być przeszkoleni w zakresie cukrzycy i reagowania w sytuacjach wymagających wsparcia. W szkole powinna znajdować się instrukcja udzielania pomocy w stanach zagrożenia życia oraz kontakt do lekarza/pielęgniarki oraz dane kontaktowe rodziców/opiekunów uczniów z cukrzycą.
➡️Harmonogram zajęć – ważne jest informowanie rodziców/opiekunów z wyprzedzeniem o zmianach w planie, wycieczkach lub specjalnych wydarzeniach.
➡️Monitorowanie poziomu glukozy – uczeń powinien mieć możliwość monitorowania poziomu glukozy także podczas lekcji za pomocą glukometru lub systemu ciągłego monitorowania glikemii (CGM), również z wykorzystaniem odpowiedniego urządzenia, np. smartfona.
➡️Posiłki – należy zapewnić uczniowi niezbędne udogodnienia podczas posiłków. Uczniowie z cukrzycą powinni mieć również dostęp do przekąsek nawet podczas lekcji, jeśli wymaga
tego ich stan zdrowia.
➡️Aktywność fizyczna – istotna jest współpraca między rodzicami/opiekunami dziecka z cukrzycą a nauczycielami wychowania fizycznego, aby wspierać ucznia w aktywnym i
komfortowym uczestnictwie w zajęciach.
➡️Dobrostan psychiczny – ważne jest zapewnienie wsparcia emocjonalnego i społecznego oraz przeciwdziałanie stygmatyzacji, aby uczeń z cukrzycą mógł swobodnie i komfortowo funkcjonować w środowisku szkolnym.

Uczniowie z cukrzycą to przede wszystkim uczniowie – z takimi samymi prawami, potrzebami i możliwościami jak ich rówieśnicy. Mogą uczestniczyć w tych samych aktywnościach szkolnych – czasem po prostu muszą się do nich odpowiednio przygotować i otrzymać odpowiednie wsparcie. 💚

Niniejszy post ma charakter wyłącznie edukacyjny i nie stanowi porady lekarskiej. W przypadku wątpliwości lub pogorszenia stanu zdrowia należy skierować się do lekarza.

[autopromocja]

Źródła:
American Diabetes Association Professional Practice Committee for Diabetes. “14. Children and Adolescents: Standards of Care in Diabetes—2026”. Diabetes Care. 2026; 49(Suppl.1): S297-S320.
Polskie Towarzystwo Diabetologiczne. „Zalecenia kliniczne dotyczące postepowania u osób z cukrzycą – 2026. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego”. Curr Top Diabetes. 2026; 6(1): 111-123.
American Diabetes Association. “Safe at School: Tips for Teachers”. https://diabetes.org/advocacy/safe-at-school-state-laws/tips-for-teachers [dostęp: 31.08.2026]

Cukrzyca to nie tylko wyniki.​

Liczenie węglowodanów. Monitorowanie glikemii. Planowanie posiłków. Reagowanie na spadki i wzrosty poziomu glukozy. Podejmowanie wielu decyzji każdego dnia. Życie z cukrzycą to nie tylko kwestia leczenia, ale również emocje, które mogą pojawiać się podczas codziennego zarządzania chorobą.​

W diabetologii istnieje pojęcie distressu cukrzycowego (ang. diabetes distress). ​
To emocjonalne obciążenie związane z życiem z cukrzycą. Może obejmować m.in.:​

▪️ zmęczenie ciągłym myśleniem o cukrzycy,​

▪️ poczucie przeciążenia związane z wynikami glikemii,​

▪️ obawy związane z możliwymi powikłaniami cukrzycy,​

▪️ przytłoczenie codziennymi obowiązkami związanymi z leczeniem.​

Takie emocje nie muszą oznaczać braku zaangażowania w terapię. Są doświadczeniem wielu osób żyjących z cukrzycą i mogą wpływać na samopoczucie oraz codzienne funkcjonowanie. Dlatego współczesna opieka diabetologiczna zwraca uwagę nie tylko na wyniki badań, ale również na dobrostan psychiczny pacjentów.​

A jak wygląda Twoja codzienność z cukrzycą?​

​
Informacje zawarte w niniejszym materiale mają charakter wyłącznie edukacyjny i nie stanowią porady medycznej ani psychologicznej. W przypadku wątpliwości lub pogorszenia stanu zdrowia należy skierować się do lekarza lub innego wykwalifikowanego specjalisty.​

​
[autopromocja]​

​
Źródła:​

American Diabetes Association Professional Practice Committee for Diabetes. “5. Facilitating Positive Health Behaviors and Well-being to Improve Health Outcomes: Standards of Care in Diabetes-2026”. Diabetes Care. 2026; 49(Supplement_1): S89-S131.​

Young-Hyman D, et al. “Psychosocial Care for People With Diabetes: A Position Statement of the American Diabetes Association”. Diabetes Care. 2016; 39(12): 2126-2140.​

Polskie Towarzystwo Diabetologiczne. „Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u osób z cukrzyca –2026. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego”. Curr Top Diabetes. 2026; 6(1): 39-42.​

Jaser SS, et al. “Psychosocial and Behavioral Health Among Youth and Adults With Diabetes”. In: Lawrence JM, Casagrande SS, Herman WH, Wexler DJ, Cefalu WT, eds. Diabetes in America. Bethesda (MD): National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK); 2025; https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK612770/ [dostęp: 23.07.2026]