Diz Eklem Tedavisi

Diz Eklem Ağrılarına Müjde! Ağrılara son...

Diz Ağrısı ve Tedavisi

Diz eklemi denince hemen akla yük taşıyan tibia-femur kemikleri arasındaki ana eklem gelir. Koşucular, atlayıcılar, bisikletçiler gibi dizi kıvrık pozisyonda bacağına yüklenen sporcularda diz kapağına aşırı bir yük biner. Bu aşırı yüklenme diz kapağının altındaki kıkırdak ve altındaki kemiğe aşırı yük biner ve ağrıya neden olur. Fakat bu bulguların çıkması için mutlaka sporcu olması gerekmez. Ev hanımlarından ofis çalışanlarına kadar çok geniş bir yelpazede de bu tür ağrılar görülür.

Belirtiler;
* Merdiven iner-çıkarken
* Diz çöküldüğünde
* Çömelip kalkıldığında
* Diz bükülü pozisyonda uzun süre oturulduğunda ağrı olur.

Diz ağrılarının sebepleri nelerdir?

Dizin karmaşık yapısı çok hassastır. Ön diz ağrılarına etki eden çok sayıda faktör vardır.Diz kapağının altındaki femur kemiği eklem yüzeyi ile ilişkisi; yapısal olarak diz kapağı dışa dönük, yarı çıkık, çıkık veya yüksekte olabilir. Bu durum tüm yükün diz kapağının küçük bir bölgesine binmesine neden olur ve buradaki kıkırdağın hızla bozulmasına neden olur.

* Yapısal olarak bacak aksı bozukluğu
* Medial plika bantı diz içindeki normal eklem katlantısının kalınlaşarak diz büküldüğünde ağrı yapmasıdır.
* Yaralanma
* Aşırı antreman veya yüklenme
* Bacak adelelerinde dengesizlik, zayıflık
* Düz tabanlık

Diz ağrılarından kurtulmak için neler yapılabilir?

Dizlerinizi zorlanma, aşınma ve yırtılmadan, özellikle de taşımaları gereken yükten koruduğunuzda diz sorunlarınız azalır.

Aşırı kiloluysanız, birkaç kilo vermeye çalışın

Uzun süre diz çökmek zorundaysanız, dizlik kullanın ve sık sık mola vererek sürekli basınçtan kurtarın.

Çömelmeyin ve koşmaya alternatif egzersizler bulun. Yüzme, yürüme, bisiklet sürme gibi yer sert vurmayı gerektirmeyen faaliyetler aynı yararları sağlar ve dizleri çok daha az zorlar.

Egzersiz öncesi 5 dakika ısının. Uygun ayakkabılar ile spor yapın. Diz etrafı kasları için germe egzersizleri yapın. Egzersiz yoğunluğunu aniden aşırı bir biçimde arttırmayın. Dizinize aşırı yük bindiren egzersizlerden uzak durun
Diz Ağrılarının diğer sebepleri

Sabahları yataktan kalktığınızda dizinizde kilitlenme oluyorsa ya da yürürken diz ağrısı hissediyorsanız, hareket ettiğinizde dizlerinizde yanma ve şişkinlik oluyorsa bunların sebebi aşağıdaki problemlerden de kaynaklanabilir. Diz ağrısı yapan önemli hastalıklar şunlardır.

1- Yangılı romatizmal hastalıklar ve dizde ağrı
Diz ekleminin içini döşeyen sinoviyal zar yangılı romatizmal hastalıkların seyrinde etkilenir ve zarda şişlik ve eklem sıvısında artma meydana gelir. Ayrıca diz eklemine rastlayan darbelerde eklem zarını zedeleyerek eklem sıvısında artışa yani eklem nezle­sine yol açar. Bazı hormonal düzensizlikler, gut hastalığı, mikro­bik hastalıklar ve eklem tümörleride sinoviyal zarı etkileyerek ek­lem sıvısının artmasına yol açar. Sebep ne olursa olsun sinoviyal zarın etkilendiği hastalıklarda eklemde şişlik, hassasiyet, kızarık­lık ve eklem hareketlerinde sınırlılık vardır.

Tedavi, sebebe yönelik olup yangılı romatizmal hastalıklar ilaç tedavisine genellikle iyi cevap verirler. Eklemde gelişebilen sertlik içinde akut dönemden sonra fizik tedavi programı uygulanır.

2- Diz ekleminin bağlarının hastalıkları
Diz ekleminde eklemi sağlamlaştıran iç-dış, yan ve çapraz bağlar vardır. Eklem bağları bazı durumlarda zedelenebilir. Özel­likle spor sakatlanmalarında, kazalardan sonra ve ileri yaşlarda kireçlenmelerde bağlar zedelenebilir. Bağ zedelenmesi hafif veya ciddi olabilir. Bazen kopmalar dahi olabilir. Zedelenmenin ağırlı­ğına göre eklemde ağrı, kuvvetsizlik ve eklemde şekil bozukluk­ları görülür.

Tedavi, ağrılı dönemde istirahat ilaç tedavisi, bandajlama ve ekirse ameliyat iledir. Fizik tedavi araçları gerek ameliyat ön­cesi gerekse ameliyattan sonra kullanılırsa hastaların şikayetleri giderilir.

3- Meniskus lezyonları ve diz arkası ağrısı
Diz ekleminde bulunan meniskuslar eklemin esnekliğini, kayganlığını, dayanıklılığını artıran yapılardır. Meniskuslar eklem sıvısı ile beslenirler. Kolay zedelenirler. Meniskus zedelenmeleri, meniskus kireçlenmeleri, doğuştan veya sonradan olma meniskus kistleri diz ekleminde ağrıya yol açarlar.

Meniskus zedelenmesi travmalar sonucu ortaya çıkar. Genç­lerde ve sporcularda sıktır. İleri yaşlarda da nadiren görülür. Ge­nellikle ani ve şiddetli bir diz travmasını takiben görülür. Klinik olarak eklemde ağrı, şişlik, hassasiyet, dizin boşalması ve kilit­lenme gibi belirtiler görülür. Bazı özel muayene testleri ile menis­kus zedelenmelerinin tanısı konulur. Diğer meniskus hastalıkla­rında da benzer şikayetler söz konusudur.

Meniskus hastalıklarında hastaya istirahat önerilir. İlaç teda­visi ile birlikte fizik tedavi uygulanır. Bazı meniskuslar maniplas-yonla başarılı bir şekilde düzeltilir. Özellikle diz kaslarının güç­lendirilmesi meniskus hastalıklarının tedavisinde çok önemlidir. Tedaviye cevap vermeyen hastalarda ameliyatla meniskus tama­men çıkarılır.

4- Diz kireçlenmesi ve diz ağrı
Diz eklemi kireçlenmesi ileri yaşlarda en sık görülen diz ağrı­sı nedenidir. Kireçlenme bacak ve uyluk kemikleri ile uyluk ve diz kapağı kemikleri arasında olabilir. Kireçlenmelerde ilk belirti az­dan çoğa doğru yavaş yavaş artan ağrılardır. Ağrı dizin ön, arka veya yan bölümlerinde olabilir. Ağrı önceleri istirahatte iken ileri dönemlerde devamlı bir hal alır. Hastaların yürüme esnasında ilk adımları çok ağrılıdır. Bir süre hareket edince ağrılar kısmen azalır. Uzun süre yürüyünce tekrar ağrılar artar. Hastalık ilerledikçe hastanın merdiven inip çıkması, tuvalete oturması, namazını kıl­ması zorlaşır. Bazı günlük işlerini oturarak yapar hale gelir. Has­ta dizini bükmedikçe olay daha da ilerler. Sonuçta diz hiç bükülemez bir hale gelir. Eklemde ağrı ve hareket zorluğu yanında hare­ketler esnasında ses duyulması, zaman zaman şişlik, diz kasları­nın zayıflaması, dizde şekil bozukluğu ve çarpıklıklar gibi belirti­lerde ortaya çıkar.

Röntgende eklem aralığının daraldığı veya tamamen kapan­dığı, yeni kemik çıkıntılarının oluştuğu, kemiklerin zayıfladığı ve şekil bozukluklarının geliştiği görülür.

Tedavi; ilaç, fizik tedavi ve ağrılı dönemde istirahat şeklinde­dir. Kaplıca oldukça faydalıdır. Özellikle diz kaslarını güçlendiren egzersizler çok önemli olup vücut ağırlığını kaslar taşırsa ekleme binen yük azalacağı için hem hastanın şikayetleri azalır hem de kireçlenme ilerlemez. İleri derecede kireçlenme olan ve tedavi ile düzelmeyen hastalarda ameliyat önerilir.

5- Diz kasının hastalıkları
Dize komşu olan ve ayakta durmamıza yardımcı olan bacak kaslarının sonradan olma veya doğuştan olma bazı rahatsızlıkları kasta güçsüzlük ve diz ekleminde zorlanmaya yol açarak ağrı ne­deni olabilmektedir. Tedavi, diz kaslarının fizik tedavi ve egzer­sizler ile güçlendirilmesi ile mümkündür.

6- Diz kapağı hastalıkları
Diz kapağının doğuştan olma şekil bozuklukları, çıkıkları ve sonradan darbelere bağlı olarak oluşan incinmeleri diz ağrısına yol açabilir. Tedavi, egzersiz ve çoğu zamanda ameliyat iledir.

7- Diz iltihaplanmaları ve diz ağrılar
Özellikle tüberküloz (verem) ve bel soğukluğu mikrobu diz ekleminde hastalığa yol açabilir. Diğer bazı iltihap mikroplarıda dizde iltihaplanmaya yol açabilir. Tedavi ilaç ile mümkündür. Ek­lemde sertlik gelişirse fizik tedavi araçları ve egzersizlerden fay­dalanılır.

8- Diz eklemindeki şekil bozuklukları
Diz ekleminde doğuştan veya sonradan şekil bozuklukları olabilir. Diz eklemi düz olması gerekirken içi veya dışa acılaşma gösterebilir. Bu durumda diz eklemine binen yük çok artar ve diz ekleminin erkenden bozulmasına, kaslarının ve bağlarının zor­lanmasına yol açar. Sonuçta eklem ağrısı görülür.

Tedavi, egzersiz yapılarak bacak kaslarının güçlendirilmesi, ciddi şekil bozukluklarında ameliyatla eklemin düzeltilmesi ve bazende yardımcı cihaz kullanılarak mümkündür.

9- Tümörler
İyi veya kötü huylu tümörler diz eklemine yerleşebilirler. Kö­tü huylu tümörler ya diz ekleminden başlarlar veya başka bir yer­den yayılma ile diz eklemine yerleşirler. Tedavi ameliyat iledir. Eklem sertliği gelişirse fizik tedavi yapılır.

10- Yayılan ağrılar ve bacak diz ağrısı
Bacak damarlarının hastalıkları ve tıkanmaları dize yayılabi­lir. Ayrıca bel ağrılarının bazıları özellikle bel fıtıkları ve siyatikle­rin ağrıları ve kalça ağrıları diz eklemine vurabilir. Tedavi esas hastalığa yöneliktir.

11-Diğerleri
Aseptik nekroz denilen doğuştan veya sonradan olma diz ek­lemi kemiklerinin bir kısmının öldüğü hastalıklar ve diz etrafın­daki yağ dokunun ve bursaların yangılı romatizmal hastalıkları da diz ağrısı nedenleri içindedir. Tedavi sebebe yönelik olup gere­kirse ilaç ve fizik tedavi imkanlarından faydalanılır.

Diz ağrılarıyla birlikte aşağıdaki belirtileri gözlemlediğinizde hemen bir ortopedi doktoruna başvurmanız gerekir.

• Özellikle uykudan uyandığınızda veya ters hareketlerde dizinizde kilitlenme var mı?
• Hareketler sonrası dizinizde şişlik ve ısı artışı var mı?
• Çömelme ve ayağa kalkmada zorluk çekiyormusunuz?
• Yürüyüşünüz dizinizde ağrılara neden oluyormu?
• Dizinizi bükerek oturduğunuzda dizinizde tutulmalar veya ağrılı durumlar yaşıyormusunu?
• Dizinizde yer yer şişlikler görüyormusunuz?
• Dizinizde bacağınızı salladığınızda hissettiğiniz bir tıkırdama veya boşluk hissi oluşuyormu?

Diz ağrılarına neden olan rahatsızlıklar değişik şekillerde ve değişik hastalıkların sonucunda meydana gelebilmektedir. Diz ağrılarının bir özelliği erken tedavi edildiğinde basit yöntemlerle tedavi edilebilmesidir. Ancak geç kalındığında diz ağrıları artacak ve tedavi de buna bağlı olarak zorlaşacaktır. Hatta büyük külfetli zor ameliyatlar da karşılaşabilirsiniz.

Aniden dizi ağrımaya başlayan kişilere, röntgenin osteoartriti gösterdiği söylenir. Diz ağrısı bir kişiyi özellikle dinlenirken rahatsız ediyorsa, bu teşhis genellikle yanlıştır. Yürürken ya da bir sandalyeden kalkarken dizin iç kısmında şiddetli bir ağrıya neden olabilen anserin bursit, diz ağrısının daha yaygın olarak görülen bir nedenidir. Bu ağrı kişileri uykularından uyandırır ve yatarken dizlerinin arasına bir yastık koymalarına neden olur.Bu, dizin iç kısmında baskıya neden olur. Bu tür bir diz ağrısından şikayetçi olan hastalar, bu anormalliği düzeltmek ve ağrılı fakat tedaviye çok cevap veren bu hastalığın tekrarlanmasını önlemek için ayakkabıların içine yerleştirilen tabanlıklardan genellikle fayda görürler.

DİZ KİREÇLENMESİ (KIKIRDAK AŞINMASI) NEDİR, AMELİYATSIZ TEDAVİ NASIL YAPILMAKTADIR?
Diz kireçlenmesi; diz ekleminin yüzeyini kaplayan ve kıkırdak denilen 5 mm kalınlığındaki pürüzsüz sert dokunun, birçok sebeple (yaşlanma, travmalar, aşırı kullanma, hastalıklar vs) aşınmaya yani hücrelerinin kaybolmasına denir. Eklem yüzeyindeki cansızlaşan kıkırdaklar ve dokular, eklem içine dökülür ve eklemin içindeki besleyici sıvıya karışarak, bu sıvının besleyici özelliğinin bozulmasına sebep olurlar. Eklem yüzeyindeki sağlıklı kıkırdaklar, yeterince beslenemeyince, zayıflarlar ve eklem sağlıklı çalışamaz. Eklemin ağrılı olması ve işlevini yapamaması sonucu; eklem çevresi, özellikle dizlerin iç kısımlarındaki dokularda yıpranmaya başlar. Eklemin arkasında, kistler çıkar. Kemik dokuların kan dolaşımı azalarak, sertleşmeler oluşur.
Ameliyatsız diz kireçlenmesi tedavisinde; eklem içi ölü dokuların çıkartılması sonucu; eklemin içinde sağlıklı sıvı oluşur. Eklem yüzeyindeki zayıflayan kıkırdaklar, tekrar güçlenir ve ağrılar geçer. Eklem çevresindeki yıpranmış dokuların, yine ameliyatsız yöntemle canlandırılması ile, bu dokularda kan dolaşımı artar ve yenilenmeler oluşur. Kistler, enjektörle boşaltılır ve çıkış noktaları kanlandırılır; böylece tekrar çıkmaları önlenir. Bu işlemlerden sonra; diz içi ve çevresi dokular, 6-8 haftada toparlanır ve fonksiyon hızla geri kazanılır. Bu tedavinin hiçbir aşamasında, kişinin hareketi kısıtlanmaz, tedavi tek seanstır ve işlem sonrası yürünerek sosyal yaşantıya devam edilir. İşlem; her yaşta, ileri derecede sağlık sorunları olan kişilerde rahatlıkla uygulanabilmektedir. Tedavi edici bir yöntem olmasından dolayı, iyilik hali kalıcıdır.

Diz Ekleminde Kireçlenme (Diz osteoartriti, gonartroz)

Diz Ekleminde Kireçlenme (Diz osteoartriti, gonartroz)Erişkin hastalarda en sık diz ağrısı nedenleri eklem kıkırdağını bozan hastalıklar (osteoartrit, kireçlenme), menisküs yaralanmaları, eklem içi bağlarda yırtıklar veya kopmalar (ön çapraz bağ veya yan bağ yırtıkları), eklem içi zarda iltihaplanma (sinovit), diz kapağı kemiğinin yana çıkmasıyla birlikte dizin anormal hareketleridir.

Diz ekleminin osteoartriti başka bir hastalığa bağlı olmadan yaşlanma süreci ile beraber görülebileceği gibi çeşitli romatizmal hastalıklar (romatoid artrit v.b), travma sonrasında eklem kıkırdağının bozulması (post travmatik artrit) ve eklemi oluşturan kemiklerde kemik içi hücrelerin çeşitli nedenlerle ölmesi neticesinde (osteonekroz) oluşabilir.

Osteoartritte Belirti ve Bulgular

Genellike ağrı yavaş yavaş başlar ve zamanla artarak devam eder. Bazen ani ağrı atakları da oluşabilir. Eklemde sertlik ve şişme görülebilir. Dizin bükülmesinde ve tam olarak açılmasında hastalar güçlük çeker. Eklem hareket açıklığı azalır. Uzun süre hareketsizlikten sonra Ağrı ve şişlik şikayetleri genellikle daha çok artar.

Yürüme, çömelme ve merdiven çıkma ağrıyı en çok artttıran hareketlerdir. Dizdeki ağrı genelde eklemde güçsüzlük ve içten gelen bir sızı şeklinde ifade edilir. Bazen dizde kilitlenme ve ağrıyla birlikte ses veya çıtırtı hissi alınabilir.

Eklem muayenesinde ağrının lokalizasyonu , eklem hareket açıklığının miktarı dikkate alınır. Radyolojik incelemelerde mümkünse basarak her iki dizin mukayeseli direkt röntgenleri tanı için yeterli olur. Gerekli görülürse kıkırdak kayıp miktarını tespit etmek, meniskus ve bağların durumu hakkında daha çok bilgi elde etmek içi diz MR incelemesi istenilebilir.

Tedavi

Erken evrelerdeki osteoartrit hastalarında yaşam tarzı değişiklikleri, egzersiz, yük dağılımını kolaylaştıran baston veya değnek kullanımı ve diğer yardımcı yöntemler kullanılabilir.

İlaç tedavisi olarak genel ağrı kesiciler (parasetamol v.b) ile steroid dışı anti enflamatuar ilaçlar (aspirin, ibuprufen, etodolak v.b) akut ağrı atakları olduğunda, sinovit varlığında veya hastanın cerrahi tedaviyi istemediği durumlarda geçici olarak ağrı konrtolu amaçlı kullanılırlar. Bu ilaçların uzun süreli kronik kullanımlarında karaciğer, böbrek ve mide hastalıklarına yol açtıkları kesin olarak bilinmektedir.

Eklem koruyucu ilaç dışı besin takviyeleri (glokozamin ve kondroitin) erken evre osteoartritte kıkırdak bazulmasını yavaşlatmak amacıyla verilebilir.

Eklem içi enjeksiyonlar daha çok orta düzeyli osteoartritlerde akut atağının olmadığı ve ağrının kısmen kontrol altında olduğu durumlarda kullanılırlar. Kliniğimizde hem diz içi sıvısı olan hyaluronik asitin hem de kişinin kendisinden alınan kanın yüksek devirle santrifüj edildikten sonra elde edilen trombositten zengin plazmanın (PIP), eklem içine verildiği enjeksiyonlar yapılmaktadır. Eklem içi streoid enjeksiyonları ise çok ilerlemiş evre ve tıbbi olarak ameliyat olamayacak hastalara önerilmektedir.

Alternatif Yardımcı Tedavi Metodları

Yardımcı tedavilerin başında klinimizde ağrı ve akupuntur konusunda özelleşmiş anestezi uzmanları tarafından yine erken ve orta evre hastalarda başarıyla uygulanmaktadır.

Cerrahi Tedavi Seçenekleri

Diz eklemindeki kireçlenmelerde, cerrahi tedavi seçenekleri artroskopik olarak bozulmuş olan kıkırdağın temzilenmesi ve eklem içindeki eklemi bozan sıvıların yıkanması, diz ekleminde uyluk ve kaval kemiği arasında bir dizilim bozukluğu varsa kemiklerin yeniden şekillendirilmesi, yarım veya tam diz protezi ameliyatları ile bozulmuş olan kıkırdağın miktarına göre kıkırdak tranferi şeklinde özetlenebilir. Yapılacak cerrahi tedavi metodu hastalığın evresine göre değişiklik gösterir.

Artroskopik Temizlik

Erken evre kireçlenme hastalarında, artroskopik olarak yapılan diz içersinin temizlenmesi ilemi, özellikle mekanik bir takılma hissi yaşıyan hastalarda faydalı olmaktadır.

Dizilim Bozukluğunu Gidermeye Yönelik Osteotomi Ameliyatları

Diz eklemi iç ve dışta kalan kısım olmak üzere iki ana bölgeden oluşur. Kireçlenme çok büyük oranda daha fazla yük binen iç kısımdan başlar. Zaman içersinde kıkırdaktaki aşınma, dizin iç bölümüne daha fazla yük binmesine neden olur ve hastalık bu şekilde hızla ilerler. Açılanmanın çok fazla olmadığı orta dönem kireçlenme hastalarında, kemiklerin yeniden şekillendirilmesi ile ağırlık merkezinin tekrar dizin orta kısmına gelmesi sağlanabilir. Böylece mevcut şikayetler azaltılır ve hastalığın ilerlemesi de yavaşlatılır.

Protez Cerrahisi

İleri dönem kireçlenme (osteoartrit) hastalarında, hastaların şikayetleri diğer tedavi seçenekleriyle kontrol altına alınamıyorsa protez cerrahisi düşünülmelidir. Genellikle bu hastalar, sürekli ağrı kesici ilaç almak zorunda kalan, günlük yaşam konforu diz ağrısı nedeniyle bozulmuş, yürüme ve günlük işlerini yapmakta zorluk çeken hastalardır.

Diz ekleminin sadece iç kısmının etkilendiği nispeten erken dönem hastalarda, yarım tip dediğimiz protezler (unikondiler) tercih edilebilir. Böylece tam eklem protezine göre daha küçük bir cerrahi ile hastaların şikayetleri giderilir ve tam eklem protezi uygulama zamanı daha ileri evrelere ötelenebilir.

Diz protezi ameliyatları eklem hareketine çok erken izin vermesi, hastanın ameliyattan bir gün sonra üzerine yük verip yürüyebilmesi ve rehabilitasyonun daha kolay olası nedeniyle hastalar ve cerrahlar tarafından daha çok tercih edilmektedir. Hem yarım hem tam diz protezleri kliniğimizde başarı ile uygulanmaktadır.

Diz Eklemi ve Kıkırdak

Diz, vücudun en büyük ve harekette hayati önemde bir eklemdir. Dizin sabitliğini yan bağlar ve çapraz bağlar sağlar. Çapraz bağlar, diz ekleminin içinden uyluk (femur) ve kaval(tibia) kemiğini bağlar. Bu bağlar kısa bir halat gibi bu iki kemiği sıkıca birbirine bağlar, diz bükülürken ve düzken gerekli olan sabitliği sağlarlar. Önde bulunana ön çapraz bağ (ACL), arkada olana arka çapraz bağ (PCL) denir.
Vücudun bütün yükünü taşıyan çok önemli bir organ olan dizdeki sorunlar, aşırı yük ile birlikte sporla da bazı problemlerin ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Dize yük binmesi ile kıkırdak problemleri de oluşur. Kıkırdak, eklem uçlarında iki kemiğin birleştiği yerde kemik uçlarını kaplayan kaygan ve parlak yapıdır. Alttaki kemikten ve eklem sıvısından beslenir. Kıkırdak sorunlarının ortaya çıkması durumunda, hareket ve aktivasyonda problemler ortaya çıkar.
Eklem ağrılarından kurtulun
Aşırı hareket, çok az kilo ve ağırlığın bir tarafa yüklenmesi gibi nedenlerle ortaya çıkan eklem ağrıları yaşlılarda olduğu kadar gençlerde de görülüyor. Rahatsızlık başında fark edilirse spor ve egzersiz yapılarak düzeltilebiliyor. Eklemleri etkileyen hastalıklar, artrit ve artroz olmak üzere iki tipte görülüyor. Artrit, iltihaplı eklem rahatsızlıkları için kullanılmakta, bir çok türü bulunmaktadır. En yaygın şekli ise 'romatoid artrit'dir. Artroz, iltihabi bir hastalık değildir. Kemiklerin aşınıp yıpranması sonucu oluşur. 60 yaşın üzerindekilerde sıklıkla görülen, 45 yaş altında nadiren görülen artroz hastalığını Türkiye’de yaklaşık 5 milyon kişiyi etkileyen, eklem yıpranmasına bağlı bir hastalıktır. Eklem ağrıları yaşam sevincini yok eder. Sportif hobilere imkan vermez ve bazen her adımı sıkıntılı yapar. Ancak ağrılardan dolayı hareketlerini kısıtlayan, yani eklem ağrılarına teslim olan bir kimse kendine iyilik yapmaz. İltihabi olmayan bu eklem hastalığının nedenleri, aşırı kilo, çok az hareket, ağırlığın bir tarafa yüklenmesi, doğuştan ya da sonradan ortaya çıkan eklem kusurlarıdır.
Artrozda ortaya çıkan tablo nedir?
Artroz'da eklemlerdeki kemik uçlarını koruyan kıkırdak aşınmıştır. Normalde bu kemik uçlarında yumuşak, elastik bir kıkırdak kılıfı vardır. Sürekli yük, kıkırdakları pürüzlendirir, elastikiyetini azaltır. Kıkırdaklar giderek incelir ve kırılgan olur. Kıkırdak tamamen aşınıp, kemikler birbirine sürtünmeye başlarsa artroz ağırlaşır. Ağrılar başlar ve eklem hareketlerinde azalma olur. İş bununla da kalmaz. Kıkırdakların yıkımı ile iltihap uyarıcı maddeler eklem sıvısına karışarak, eklem kapsülünde şişme ve ağrılı iltihaba yol açar.
Eklemler için tehlike sürekli zorlanmadır.
Artroz en sık ömür boyu vücudun ağırlığını taşıyan bel, diz ve kalça eklemlerinde görülür. Ancak el, ayak, omuz ve dirsek eklemlerinde de oluşabilir. Hastalık riski gerçi yaşla birlikte artar ama artroz gençlerde de olabilir. Bazı meslek gruplarında aynı eklemlerde artroz sıkça görülür. Kompresörle çalışan parçalayıcı makineleri kullananlarda dirsek eklemlerinde; seramik döşeyicilerinde diz eklemlerinde artroz'a sıkça rastlanır. Ayrıca sürekli sağlıksız ayakkabı giyenlerde, örneğin çok ince, yüksek ökçeli ayakkabı ile dolaşanlarda eklemlere olan baskı fazladır. Tek taraflı ağırlık taşımalardan da kaçınmak gerekir. Kıkırdak bir kere bozuldu mu zararın tamiri mümkün olmaz. Çünkü kıkırdak yeniden oluşamaz.
Hastalığın tanısı nasıl konur?
Klinik bulgu, uygun kan tetkikleri ve röntgen çoğu kez tanıya götürür. Artroskopi ve biyopsi gerekebilir.
Artroz tedavisinde ana prensipler:
1. Egzersiz: Bilinçli egzersiz hastalığın seyrini yavaşlatabilir. "Fazla hareket fakat zorlama yok". Çünkü hareket eklemin beslenmesini ve metabolizmasını destekleyen biyolojik uyarıdır. Eklem kıkırdağına olan hafif baskı damarları olmayan kıkırdak dokusunun besin almasını sağlayabilir. Temposu, basıncı aynı kalan hareketler eklemlere ve eklem metabolizmasına yararlıdır. Tüm sıçrama ve mücadele biçimindeki sporlar eklemlere zarar verir. Eklem ağrıları olan kişiler için fazla güç gerektirmeyen, ritmik, akıcı ve yumuşak hareketler -örneğin yokuş olmayan yolda bisiklet kullanma, yüzme, yürüme, dans etme- yararlıdır. Su, vücut ağırlığını taşıdığı için ve eklemlerin hareketini kolaylaştırdığı için, yüzme egzersizi özellikle idealdir. Tenis, basketbol, voleybol, futbol gibi ani ve yön değiştirici hareketlerle birlikte olan spor türleri eklem kıkırdağının aşınmasına yol açar. Hedefli güçlendirme ve germe egzersizleri eklemleri koruyan kasların etkinliğini artırarak eklemleri güçlendirir.
2. Fizik tedavi: Hasta eklemlere yük bindirmeksizin yaptırılan özel hareketlerle eklem çevresindeki kaslar güçlendirilerek bunların destek fonksiyonları geliştirilir. Masaj, yerel kan dolaşımını iyileştirir. Eklemlerin hareket yeteneğini azaltan kısılmaları giderir, gevşeme sağlar. Sıcak uygulamaları ya da aktif artrozda soğuk uygulamaları ağrıyı yatıştırır. Elektrik ve ultrasonik tedavileri, dolaşımı ve metabolizmayı iyileştirir.
3. Doğru beslenme: Kilo fazlalığı kıkırdak katilidir. Verilen her kilo eklemlerin yükünü azaltır. Bol sebze, meyve, kuru baklagiller, haftada 2 kez balık, ölçülü miktarda kabuklu kuruyemiş (ceviz, fındık, badem, fıstık) ve yağsız süt ürünlerini içeren sağlıklı beslenme kalp-damar sağlığı için olduğu gibi, eklem sağlığı için de önemlidir. Artroz'la birlikte eklemlerde iltihabi olay varsa, vitamin E, Omega 3 yağ asitleri, enzim ve midye ekstreleri alınması yararlı olur. Alkol, nikotin ve kafein gibi keyif maddeleri kemik metabolizmasını kötüleştirir.

4. İlaçla tedavi

5. Ameliyat Artroskopi; ucu dürbünlü bir ince boru ile hasta eklemin incelenmesidir. Artroskopi sırasında kıkırdak hasarı giderilebilir ve rahatsızlık veren kıkırdak dokusu alınabilir ya da eklem boşluğuna iltihap önleyici madde (kortizon) verilebilir. Bisiklete binme yüzme, yürüme, dans etme gibi sporlar eklem ağrılarına iyi gelirken, tenis, basketbol, voleybol, futbol gibi spor türleri ağrıları artırabilir.
Ergenlik döneminden ileri yaşta kireçlenme safhasına kadar hangi kıkırdak ve diz eklemi şikayetleri ortaya çıkmaktadır?
Ergenlik dönemine girişte genellikle aileler çocuklarında kıkırdak yumuşaması sorunu ile karşımıza gelmektedir. Diz ağrısı şikayetleri ile bize başvuran hastalarımızda öncelikle bu sorunun bir travmaya bağlı olarak ortaya çıkıp çıkmadığını kontrol ediyoruz. Eğer düşme, çarpma ya da spor yaparken ortaya çıkmış bir sorun varsa, muayenelerimizi o yönde yapıyoruz. Herhangi bir travma yoksa bunun başka nedenlerine bakıyoruz. En önemli neden, yansıma ağrıları olabilir. Bu da, bel fıtığı, kalça sorunu ya da genç erişkinde diz çevresinde ağrı yapan hastalıklardan kaynaklanabilir, dizin arkasında kist olabilir. Muayene aşamasında kıkırdak ile ilgili sorunları da araştırıyoruz. Menüsküs, kıkırdak ve bağlar ile ilgili sorunlara bakıyoruz. Hastada, ayaklarını içe ya da dışa basma, düz tabanlık gibi sorunlar olabilir. Muayeneden sonra bize yardımcı olacak film ya da MR ile tomografi istiyoruz. Tüm bunların yanında çocukların kıkırdaklarında beslenme sorunları da ortaya çıkabiliyor.
Koşucu dizi
“Koşucu dizi” denilen diz yapısı ve bununla bereber gelen sorunlar ile karşı karşıya kalıyoruz. Dizde aşırı yüklenmeler, aşırı aktiviteler ile dizi açıp bükme gerektiren sporlar, koşu, step yapan, çok fazla merdiven inip çıkanlarda bu tür diz problemleri ortaya çıkmaktadır.
Spor yapmak, diz eklemi ve kıkırdak problemleri daha da artırabiliyor. Bu durumda hastalara neler tavsiye ediyorsunuz?
Kişilerin kıkırdak problemleri varsa, spor yapmalarında bazı sorunlar daha da belirginleşebilir. Biz bu kişilere diz adalelerini güçlendirmelerini öneriyoruz. Dizinde şikayeti olanlarda, dizlerini çok fazla büküp açma gerektiren hareketlerden kaçınmalarını tavsiye ediyoruz. Merdiveni daha az inip çıkmalarını, step yapma, kürek çekme gibi sporlardan uzak durmalarını, diz adalelerini kuvvetlendirdikten sonra düz yolda yürüyüş, koşu ve yüzme sporları öneriyoruz. Yüzmede kurbağalamadan kaçınmalarını da tavsiye ediyoruz.
Kıkırdak ve diz eklemi sorunlarında kıkırdak kuvvetlendirici ilaçlar var mı?
Kıkırdakları kuvvetlendirici ilaçlar yok. Hastalara bazı suplementler ve destek ürünleri kullanmalarını tavsiye ediyoruz. Kıkırdağa yönelik bir ilaç bulunmadığı için onlara önerilerimiz; kilo vermeleri, adalelerini kuvvetlendirmeleri, kıkırdaktaki semptomları artırıcı hareketlerden kaçınmalarını, tabanı düz ya da çok topuklu ayakkabılar giymekten kaçınmalarını öneriyoruz. Futbolcular, basketbolcular ve voleybolcularda bu tür kıkırdak VE diz eklemi şikayetleri vardır ama bunlar adalelerini güçlendirerek sporlarına devam edebilmektedirler. Profesyonel sporcu olmayan ama diz eklemlerinde sorunları bulunan kişilere de, koşma, yürüyüş ve yüzme sporlarını öneriyoruz. Ancak dizi açıp kapanma gerektiren hareketlerden kaçınmaları konusunda da uyarıyoruz.
Sağlıklı beslenmenin diz eklemi ve kıkırdak hastalıkları üzerinde bir etkisi var mı?
Bu tür hastalıkların tedavisi için genel sağlıklı beslenme önerilerini biz de hastalarımıza tavsiye ediyoruz. Bol bol su içmeleri, sebze ve meyve ağırlıklı beslenmeleri, vitaminlere ve proteinlere önem vermeleri gerekiyor. Yani sağlıklı beslenmede neler tavsiye ediliyorsa, aynısı kıkırdak sağlığı için de geçerlidir.
Diz ekleminde ya da kıkırdakta meydana gelen sorunlar hasta için ne kadar tehlikelidir?
Diz eklemleri ve kıkırdak sorunu olanlar, artrit tehlikesi ile karşı karşıyadır. Bu da kıkırdak harabiyeti anlamına gelmektedir. Sonu, ameliyata kadar varabilmektedir. Bu basit bir kıkırdak nakli ameliyatından ileri derecedeki artritlerde diz protezlerine kadar gidebilir. Protez safhasına gelmemesi için diz sorunlarına önem verilmelidir.

Diz Ağrısı Neden Olur?

Diz vücuttaki en karmaşık ve en büyük eklemlerden biridir. Gün içinde pek çok hareketimize bağlı olarak çok fazla kullanıldığı için yaralanma, incinme olasılığı da çoktur. Konu diz olduğunda, karmaşık yapısından dolayı pek çok farklı sorun söz konusu olabilir. Diz ağrısının yeri ve ağrının şiddeti, ağrının neden kaynaklandığına bağlı olarak değişir. Diz ağrısına eşlik eden bazı diğer belirtiler şişme ve sertlik, kızarıklık, dokunulduğunda sıcaklık, çıtırdama sesi, kilitlenme ya da dizi tamamen düz hale getirememe olabilir. Çoğu önemsiz ağrılar, kendi kendine bakım tedbirlerine iyi cevap verir. Öte yandan sorunun ne olduğuna bağlı olarak dizinizin bir operasyona da ihtiyacı olabilir.

Ağrılar bizi vücudumuzda bir şeylerin yolunda gitmediğine dair uyarır. Çoğu kez bu uyarının kaynağının ne olduğunu biliriz. Örneğin düşme ya da çarpma gibi nedenlerden dolayı diz ağrısı çekiyorsak, ağrının nedeni bizim için bellidir. Sebebi bilinsin bilinmesin, dinmeyen ve günlük hayatı aksatan diz ağrıları için doktora başvurmak en doğru karar olacaktır. Aşağıda diz ağrılarının yaygın nedenlerini ve dizin yapısına bağlı olarak ağrının nasıl meydana geldiğini bulabilirsiniz. Ancak buradaki listenin dışında kalan nedenler olabileceğini de en baştan hatırlatalım.

Yaralanmaların Neden Olduğu Diz Ağrıları

Yaralanmalar dizdeki bağları, tendonları, diz eklemini çevreleyen ve bursa adı verilen sıvı dolu kesecikleri, kemikleri ya da kıkırdağı etkileyebilir.

Diz Ağrısı Neden Olur?

Diz vücuttaki en karmaşık ve en büyük eklemlerden biridir. Gün içinde pek çok hareketimize bağlı olarak çok fazla kullanıldığı için yaralanma, incinme olasılığı da çoktur. Konu diz olduğunda, karmaşık yapısından dolayı pek çok farklı sorun söz konusu olabilir. Diz ağrısının yeri ve ağrının şiddeti, ağrının neden kaynaklandığına bağlı olarak değişir. Diz ağrısına eşlik eden bazı diğer belirtiler şişme ve sertlik, kızarıklık, dokunulduğunda sıcaklık, çıtırdama sesi, kilitlenme ya da dizi tamamen düz hale getirememe olabilir. Çoğu önemsiz ağrılar, kendi kendine bakım tedbirlerine iyi cevap verir. Öte yandan sorunun ne olduğuna bağlı olarak dizinizin bir operasyona da ihtiyacı olabilir.

Ağrılar bizi vücudumuzda bir şeylerin yolunda gitmediğine dair uyarır. Çoğu kez bu uyarının kaynağının ne olduğunu biliriz. Örneğin düşme ya da çarpma gibi nedenlerden dolayı diz ağrısı çekiyorsak, ağrının nedeni bizim için bellidir. Sebebi bilinsin bilinmesin, dinmeyen ve günlük hayatı aksatan diz ağrıları için doktora başvurmak en doğru karar olacaktır. Aşağıda diz ağrılarının yaygın nedenlerini ve dizin yapısına bağlı olarak ağrının nasıl meydana geldiğini bulabilirsiniz. Ancak buradaki listenin dışında kalan nedenler olabileceğini de en baştan hatırlatalım.

Yaralanmaların Neden Olduğu Diz Ağrıları

Yaralanmalar dizdeki bağları, tendonları, diz eklemini çevreleyen ve bursa adı verilen sıvı dolu kesecikleri, kemikleri ya da kıkırdağı etkileyebilir.