Sine Aras Akten

KOLTUK SEVDASI

Türkiye’de mesele yalnızca iktidarın koltuğu bırakmaması değil; o koltuğu eleştirenlerin, sıra kendilerine geldiğinde aynı tutkuyla ona sarılmasıdır.

Medyada yıllardır aynı yüzler ekranı bırakmaz, yeni seslere yer açmaz. Siyasette birleşmekten söz edilir ama kimse geri çekilmek istemez. Akademide profesör koltuğu bırakmaz; doçent kadro, genç akademisyen alan bulamaz.

Çünkü statü, hizmet etmenin aracı olmaktan çıkıp varoluşun kanıtına dönüşmüştür.

İnsanlar koltuğu bıraktıklarında görünmez olacaklarından korkar. Bu yüzden yerlerini devretmez, kendilerinden sonrakileri yetiştirmez, güçlü insanlarla birleşmek yerine onları tehdit olarak görürler.

İktidar, muhalefet, medya ve akademi…

Söylemleri farklı olsa da davranışları çoğu zaman aynıdır:

Böl, dışla, yükseleni engelle ve koltuğu mümkün olduğunca uzun süre koru.

Belki de Türkiye’nin en büyük sorunu yalnızca birleşememek değil, zamanı geldiğinde bırakmayı bilememektir.

Çünkü birleşmek bazen öne çıkmayı değil geri çekilmeyi; konuşmayı değil yer açmayı; yönetmeyi değil devretmeyi gerektirir.

Koltukların insanlardan daha uzun ömürlü olduğu bir toplumda yenilik doğmaz.

Yalnızca aynı düzen, farklı isimlerle tekrar eder.

Bu, toplumun kendi fotoğrafı mıdır bilinmez…

Ama nereye baksak karşımıza çıkar.

EBOLA

Ebola, Filoviridae ailesinden, ağır seyirli ve ölümcül olabilen bir viral enfeksiyondur.

İnsanlara genellikle vahşi hayvanlardan geçer; sonra insandan insana kan, kusmuk, dışkı, ter, tükürük, meni gibi vücut sıvılarıyla doğrudan temas yoluyla bulaşır.

Havadan kolay yayılan bir virüs değildir.

Belirtiler genellikle temas sonrası 2–21 gün içinde başlar.

İlk dönemde ateş, halsizlik, kas ağrısı, baş ağrısı ve boğaz ağrısı olur; ilerledikçe kusma, ishal, karın ağrısı, döküntü, organ yetmezliği ve bazen kanama gelişebilir.

Ebola ilk kez 1976’da Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Sudan çevresindeki salgınlarla tanındı.

En büyük salgın 2014–2016 Batı Afrika salgınıydı; 28 binden fazla vaka ve 11 binden fazla ölümle modern halk sağlığı tarihinin en ağır Ebola krizlerinden biri oldu.

Tedavide temel yaklaşım erken tanı, izolasyon, sıvı-elektrolit desteği, organ desteği ve enfeksiyon kontrolüdür.

Zaire ebolavirüsüne karşı aşı vardır, ancak 2026’daki Bundibugyo türü için lisanslı spesifik aşı veya tedavi bulunmadığı bildirilmektedir.

Pandemi olur mu?

COVID gibi küresel, hızlı yayılan bir pandemi yapma olasılığı düşüktür; çünkü Ebola genellikle semptomlu hastayla yakın temas ve vücut sıvıları üzerinden bulaşır.

Ama sağlık sistemi zayıf, savaş/çatışma olan, temaslı takibi yapılamayan bölgelerde çok ciddi bölgesel salgın yapabilir.

2026’da Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Uganda’da Bundibugyo türüne bağlı salgın bildiriliyor; 5 Haziran 2026 itibarıyla Kongo’da 452 doğrulanmış vaka ve 82 ölüm, Uganda’da ise 19 vaka ve 2 ölüm bildirilmişti.

Tavsiyem sağlık kuruluşlarının Ebola hakkında hazırlık talimatları yapmaları..

Benim için Persepolis’in en güçlü yanı, bir kız çocuğunun kendi gücünü önce kaybediyor gibi görünmesi, sonra onu kendi içinden yeniden bulmasıydı.

New York’ta Persepolis’i izlerken ağladığım o anı bu yüzden unutamıyorum.

Sanki yalnızca Marjane’nin hikâyesini değil; korkunun, sürgünün ve büyümenin içinden geçerek kendi sesini yeniden bulan herkesin hikâyesini izliyordum.

Kendimi..

O an bana, insanın gücünün bazen dışarıdan gelmediğini; kırıldığı yerden yeniden doğduğunu hatırlattı.

Ripa’nın ölümünden sonra Satrapi’nin de derin bir kederle anılması…

Üzüntü yalnızca ruhsal bir durum değildir.

Yas, insanın bedenini de etkileyebilir. Uykuyu, kalbi, nefesi, enerjiyi ve yaşama tutunma gücünü değiştirebilir.

İnsan sevdiğini kaybettiğinde, yalnızca bir kişiyi değil, onunla kurduğu dünyayı da kaybeder.

Marjane Satrapi geride Persepolis’i, güçlü kadın anlatısını, sürgünün hafızasını ve çizgiyle anlatılmış büyük bir tanıklığı bıraktı.

Neden yazıyor, çiziyorsun?

Satrapi’den öğrendim.

Bazen insan en ağır acıları bile çizerek, yazarak ve anlatarak hayatta tutar.

Ve bazen bir kayıp, insanın içinde görünmeyen ama çok derin bir yara açar.

Al eline o zaman kalemi..

Rahmetle..

Nazım’ın Kalbi

Bazı ölümler nabızla ölçülmez.
Ya da aslında şunu demek istedim;

Bazı insanlar ölmez.
Sadece ülkelerinden biraz daha uzaklaşırlar.

Nazım Hikmet 3 Haziran’da yalnızca bir bedenden ayrıldı; sesi ama insanın içindeki en eski yaraya yerleşti, ait olamama yarasına.

Yani..

Tam ortasına..

Bir sabah Moskova’da kalbi durdu belki; ama sesinin içindeki memleket yürümeye devam etti.

Çünkü bazı kalpler, yalnızca kan pompalamaz; bir halkın hafızasını, aşkını, öfkesini, özlemini ve yarım kalmış çocukluğunu da taşır.

Bir doktor bilir; kalp bazen durur ama bıraktığı ritim yaşamaya devam eder.
Yani buna yetkin bir eğitimim var..
Ölmüşsündür.

Ama biliyorum ki..

Nazım’ın kalbi de Moskova’da sustu belki, ama Türkçenin göğsünde atmayı sürdürdü.
En azından benim lugatımda “aşk” a denk..

Onun şiirinde aşk yalnızca bir kadına değil; memlekete, insana, umuda, adalete duyulan büyük bir bağlılıktı.

Aşk, onda bir tür var olma kanıtıydı.

“Ben buradayım” deme biçimi…

Oradaydı..

Sürgün de böyle değil midir zaten?

İnsan giderken yalnızca bavulunu taşımaz. Annesinin sesini, çocukluğunun sokaklarını, ilk aşkının nefesini, memleketin eksik kalmış cümlelerini de yanında götürür.

Ve bazen insan, ülkesinden çok kendinden sürülür.

Nazım bana “İnsan en çok sevdiğinde ve en çok özlediğinde insandır” hissini bırakan ender insanlardandır..

Hafıza da bir organ gibidir ya, yara alır, kanar, ama bizi hayatta tutar.
İşte bu yüzden..

3 Haziran bu yüzden bir ölüm günü değil.

Bir kalbin, başka kalplerde yaşamayı öğrendiği gün benim için..

Belki de herşey aslına dönmelidir!

ÖTEKİLER

Size yıllar önce izlediğim ve finaliyle beni çarpan bir filmi hatırlatmak istiyorum: The Others — Ötekiler.

Spoiler var. Baştan söyleyeyim. :)

Film boyunca Grace’i mağdur sanırız.Evinde sesler duyar, perdeleri kapatır, çocuklarını koruduğunu düşünür, “içeri girenlerden” korkar.

Ama finalde öğreniriz ki asıl hayaletler onlar değildir.Asıl ölü olan, asıl evi rahatsız eden, asıl gerçekle yüzleşemeyen Grace’in kendisidir.

Bütün mesele de burada başlar.

Gerçek hayatta da bazen mağduru en iyi oynayanlar, aslında evin hayaletleridir.

Rahatsız edilen değil, rahatsız edendirler.

İşgal edilen değil, işgal edendirler.Musallat olunan değil, musallat olandırlar.

Ama perde kapalı kaldıkça herkes hikâyeyi onların anlattığı gibi izler.

O yüzden bazen yapılması gereken tek şey;

Perdeleri sonuna kadar açmak.

Çünkü ışık girince hayaletler görünür olur.

Artık kimin gerçekten mağdur, kimin rol yaptığını görme zamanı.

Evin gerçek sahiplerinin, kendi evine sahip çıkma zamanı.

Yeni bir hafta, umutla.
✌🏻

Perhaps it is the pawn’s mind that saves the castle. Keep reading. Keep creating.