Quỳnh Trang Sữa Mẹ

Hút sữa mẹ nào chẳng đau?
Mỗi lần lắp máy vào ngực, phải hít một hơi thật sâu mới dám bấm nút.
Đầu ti rát như bỏng.
Có hôm nứt, rớm máu. Có hôm tím bầm.
Hút xong nhìn đầu ti mà rùng mình, tới cữ sau lại sợ.
Rồi có người bảo: "Hút sữa mẹ nào chẳng đau. Chịu khó đi em."
Chị phải nói cho rõ chỗ này.
Hút ĐÚNG thì không đau.
Đau không phải cái giá bắt buộc để có sữa.
Đau là cơ thể đang báo em một chỗ nào đó đang sai.
Sai ở đâu?
Thường là ba chỗ.
Phễu sai size — rộng quá thì kéo cả quầng ti vào, chân ti bị giật rát từng nhịp.
Chế độ máy sai — đầu ti ngắn mà để chế độ hút mạnh ngay, chẳng khác gì kéo căng một chỗ đang tổn thương.
Lực hút để quá cao, vì tưởng mạnh mới ra được nhiều.
Đây mới là chỗ đau nhất — cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng.
Khi em đau, cơ thể tiết cortisol.
Cortisol tăng thì oxytocin — hormone đẩy sữa xuống — lại khó tiết ra.
Nghĩa là càng đau, sữa càng khó xuống.
Đau không giúp em ra sữa. Đau đang chặn sữa của em lại.
Chị kể thật.
Có mốc 12 tháng chị suýt cai, chỉ vì phễu nhựa hút đau quá, chịu hết nổi.
Đổi qua phễu silicone ôm mềm — đầu ti bớt bị giật, chị mới đi tiếp được tới gần hai tuổi.
Nhiều khi khác nhau chỉ ở một cái phễu thôi.
Nên nếu cữ nào em cũng phải nghiến răng — đừng ráng chịu, đừng nghĩ "tại mình yếu".
Soi lại phễu, soi lại chế độ máy, hạ lực hút xuống.
Đầu ti ngắn thì ưu tiên chế độ massage, đừng vội chế độ hút.
Còn nếu đầu ti nứt sâu, chảy máu nhiều hay có dấu hiệu nhiễm trùng, thì cho chị xin — đi gặp chuyên gia hoặc bác sĩ xem trực tiếp, đừng tự chịu ở nhà.

"Ngực lép thế kia thì lấy đâu ra sữa mà nuôi con."
Tám năm trước, có người nói câu đó với chị — khi con chị còn đỏ hỏn trên tay.
Và đêm đó, chị đã tin là họ nói đúng.
Chị kể lại đây là chuyện hồi sinh bé đầu, chứ không phải chuyện của bây giờ nhé. Kể, để em đang chật vật đêm nay hiểu: chị hiểu, vì chị từng ở đúng chỗ đó.
2 giờ sáng, của tám năm về trước.
Cả nhà ngủ say. Chỉ còn tiếng máy hút chạy rè rè, và tiếng con khóc ngằn ngặt vì đói ở giường bên.
Chị nhìn xuống cái bình.
Nửa tiếng. Lưng đáy. Được mấy giọt.
Đầu ti chị nứt, rát đến mức mỗi lần lắp máy vào là phải hít một hơi thật sâu mới dám bấm nút.
Cái đau đó, chị chịu được.
Cái chị không chịu nổi — là tiếng con khóc, mà chị thì chẳng có gì cho con.
Câu nói ban chiều cứ trồi lên trong đầu. "Lấy đâu ra sữa mà nuôi con."
Lúc nghe, chị cười trừ. Nhưng đêm xuống, nó ghim lại, nhức nhối.
Chồng chị tỉnh giấc, đứng ở cửa, giọng ngái ngủ mà nghe như trách:
"Cực vậy để làm gì? Pha thêm sữa ngoài cho rồi."
Chị không đáp được một câu.
Chỉ thấy nghẹn ở cổ. Và thấy mình… hình như là một người mẹ tồi.
Chị mở điện thoại, cái ghi chú ghi số ml từng cữ.
30. 40. 25.
Chị nhìn mấy con số đó mà nước mắt cứ thế rơi.
Ngày đó chị tin thật rồi. Tin là mình cơ địa ít sữa. Tin là mình không đủ sữa để nuôi chính con mình.
Đêm ấy, chị đã định buông.
Nhưng sáng hôm sau, nhìn con rúc vào ngực tìm hơi mẹ, chị lại thấy thương đứt ruột.
Chị nghĩ: thôi, thử thêm một lần nữa. Chỉ một lần thôi.
Ngày đó chưa có ai cầm tay chỉ cho chị như chị chỉ các em bây giờ.
Chị tự mày mò mãi mới ra: hoá ra chị có ít sữa đâu — chị hút sai cách.
Chị gồng, chị lo, chị sợ — mà càng căng thẳng thì oxytocin, cái hormone giúp đẩy sữa xuống, lại càng không chịu làm việc.
Sữa của chị vẫn ở trong đó. Chị chỉ chưa biết cách gọi nó ra thôi.
Chị học lại từ đầu. Nương theo cơ thể, thay vì ép nó.
Không phải ngày một ngày hai đâu.
Nhưng cái bình cứ nặng dần lên. Từ mấy giọt lưng đáy… đến một sáng chị nhìn xuống, sữa đã sánh vàng.
Rồi chị nuôi con hoàn toàn bằng sữa mình. Đúng đứa con mà người ta từng bảo chị "không đủ sữa để nuôi".
Tám năm trôi qua rồi.
Giờ chị ngồi ở phía bên kia của câu chuyện — phía người đi soi bình, chỉnh phễu, cầm tay từng mẹ đi qua cái đêm 2 giờ sáng đó.
Và chị kể lại chuyện cũ của mình, chỉ để nói với em một câu thôi:
Em không tồi. Em không hề kém cỏi.
Rất có thể em cũng chẳng ít sữa — em chỉ chưa được ai chỉ đúng cách lấy sữa ra.
Cái đó, học được. Sửa được.
Ngực lép như chị ngày đó còn nuôi con bằng sữa mẹ được mà.
Em, chịu bắt đầu thôi, là đã nắm nửa phần thắng trong tay rồi.
Còn em nào đang một mình giữa đêm như chị của tám năm trước không?
Vào đội với chị. Chị em mình cùng đi, cho đỡ tủi.❤️

"CHỊ ƠI, SAO SỮA CỦA EM NHÌN LOÃNG QUÁ... CÓ PHẢI SỮA EM KHÔNG BÉO KHÔNG?"
Mẹ hỏi chị câu đó sau khi nhìn túi sữa vừa hút xong. Mẹ kể, mấy hôm nay cứ mỗi lần nhìn sữa của mình, mẹ lại thấy lo. Sữa có màu trắng nhạt. Để trong tủ lạnh thì lớp váng cũng không dày như sữa của những mẹ khác mà mẹ từng nhìn thấy trên mạng. Rồi mẹ bắt đầu nghĩ: "Hay sữa mình loãng quá?" "Hay con bú sữa của mình sẽ khó tăng cân?" Từ một túi sữa, mẹ bắt đầu nghi ngờ cả cơ thể mình. Có những mẹ còn cố hút thật lâu, cố vét đến những giọt cuối cùng, chỉ vì nghĩ rằng phần sữa cuối mới là "sữa béo", phải lấy cho bằng được thì con mới tăng cân tốt. Nhưng mẹ ơi... nhìn bằng mắt thường không thể kết luận sữa mẹ có đủ chất hay không. Thành phần chất béo trong sữa mẹ thay đổi trong suốt một cữ và giữa các cữ, và độ béo cũng có thể khác nhau giữa từng mẹ, từng thời điểm. Cho nên một túi sữa nhìn loãng hơn không có nghĩa là sữa của mẹ kém chất lượng. Điều chị thương nhất là nhiều mẹ đang nuôi con rất tốt... nhưng chỉ vì nhìn thấy túi sữa của người khác đặc hơn, nhiều váng hơn, mà bắt đầu cảm thấy mình chưa làm đủ. Mẹ không cần biến mỗi cữ hút thành một cuộc kiểm tra xem hôm nay sữa mình có "đủ béo" hay chưa. Hãy nhìn cả em bé của mình nữa: bé bú thế nào, phát triển ra sao, và có đang nhận đủ sữa hay không. Bởi vì cuối cùng, điều một người mẹ cần biết không phải là túi sữa của mình có đẹp bằng túi sữa của người khác hay không. Mà là em bé của mình đang lớn lên như thế nào. Đừng để một lớp váng trong túi sữa khiến mẹ nghi ngờ chính cơ thể đã nuôi con mỗi ngày.

Đủ sữa cho con rồi mà mẹ vẫn kiệt, chỉ vì ngày nào cũng bị trói vào cái máy hút?
Chị hiểu cảm giác đó. Nhiều mẹ sợ giãn cữ lắm, vì nghĩ giãn ra là mất sữa, là công sức bao lâu đổ sông đổ bể. Nhưng giãn cữ mà làm đúng cách thì mẹ vẫn giữ được sữa, mà lại có thời gian thở, được ngủ một giấc cho ra hồn.
Nói thì dễ, làm cần kiên trì một chút. Nhưng mẹ nào cũng làm được. Chị chỉ mẹ mấy bước:
Bước 1 — Đủ sữa rồi mới giãn. Đừng vội giãn khi sữa còn chưa đủ con ăn. Thường khi mẹ đã đạt được kha khá lượng sữa mỗi ngày và con ăn đủ, lúc đó mới tính chuyện nới cữ ra. Giãn khi nền chưa vững thì dễ tụt lắm.
Bước 2 — Giãn từ từ, đừng nhảy vọt. Đừng đang 3 tiếng một cữ mà nhảy cái rụp lên 5 tiếng. Nới dần thôi: 3 tiếng lên 3 tiếng rưỡi, quen rồi mới lên 4 tiếng. Cơ thể chạy theo cung — cầu, mình cho nó thời gian hiểu tín hiệu mới.
Bước 3 — Cữ ít đi thì mỗi cữ phải hút cho thật kiệt. Đây là chỗ nhiều mẹ quên. Giãn cữ nghĩa là số cữ giảm, nên mỗi cữ mình phải làm trống bầu ngực cho tốt. Tăng thêm thời gian hút một chút, hút xong vắt tay nốt phần sữa béo cuối — còn xịt tia là còn sữa trong đó nhé.
Bước 4 — Bỏ cữ đêm thì có điều kiện. Chị biết ai cũng thèm ngủ. Có cữ đêm mẹ bỏ được, có cữ thì không nên. Ví dụ với lịch 4 tiếng một cữ, cái cữ khuya gần sáng nếu mẹ không dậy nổi thì có thể bỏ, nhưng cữ khoảng 22 giờ thì đừng bỏ. Nếu bé ti mẹ trực tiếp thì cho bé ti trước, đúng khớp ngậm và đều cả hai bên, rồi mẹ dậy hút phần dư — để tránh ứ sữa, tắc tia.
Bước 5 — Giữ cho tia thông. Uống thức uống ấm trước và trong khi hút. Có thể bổ sung lecithin để phòng tắc tia khi mình nới cữ ra.
Và điều quan trọng nhất: theo dõi lượng sữa của mình sát vào. Nếu thấy sữa bắt đầu tụt, quay lại lịch cũ ngắn hơn ngay, đừng cố. Còn nếu ngực căng tức kéo dài, hay có dấu hiệu tắc tia dai dẳng, sốt, sưng đau nhiều — thì mẹ đừng tự xoay ở nhà, nhắn chuyên gia hoặc đi khám cho yên tâm nhé.
Giãn cữ không phải là lười, cũng không phải là bỏ con. Là mẹ tự cho mình được nghỉ, để đi đường dài cùng con.
Mẹ nào đang muốn nới cữ để ngủ được xuyên đêm mà sợ mất sữa, comment "GIÃN CỮ" chị gửi hướng dẫn chi tiết nhé.

Đau đến mức phải hít một hơi thật sâu mới dám lắp máy vào. Và mẹ vẫn tự hỏi: hay là mình đang làm quá lên?
Không ai hỏi đêm qua mẹ chợp mắt được mấy tiếng. Không ai hỏi cái đầu ti nứt, tím bầm ấy giờ thế nào rồi. Người ta chỉ nhìn vào bình sữa rồi buông một câu: "Sao ít vậy?"
Có những cữ, mẹ ngồi đó, tay run run cầm cái phễu. Lắp vào là rát. Máy chạy một nhịp thôi cũng đủ khiến mẹ nghiến răng. Vậy mà mẹ vẫn ngồi cho hết cữ, vì phía bên kia có tiếng con đang khóc đòi ăn.
Cơ thể mình lạ lắm. Khi mình đau, khi mình căng thẳng, cortisol tiết ra nhiều hơn. Mà oxytocin — cái hormone giúp đẩy sữa xuống — thì lại chỉ chịu làm việc khi mình được thả lỏng, được thấy an toàn. Nên mỗi lần mẹ gồng người chịu đau, là một lần dòng sữa cũng khép lại theo.
Đau thân xác đã đành. Đau hơn là câu hỏi cứ lởn vởn trong đầu lúc nửa đêm: "Cực thế này để làm gì?" Có khi chồng hỏi đúng câu ấy, và mẹ nghẹn lại, chẳng biết trả lời sao.
Mẹ không giận anh đâu. Anh không ngồi vào cái ghế đó lúc 2 giờ sáng nên anh không thấy hết. Người ngoài cũng vậy thôi.
Nhưng chị muốn nói với mẹ một điều.
Đau khi hút không phải là cái giá đương nhiên mẹ phải trả. Không phải mẹ vụng, cũng không phải mẹ chịu đau kém. Rất nhiều khi, chỉ là cái phễu chưa hợp, hoặc thao tác còn chỗ chưa đúng.
Chị từng có giai đoạn suýt cai sữa vì đau, mãi mới tìm ra cách để hết. Nên chị hiểu.
Nếu mẹ đọc tới đây mà thấy giống mình, thì mẹ nhớ nhé: mẹ cũng đang lần đầu làm mẹ thôi. Và mẹ không hề đơn độc trong hành trình này đâu.