Home Therapy- by Chinh

📌📌 Lệch cơ thể – Chỉ lệch một chỗ nhưng cả cơ thể đều phải bù trừ

Nhiều người nghĩ đau ở đâu thì xử lý ở đó. Nhưng thực tế, cơ thể hoạt động như một chuỗi liên kết. Khi một vùng bị lệch hoặc hoạt động không tốt, những vùng khác sẽ phải bù trừ để giữ thăng bằng.

Ví dụ, đầu nghiêng sang một bên có thể làm vai lệch. Vai lệch sẽ ảnh hưởng đến cột sống. Cột sống thay đổi lại kéo theo khung chậu, đầu gối và cả bàn chân. Ban đầu có thể chưa thấy đau, nhưng theo thời gian cơ và khớp sẽ chịu lực không đều, từ đó dễ xuất hiện đau nhức, căng cứng hoặc giảm khả năng vận động.

Hình minh họa cho thấy những thay đổi thường gặp:

• Đầu và cổ nghiêng.
• Hai vai cao thấp không đều.
• Cột sống mất cân bằng.
• Khung chậu nghiêng hoặc xoay.
• Hai đầu gối chịu lực khác nhau.
• Bàn chân thay đổi cách tiếp đất để giữ thăng bằng.
• Nhiều nhóm cơ phải làm việc quá mức nên dễ bị căng cứng.

Vì sao cơ thể dễ bị lệch?

• Ngồi sai tư thế trong thời gian dài.
• Thường xuyên đeo túi một bên vai.
• Cơ quá yếu hoặc quá căng.
• Hai chân không đều nhau.
• Di chứng sau chấn thương.
• Cong vẹo cột sống hoặc bất đối xứng bẩm sinh.
• Bàn chân bẹt hoặc tiếp đất không đúng.
• Lặp đi lặp lại một động tác mỗi ngày.
• Ít vận động.

Những dấu hiệu thường gặp

• Căng cổ, mỏi vai gáy.
• Đau đầu do căng cơ.
• Đau hoặc cứng lưng.
• Vai hoặc hông nhìn không cân.
• Đau đầu gối khi đi lại.
• Cơ nhanh mỏi, dễ căng cứng.
• Vận động kém linh hoạt.
• Đứng hoặc đi lâu thì đau nhiều hơn.

Người trưởng thành bị lệch có nên nắn chỉnh để hết lệch không?

Câu trả lời là không thể.

Khi đã trưởng thành, hệ xương gần như đã phát triển hoàn chỉnh. Bên cạnh đó, cơ, cân mạc, dây chằng và thói quen vận động đã thích nghi với tư thế đó trong nhiều năm. Vì vậy, nắn chỉnh không thể làm cơ thể đang lệch trở về thẳng hoàn toàn.

Điều nên ưu tiên là đưa cơ thể về trạng thái cân bằng. Nghĩa là cải thiện sự phối hợp của các nhóm cơ, giúp khớp chịu lực đều hơn, vận động tốt hơn và giảm bù trừ. Khi cơ thể cân bằng hơn thì các triệu chứng như đau, căng cứng hay mỏi cũng thường được cải thiện.

Còn trẻ dưới 15 tuổi thì sao?

Nếu phát hiện sớm tình trạng lệch ở trẻ dưới 15 tuổi, đặc biệt khi nguyên nhân chủ yếu do tư thế hoặc mất cân bằng cơ, thì có khả năng cải thiện.

Tuy nhiên, việc cải thiện không đến từ một vài lần nắn chỉnh mà cần tập vật lý trị liệu, điều chỉnh tư thế và duy trì luyện tập trong thời gian dài. Càng phát hiện sớm và can thiệp đúng, khả năng cơ thể phát triển cân đối sẽ càng cao.

Làm gì để cải thiện?

• Điều chỉnh tư thế ngồi, đứng và làm việc.
• Duy trì giãn cơ và vận động hằng ngày.
• Tăng cường sức mạnh cơ bụng, cơ lưng, cơ mông và các cơ ổn định.
• Không giữ một tư thế quá lâu.
• Mang giày phù hợp nếu có vấn đề ở bàn chân.
• Nếu cơ thể có dấu hiệu lệch hoặc đau kéo dài, nên được đánh giá để tìm đúng nguyên nhân và xây dựng chương trình tập phù hợp.

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích chia sẻ kiến thức, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị y tế.

📌📌 Đau lưng dưới chưa chắc bắt đầu từ cột sống

Cột sống không làm việc một mình. Mỗi bước đi, mỗi lần xoay người hay cúi xuống đều là sự phối hợp giữa cột sống, khớp háng và cơ mông. Chỉ cần một mắt xích hoạt động chưa tốt, mắt xích còn lại sẽ phải làm việc nhiều hơn để bù lại.

Nhiều người cứ hễ đau lưng là tập trung kéo giãn, xoa bóp hay tác động ngay vào vùng thắt lưng. Nhưng thực tế, khớp háng và cơ mông cũng có thể là một phần nguyên nhân khiến lưng phải làm việc quá sức.

Mỗi ngày, từ lúc đi bộ, leo cầu thang, xoay người đến cúi nhặt một món đồ, khớp háng đều phải tham gia. Đây là khớp có biên độ vận động rất lớn, đặc biệt là các động tác xoay.

Trong khi đó, cơ mông không chỉ giúp tạo lực mà còn có nhiệm vụ giữ vững khung chậu và kiểm soát chuyển động của khớp háng. Khi cơ mông hoạt động tốt, lực sẽ được truyền xuống hai chân hiệu quả hơn, giúp giảm bớt áp lực lên vùng thắt lưng.

Nhưng nếu khớp háng dần mất đi sự linh hoạt, các nhóm cơ quanh hông trở nên căng cứng hoặc cơ mông hoạt động chưa hiệu quả, cơ thể vẫn phải tìm cách hoàn thành động tác. Khi đó, vùng thắt lưng sẽ có xu hướng tham gia nhiều hơn để bù lại phần chuyển động mà khớp háng đang thiếu.

Ban đầu, bạn có thể chỉ thấy lưng hơi mỏi sau khi ngồi lâu, đi nhiều hoặc chơi thể thao. Nhưng nếu sự bù trừ này kéo dài, các cơ vùng thắt lưng sẽ liên tục phải gồng để giữ ổn định cột sống. Theo thời gian, các khớp, dây chằng và đĩa đệm cũng phải chịu tải nhiều hơn, từ đó dễ xuất hiện cảm giác căng cứng hoặc đau lưng.

Nhiều nghiên cứu cũng ghi nhận người bị đau lưng mạn tính thường có biên độ xoay trong của khớp háng giảm và chức năng cơ mông kém hơn so với người khỏe mạnh. Điều đó không có nghĩa cứ cứng khớp háng hay cơ mông yếu là sẽ đau lưng, nhưng đây là những yếu tố rất đáng được đánh giá trong quá trình phục hồi.

Vì vậy, khi cải thiện đau lưng, đừng chỉ nhìn vào cột sống. Khôi phục sự linh hoạt của khớp háng, cải thiện khả năng hoạt động của cơ mông và giúp toàn bộ vùng hông – chậu phối hợp nhịp nhàng hơn cũng là cách giảm tải cho vùng thắt lưng.

📌📌 Cơ lưng rộng là cơ lớn nhất ở vùng lưng và cũng là một trong những cơ khỏe nhất của phần thân trên. Cơ này trải dài từ cột sống ngực, vùng thắt lưng, mào chậu, các xương sườn cuối rồi bám vào xương cánh tay.

Nhờ vị trí đó, cơ lưng rộng có nhiệm vụ đưa cánh tay ra sau, khép cánh tay sát thân và xoay cánh tay vào trong. Đây cũng là nhóm cơ hoạt động rất mạnh khi hít xà, bơi lội, chèo thuyền hay kéo vật nặng. Ngoài việc tạo ra lực, cơ còn giúp ổn định khớp vai và truyền lực giữa thân mình với cánh tay trong hầu hết các động tác kéo.

Khi cơ lưng rộng bị căng hoặc xuất hiện trigger point, cơn đau không phải lúc nào cũng nằm ngay trên cơ. Đau có thể lan từ vùng nách xuống mặt sau cánh tay, dọc theo lưng và thậm chí xuống vùng thắt lưng cùng bên. Nhiều người sẽ thấy khó đưa tay qua đầu, với tay ra trước hoặc cảm giác vai bị cứng dù khớp vai hoàn toàn bình thường.

Tình trạng này thường gặp ở người tập gym quá sức, bơi lội nhiều, leo trèo, lao động phải kéo hoặc nâng vật nặng lặp đi lặp lại. Ngoài ra, nếu các cơ ổn định vai như cơ răng trước hay cơ thang dưới hoạt động kém, cơ lưng rộng cũng sẽ phải làm việc nhiều hơn để bù trừ và lâu dần trở nên quá tải.

Để cải thiện, không nên chỉ tập trung vào vị trí đau. Điều quan trọng là giải phóng những vùng cơ đang co cứng khi cần, phục hồi độ linh hoạt của vai và cột sống ngực, đồng thời tăng cường các nhóm cơ ổn định xung quanh để cơ lưng rộng không phải gánh quá nhiều công việc. Khi cơ hoạt động cân bằng, vai sẽ vận động nhẹ nhàng hơn và nguy cơ đau tái phát cũng giảm đáng kể.